Bao lâu nên thay dầu vi sai để xe luôn vận hành êm ái

Việc thay dầu vi sai không phải là điều mà phần lớn người dùng xe hơi thường nghĩ đến, bởi hệ thống này vốn âm thầm làm việc và ít đòi hỏi bảo dưỡng hơn nhiều so với động cơ.

Nếu dầu động cơ cần được thay sau mỗi 5.000 đến 10.000 dặm, thì dầu vi sai thường có chu kỳ dài hơn đáng kể. Mốc thay sớm nhất thường vào khoảng 30.000 dặm, thậm chí có người cẩn thận hoặc thường xuyên vận hành nặng có thể thay ở mức 20.000 dặm.

Tuy nhiên, trong điều kiện vận hành thông thường, nhiều mẫu xe có thể duy trì 50.000 đến 60.000 dặm mới cần thay dầu vi sai. Một số tài liệu còn cho rằng hệ thống này có thể hoạt động đến 100.000 dặm hoặc hơn trước khi cần bảo dưỡng.

Sự khác biệt nằm ở điều kiện sử dụng. Chẳng hạn, Ford khuyến nghị chu kỳ thay dầu vi sai cho F‑150 lên đến 150.000 dặm. Nhưng nếu xe thường xuyên kéo tải nặng trong điều kiện thời tiết nóng và người lái có xu hướng sử dụng nhiều ga, chu kỳ này có thể giảm xuống chỉ còn 30.000 dặm.

Những con số này cho thấy dầu vi sai, dù được thiết kế để kéo dài, vẫn cần được thay kịp thời để đảm bảo hệ thống vận hành êm ái và bền bỉ.

Nhiều hãng xe ngày nay tạo cảm giác rằng phương tiện có thể tự vận hành bền bỉ trong thời gian dài mà không cần bảo dưỡng nhờ những cụm từ như “bảo dưỡng trọn đời” hay “hệ thống kín”.

Tuy vậy, giống như dầu hộp số, dầu vi sai vẫn sẽ lão hoá theo thời gian và điều kiện vận hành. Bỏ qua việc thay dầu trong thời gian dài có thể dẫn đến các hư hại nghiêm trọng.

Để hình dung hoạt động của vi sai, có thể tham khảo những video mô tả kết cấu từ thời kỳ đầu của ngành công nghiệp ô tô. Bên trong cụm vi sai là nhiều bánh răng chịu mô-men xoắn lớn và quay ở tốc độ cao.

Chúng cần một lớp dầu mỏng để giảm ma sát. Do đó, nhiều cụm vi sai được tích hợp nam châm bên trong vỏ để hút bớt mạt kim loại sinh ra trong quá trình vận hành.

Mặc dù vậy, nam châm không thể xử lý mọi thứ. Khi dầu bị lão hoá, chuyển màu sậm và đặc hơn, khả năng bôi trơn giảm đi đáng kể. Nhiệt độ khi vận hành vi sai cũng có thể lên tới hơn 260 độ F trong giai đoạn chạy rà, khiến dầu xuống cấp nhanh hơn.

Những dấu hiệu cho thấy dầu vi sai đã xuống cấp thường là tiếng rít hoặc tiếng ù thay đổi theo tốc độ xe hoặc theo cấp số. Rung nhẹ từ hệ truyền động cũng có thể là dấu hiệu dầu không còn đủ khả năng bôi trơn. Kiểm tra màu dầu sẽ cho thấy tình trạng rõ ràng hơn.

Dầu vi sai mới thường có màu vàng nhạt hoặc xanh nhạt, còn dầu đã oxy hoá sẽ chuyển sang màu ô-liu đậm, nâu hoặc đen. Nếu tiếp tục sử dụng trong tình trạng này, người lái có thể nhận thấy rung lắc, lốp mòn không đều hoặc xuất hiện mùi khét.

Việc thay dầu vi sai thực tế không quá phức tạp với những người thích tự bảo dưỡng xe. Điều quan trọng là phải chọn đúng loại dầu theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Sau khi kê kích xe và đảm bảo an toàn, người thực hiện cần xác định vị trí ốc xả dầu, đặt khay hứng và tháo ốc để dầu chảy ra hoàn toàn.

Lượng dầu vi sai phổ biến là khoảng ba lít, nhưng con số cụ thể có thể khác tùy dòng xe. Sau khi siết lại ốc xả, dầu mới sẽ được bơm vào qua ốc châm dầu nằm ở phía trên.

Thông thường cần dùng bơm tay hoặc bơm chuyên dụng do vị trí châm dầu khó tiếp cận. Khi dầu đầy, kiểm tra rò rỉ và siết chặt lại ốc châm.

Với những ai muốn vệ sinh kỹ hơn, có thể tháo toàn bộ nắp vi sai để vệ sinh bên trong. Tuy nhiên, thao tác này đòi hỏi sự tỉ mỉ vì phải vệ sinh gioăng, làm sạch bề mặt tiếp giáp, giữ đúng vị trí các bulông và đôi khi phải tháo thêm các chi tiết xung quanh.

Dù vậy, đây vẫn là công việc mà những người yêu xe có thể thử nếu đã quen với tự bảo dưỡng cơ bản.