Chấm dứt tình trạng “chuyền trách nhiệm cho nhau”

Một trong những nguyên nhân căn bản khiến nhiều nội dung chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước dù rất đúng, rất nhân văn, rất được người dân mong đợi, nhưng chậm đi vào cuộc sống, thậm chí nói như một chuyên gia nghiên cứu chính sách là “không chịu đi vào cuộc sống”, là do sự đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, thờ ơ vô cảm của không ít cơ quan chức năng và người có trách nhiệm. Có những vấn đề xã hội nhức nhối mà dư luận xã hội lên tiếng, dù cơ quan quản lý biết và những người thực thi công vụ biết, nhưng vẫn không vào cuộc quyết liệt để làm xoay chuyển tình thế, chuyển biến tình hình theo hướng tích cực.

Còn nhớ thời điểm giữa năm ngoái, dư luận xã hội rúng động về vụ việc cơ quan điều tra phanh phui đường dây sản xuất gần 600 loại sữa giả nhắm đến người bệnh, phụ nữ mang thai và trẻ em. Khi đề cập đến vai trò, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước thì chẳng có chủ thể nào lên tiếng chịu trách nhiệm về việc để hàng trăm loại sữa giả trôi nổi trên thị trường, lừa dối người tiêu dùng, chủ yếu là đối tượng yếu thế trong xã hội. Bởi một “lý do kinh điển” được nêu ra: Ngành y tế quản lý chất lượng sản phẩm, cấp phép công bố; ngành nông nghiệp quản lý nguyên liệu thô (đầu vào); còn ngành công thương quản lý khâu phân phối, lưu thông sản phẩm (đầu ra). Thế là “quả bóng trách nhiệm” được “chuyền đi chuyền lại” một cách “siêu việt”, và cuối cùng lại... hòa cả làng.

 Trước đó, dư luận xã hội cũng bức xúc khi cơ quan điều tra phát hiện khoảng 2.900 tấn giá đỗ ngâm hóa chất độc hại được 6 cơ sở sản xuất giá đỗ trên địa bàn TP Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) bán ra thị trường trong năm 2024. Khi được truy vấn trách nhiệm về vấn đề này, một lãnh đạo cơ quan quản lý chất lượng nông-lâm sản của địa phương nói rằng, trách nhiệm kiểm tra khâu sản xuất, chế biến, đóng gói giá đỗ là của ngành nông nghiệp; trách nhiệm kiểm tra chất lượng giá đỗ là của ngành y tế; trách nhiệm hậu kiểm giá đỗ bày bán ở siêu thị là của ngành công thương.

Đấy chỉ là số ít trong hàng loạt vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm, sức khỏe, tính mạng, nòi giống con người mà nhiều cơ quan quản lý “đá bóng” trách nhiệm cho nhau. Cái sự thiếu/sợ trách nhiệm, né tránh/đùn đẩy trách nhiệm cho nhau xảy ra như “cơm bữa” ở nhiều bộ phận, tổ chức, cơ quan trong bộ máy công quyền các cấp, chính là một “điểm nghẽn” trong thực thi chính sách và quản trị quốc gia.

Hệ quả tình trạng “chuyền trách nhiệm cho nhau” trong nhiều cơ quan quản lý, nhiều bộ phận thực thi công vụ, nhiều người có trách nhiệm, được các chuyên gia hành chính học gọi là “vùng xám quản lý”. Nếu không ngăn ngừa, xử lý triệt để tình trạng này sẽ khiến cho nhiều chủ trương, chính sách nhân văn chậm đi vào cuộc sống và là một trong những lực cản phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Còn người dân thì tiếp tục ta thán bằng một câu thơ nôm na chua chát: “Còn dây vào quả bóng tròn/ Quan “đá” trách nhiệm, dân còn khổ lây!”.

Trách nhiệm, hiểu theo nghĩa chung nhất là việc phải làm, bổn phận phải thực thi và khi làm không đến nơi đến chốn và gây hệ lụy thì anh phải gánh chịu hậu quả chính trị, hậu quả pháp lý. Vì vậy, hiểu đúng, làm đủ, thực hiện trọn vẹn chức trách, nghĩa vụ, bổn phận, quyền hạn của mình trong thực thi công vụ là giải pháp căn cơ để chấm dứt tình trạng “chuyền trách nhiệm cho nhau”. Đây cũng là cơ sở hình thành và thực thi văn hóa “công bộc của dân” như Đảng ta mong muốn.