Kiểm soát an toàn thực phẩm: Quản chặt từ đầu vào đến khâu tiêu thụ

Là trung tâm tiêu thụ lớn, đồng thời vẫn duy trì quy mô sản xuất nông nghiệp đáng kể, Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát an toàn thực phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và hướng tới phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo Hànộimới đã có cuộc trao đổi với Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường.

Nhiều vùng sản xuất an toàn, chuỗi liên kết được hình thành

- Ông có thể khái quát bức tranh chung về sản xuất nông nghiệp an toàn của Hà Nội hiện nay?

- Những năm gần đây, nông nghiệp Hà Nội đã có sự chuyển biến rõ nét theo hướng an toàn, có kiểm soát và từng bước nâng cao giá trị. Thành phố đã hình thành nhiều vùng sản xuất chuyên canh, áp dụng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm.

Hiện nay, Hà Nội duy trì trên 5.000ha sản xuất rau an toàn; 62 mô hình rau áp dụng Hệ thống bảo đảm chất lượng nội bộ PGS; hơn 1.700ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đối với rau, quả, chè; 181ha nuôi trồng thủy sản VietGAP; 88 cơ sở VietGAP trong chăn nuôi; gần 50ha trồng trọt theo tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.

Bên cạnh đó, Thành phố đã xây dựng được 31 cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh, bao gồm chăn nuôi bò, dê, lợn và gia cầm. Đây là nền tảng quan trọng để kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước, hướng tới xuất khẩu.

- Một trong những điểm được dư luận quan tâm là việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Hà Nội đang triển khai nội dung này như thế nào, thưa ông?

- Ứng dụng khoa học công nghệ là xu hướng tất yếu và cũng là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng, hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn thành phố có 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trong đó 262 mô hình thuộc lĩnh vực trồng trọt, 119 mô hình thuộc lĩnh vực chăn nuôi và 25 mô hình thuộc lĩnh vực thủy sản. Các mô hình này tập trung áp dụng công nghệ nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới tiết kiệm, sử dụng phân bón sinh học, chế phẩm vi sinh nhằm giảm phát thải và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Trong chăn nuôi và thủy sản, nhiều công nghệ tiên tiến như Biofloc, hệ thống nuôi tuần hoàn RAS hay mô hình “sông trong ao” đã được triển khai, giúp kiểm soát tốt môi trường nuôi, giảm dịch bệnh, tiết kiệm tài nguyên nước và nâng cao năng suất từ 20% - 30%.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp, thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, tem QR và quản lý dữ liệu sản xuất. Việc này không chỉ tăng tính minh bạch mà còn giúp nông sản Hà Nội dễ dàng tham gia các chuỗi cung ứng hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

- Việc xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ nông sản an toàn được thành phố chú trọng ra sao?

- Để quản lý chất lượng nông sản an toàn ra thị trường, Hà Nội đã xây dựng chuỗi liên kết là giải pháp mang tính bền vững, giúp giải quyết đồng thời bài toán đầu ra cho nông sản, bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.

Đáng chú ý, Hà Nội đã xây dựng và bảo hộ trên 40 nhãn hiệu nông sản đặc trưng như gà đồi Ba Vì, gà Mía Sơn Tây, gà đồi Sóc Sơn, vịt Vân Đình, nhãn Đại Thành, gạo thơm Bối Khê... Đây không chỉ là những sản phẩm bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn mang giá trị thương hiệu, góp phần nâng cao thu nhập cho người sản xuất.

Ngoài các chuỗi nội địa, Hà Nội còn phối hợp chặt chẽ với 26 tỉnh, thành phố trong khuôn khổ Chương trình phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND thành phố Hà Nội. Thông qua chương trình này, đã có 1.388 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn từ các địa phương về Hà Nội, góp phần bảo đảm nguồn cung ổn định, cân đối cung cầu hàng hóa và giữ vững thị trường trong bối cảnh nhiều biến động.

Siết chặt quản lý chất lượng, hướng tới nông nghiệp xanh

- Cùng với sản xuất an toàn, công tác quản lý chất lượng và kiểm soát an toàn thực phẩm được Hà Nội triển khai như thế nào?

- Chúng tôi xác định, an toàn thực phẩm phải được kiểm soát xuyên suốt toàn bộ chuỗi, từ vật tư đầu vào đến khâu tiêu thụ. Thành phố đã áp dụng các chương trình quản lý chất lượng tiên tiến như HACCP, ISO 22000 tại 95 cơ sở sản xuất, chế biến nông sản. Đây là những công cụ quan trọng giúp chuẩn hóa quy trình, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra được triển khai thường xuyên và có trọng tâm, trọng điểm. Lực lượng chức năng thực hiện giám sát từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi cho đến các chợ đầu mối, cơ sở giết mổ, hệ thống phân phối và làng nghề.

Khi phát hiện vi phạm, chúng tôi kiên quyết xử lý nghiêm, đồng thời công khai thông tin để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và giữ gìn uy tín nông sản Thủ đô. Ngoài xử lý vi phạm, ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn người dân ký cam kết sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, qua đó từng bước nâng cao ý thức và trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi.

- Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ông, sản xuất nông nghiệp an toàn của Hà Nội đang đối mặt với những khó khăn, thách thức nào?

- Bên cạnh những kết quả tích cực, chúng tôi cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, nông nghiệp an toàn của Hà Nội vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng kỹ thuật tại một số vùng sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu; môi trường đất và nước ở một số nơi còn bất cập. Tỉ lệ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao chưa tương xứng với tiềm năng trong khi sản xuất nhỏ lẻ vẫn khá phổ biến.

Ngoài ra, nhận thức về an toàn thực phẩm của một bộ phận người sản xuất và người tiêu dùng chưa đầy đủ, dẫn tới việc mở rộng quy mô sản xuất an toàn gặp nhiều rào cản. Đây là những vấn đề cần có giải pháp đồng bộ, lâu dài và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

- Vậy định hướng của Hà Nội trong phát triển nông nghiệp an toàn, bền vững là gì, thưa ông?

- Thành phố tiếp tục quy hoạch phát triển nông nghiệp theo hướng tập trung, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp sinh thái, hữu cơ. Chúng tôi khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cấp dây chuyền sản xuất, xây dựng thương hiệu nông sản an toàn, chất lượng cao.

Hà Nội đang tích cực quy hoạch và phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp an toàn, hiện đại theo hướng hữu cơ, VietGAP và nông nghiệp công nghệ cao đến năm 2030. Mục tiêu là hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn, ứng dụng cơ giới hóa, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi giá trị, tạo "vành đai xanh" cung cấp thực phẩm sạch cho đô thị.

Trên nền tảng đó, Thành phố khuyến khích mở rộng sản xuất rau an toàn, cây ăn quả, chăn nuôi, thủy sản theo hướng hàng hóa, sinh thái. Các địa phương được định hướng áp dụng giống mới năng suất cao, kỹ thuật canh tác thích ứng với thời tiết cực đoan và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Cùng với đó, Hà Nội tăng cường thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm, xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời biểu dương, nhân rộng những mô hình sản xuất hiệu quả. Mục tiêu là củng cố niềm tin của thị trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao uy tín nông sản Thủ đô.

Thực tiễn cho thấy, khi sản xuất nông nghiệp được tổ chức theo chuỗi, tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn an toàn, giá trị kinh tế của nông sản được nâng lên rõ rệt, thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng.

Với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, an toàn và bền vững, Hà Nội không chỉ bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm cho người dân mà còn từng bước xây dựng nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, kinh tế tuần hoàn có khả năng cạnh tranh cao, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô trong giai đoạn mới...

- Trân trọng cảm ơn ông!