Xe điện hiện đại làm được điều từng bất khả thi suốt một thập kỷ trước

Chỉ cách đây chưa lâu, bãi đỗ xe ở góc South Winooski và Main Street tại trung tâm Burlington, bang Vermont, thường xuất hiện những chiếc Chevrolet Bolt EV đời đầu hay Nissan Leaf thế hệ thứ hai.

Chúng thu hút cùng kiểu ánh nhìn tò mò như khi thấy một chiếc Mitsubishi Mirage đỗ ngoài đường giữa mùa đông khắc nghiệt của Vermont.

Không ít người tự hỏi những mẫu xe cỡ nhỏ này có thể vượt qua mùa đông lạnh giá, rời thành phố đầy muối mặn để đi vào khu vực trang trại hay vùng núi hẻo lánh ở Lamoille County như thế nào. Ở thời điểm đó, hệ thống định vị và khả năng hiển thị phạm vi di chuyển không liên kết với nhau khiến người lái chỉ còn cách ước đoán.

Những người dám cầm lái không chỉ đối mặt với điều kiện mùa đông khắc nghiệt trong những chiếc xe nhỏ bé giữa vùng đất vốn ưu ái bán tải và SUV, mà còn phải chấp nhận mức quãng đường di chuyển giảm đáng kể trong thời tiết lạnh sâu, khi trạm sạc lại gần như thưa thớt.

Ngày nay, việc di chuyển bằng xe điện tại Vermont đã dễ dàng hơn nhiều nhờ sự phát triển của hạ tầng sạc và công nghệ trên các mẫu xe thuần điện mới.

Một trong những yếu tố quan trọng là việc mở rộng quyền truy cập vào mạng lưới sạc nhanh Tesla Supercharger. Hệ thống này được bố trí tại các vị trí trọng yếu trên toàn tiểu bang theo triết lý phục vụ dọc tuyến đường di chuyển thay vì chỉ đặt tại điểm đến.

Tốc độ sạc nhanh và khả năng tương thích với các xe trang bị cổng NACS hoặc CCS dùng bộ chuyển đổi giúp mạng lưới này trở nên tiện dụng hơn bao giờ hết.

Tesla cũng tối giản quy trình sạc đến mức khiến các trạm của EVGo, Electrify America hay ChargePoint trở nên lỗi thời. Người dùng chỉ cần cắm sạc, mở ứng dụng Tesla, chọn vị trí sạc và xe sẽ bắt đầu nạp điện.

Không cần quẹt thẻ, không chọn lựa phức tạp, không phải đứng ngoài trời lạnh chờ giao diện chạy mãi mới hiển thị hy vọng sạc thành công.

Nhờ sự mở rộng của mạng lưới này, hành trình sử dụng xe điện từ Boston đến Burlington và xa hơn nữa trở nên thuận lợi.

Với mục tiêu giữ mức pin khoảng 50% khi đến khu trượt tuyết để hạn chế hao hụt trong thời tiết lạnh và đảm bảo đủ quãng đường đến trạm sạc nhanh, hệ thống định vị trên xe đã giúp tìm trạm sạc dễ dàng. Chỉ cần một lần dừng để sạc đầy là có thể hoàn thành chuyến đi.

Hầu hết các khu trượt tuyết ở Vermont hiện có trạm sạc nhanh công cộng trong bán kính chưa đến một giờ lái xe, cùng với các trạm sạc chậm đặt gần khu lưu trú.

Tuy nhiên, nhiều khu nghỉ dưỡng vẫn chưa lắp đặt trạm sạc Level 2 ngay trong bãi đỗ sát sườn dốc, điều có thể giúp khách thuận tiện sạc trong thời gian vui chơi ban ngày.

Trên các mẫu xe điện hiện đại, ngay cả khi nhiệt độ xuống rất thấp, nỗi lo hết pin gần như không còn nếu người dùng có sạc tại nhà. Việc kích hoạt chức năng làm ấm pin trước khi sạc giúp rút ngắn thời gian chờ và tăng tốc độ nạp điện.

Theo ông Wassym Bensaid, Giám đốc Phần mềm của Rivian, tiền xử lý nhiệt độ pin là yếu tố tạo nên trải nghiệm sạc tốt trong thời tiết lạnh.

Ứng dụng Rivian cho phép người dùng đặt lịch khởi hành để xe tự làm ấm khoang lái và tối ưu nhiệt độ pin trước khi rút sạc. Khi đã lên đường, hệ thống sẽ tự động kích hoạt chế độ làm ấm pin nếu người lái điều hướng đến trạm sạc nhanh, giúp đạt tốc độ sạc cao nhất ngay khi cắm sạc.

Trong quá trình thử nghiệm xe tại nhiệt độ cực thấp, phạm vi hoạt động hiển thị trên hệ thống định vị tỏ ra chính xác hơn nhiều so với thông tin xuất hiện trên bảng đồng hồ. Việc chạy sẵn tuyến đường trong lúc sạc cũng giúp người lái biết chính xác lượng pin cần để tới điểm dừng tiếp theo, nhờ đó giảm thời gian nạp và tối ưu hành trình.

Ông Bensaid cho biết độ chính xác của phạm vi di chuyển không chỉ là thông số kỹ thuật mà còn liên quan đến sự tin cậy. Trong thời tiết lạnh, người dùng cần biết con số hiển thị phản ánh sát thực tế. Sai lệch khiến họ phải tính toán dư thừa và lo lắng không cần thiết.

Rivian xây dựng hệ thống dựa trên dữ liệu vận hành thực tế, dữ liệu môi trường và mô hình dự đoán tính đến nhiệt độ, độ cao, thói quen lái xe, mức tiêu thụ của hệ thống điều hòa và trạng thái nhiệt của pin.

Theo ông, khả năng vận hành trong thời tiết lạnh là yêu cầu cốt lõi ngay từ khâu thiết kế. Hệ thống quản lý nhiệt tối ưu, bơm nhiệt, ghế và vô lăng sưởi, cùng kiểm soát lực kéo thông minh đóng vai trò quan trọng.

Về mặt phần mềm, xe ưu tiên các chiến lược sưởi hiệu quả và điều phối điện năng hợp lý. Những yếu tố như làm ấm cabin nhanh, chế độ lái trên tuyết, khả năng tái tạo năng lượng ổn định khi đường trơn và dự báo phạm vi chính xác giúp xe vận hành tự tin trong mùa đông.

Trong khi chờ sạc, trải nghiệm trên xe điện thế hệ mới đã khác trước. Khoang cabin ấm áp cùng hệ thống giải trí giúp thời gian chờ dễ chịu hơn.

Các mẫu xe mới cũng hỗ trợ mức công suất sạc cao hơn, còn trạm sạc thì ngày càng phổ biến tại siêu thị, trạm dừng và trung tâm thương mại, giúp người dùng tranh thủ mua sắm trong 30 - 45 phút để sạc lên 80% trước khi tốc độ giảm nhằm bảo vệ pin.

Bên cạnh hạ tầng và tốc độ sạc, công nghệ hỗ trợ lái trên các mẫu xe điện cũng tiến bộ đáng kể. Dù chưa thể điều khiển hoàn toàn giữa bão tuyết, hệ thống hỗ trợ lái rảnh tay trên các mẫu xe hiện đại giúp giảm mệt mỏi khi đi đường dài với khả năng giữ làn, ga tự động thông minh và căn chỉnh làn đường mượt mà hơn nhờ thuật toán AI phát triển.

Ngoài hệ dẫn động hai bánh hoặc bốn bánh vốn quen thuộc trên xe dùng động cơ đốt trong, xe điện còn có lợi thế triển khai hệ truyền động phức tạp hơn, chẳng hạn mô tơ đặt riêng cho từng cầu hoặc thậm chí ở từng bánh xe.

Hệ thống này cho phép phân bổ lực kéo chính xác, giúp xe tự tin vượt qua lớp bùn tuyết khi chuyển làn, cũng như di chuyển vững vàng trên mặt đường phủ băng tuyết hoặc dốc trơn.

Tổng hòa giữa công nghệ truyền động tiên tiến, hạ tầng sạc được cải thiện và phần mềm ngày càng thông minh đã giúp việc di chuyển xanh trong mùa đông trở nên dễ dàng hơn nhiều so với cách đây một thập kỷ.

Tuy nhiên, các mẫu xe điện trang bị đầy đủ công nghệ hiện đại hiện vẫn có giá khá cao, là rào cản đối với nhiều người dùng. Thị trường vì thế đang ghi nhận xu hướng tìm kiếm những lựa chọn phù hợp hơn về chi phí trong khi vẫn đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển mùa đông.