Hiểm họa từ việc học sinh tự chế pháo nổ

Đầu tháng 1-2026, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP Hồ Chí Minh) tiếp nhận một trường hợp tai nạn pháo nghiêm trọng. Nạn nhân là bé trai 13 tuổi, trú tại tỉnh Đồng Nai, nhập viện trong tình trạng bỏng độ II-III, tổn thương gần như toàn bộ vùng mặt. Nguyên nhân là do nạn nhân cùng nhóm bạn chơi pháo tại nhà, trong lúc châm lửa, quả pháo bất ngờ phát nổ, gây tai nạn... Bé trai nói trên chỉ là một trong nhiều nạn nhân của pháo nổ thời gian qua. Tại nhiều cơ sở y tế lớn, các bác sĩ không khỏi xót xa trước những nạn nhân của pháo nổ, khi còn quá trẻ đã phải chịu hậu quả nặng nề, không ít người bị tàn phế vĩnh viễn, thậm chí tử vong.

Bác sĩ Nguyễn Thanh Hải, Phó trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam-Cu Ba Đồng Hới (Quảng Trị) cho biết: “Bỏng do pháo tự chế thường có diện bỏng lớn, nhiều trường hợp từ 20-25% cơ thể trở lên, phải cấp cứu và hồi sức tích cực ngay từ đầu, cắt lọc phần hoại tử và lấy dị vật. Điều nguy hiểm là tác động nhiệt sâu, tổn thương không chỉ cháy da mà có thể ăn sâu vào các thành phần cơ thể, khiến điều trị kéo dài, phức tạp và nguy cơ để lại sẹo co kéo, hạn chế vận động, biến dạng, kèm sang chấn tâm lý”.

Sự gia tăng của các vụ việc tai nạn pháo nổ có sự "tiếp tay" không nhỏ của mạng xã hội. Không gian mạng đang trở thành một “chợ đen” sôi động và nguy hiểm. Dù cơ quan chức năng liên tục truy quét, các hội nhóm kín vẫn hoạt động tinh vi với những từ lóng để lách luật. Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm đơn giản, người dùng dễ dàng tiếp cận hàng loạt video hướng dẫn chế tạo pháo trên YouTube, TikTok. Những video này thu hút hàng triệu lượt xem, tạo ra ảo giác rằng việc chế tạo thuốc nổ là một thí nghiệm hóa học đơn giản, thú vị và dễ thành công. Song song với đó là dòng rao bán vật liệu được ngụy trang bằng các tên gọi như "đồ thủ công", "phụ kiện trang trí", "đồ mô hình", "dụng cụ lễ hội"...

Có nguyên liệu, có cách làm, vậy là phòng ngủ trở thành “xưởng sản xuất pháo”. Ngày 5-1-2026, tại xã Quảng Trạch, tỉnh Quảng Trị, trong quá trình tuần tra, Công an xã phát hiện một học sinh sinh năm 2009 cất giữ nhiều vật hình trụ, nghi là pháo tự chế. Mở rộng điều tra, xác minh, các đối tượng liên quan đều là học sinh khai đã xem clip chế tạo pháo nổ trên mạng xã hội rồi đặt mua vật liệu để làm theo. Tại nơi cất giấu, lực lượng chức năng thu được 74 quả pháo nổ tự chế tổng khối lượng khoảng 8kg, có quả nặng hơn 1,5kg. Đại úy Nguyễn Văn Lộc, Công an xã Quảng Trạch cho biết: “Việc các em học sinh tự ý mua hóa chất, chế tạo pháo nổ là hành vi hết sức nguy hiểm. Khi kích nổ, pháo có thể gây thương tích nặng, thậm chí tử vong, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ lan rộng”.

Ở góc nhìn pháp lý, luật sư Trần Văn Quyết, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết: “Nghị định số 137/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ: Người dân chỉ được sử dụng pháo hoa không gây tiếng nổ, được sản xuất, kinh doanh hợp pháp. Mọi hành vi liên quan đến pháo nổ tự chế đều là vi phạm pháp luật. Ở mức độ nhẹ, người vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Tuy nhiên, hậu quả pháp lý nặng nề hơn nằm ở trách nhiệm hình sự. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định rất rõ tại Điều 190 về tội “Sản xuất, buôn bán hàng cấm” và Điều 305 về tội “Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ”. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, người phạm tội có thể đối diện với mức án phạt tù từ 1 năm đến 15 năm, thậm chí chung thân nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng”.

Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng học sinh tự làm pháo nổ, cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và cả xã hội. Trong đó, gia đình giữ vai trò then chốt, phụ huynh cần quan tâm định hướng, quản lý, kịp thời xử lý khi trẻ có biểu hiện bất thường liên quan đến pháo nổ, như mua, tích trữ hóa chất, tìm kiếm clip hướng dẫn làm pháo, xuất hiện tiếng nổ, khói, mùi khét... Nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục pháp luật, kỹ năng sống; lồng ghép nội dung phòng ngừa pháo nổ vào hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt tập thể. Các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.