AI 'khát' báo chí gốc và cơ hội nào cho các tòa soạn?

Phát biểu tại hội thảo trực tuyến của Hiệp hội Truyền thông Tin tức Quốc tế (INMA) khu vực Nam Á, Pradeep Gairola, Giám đốc kinh doanh kỹ thuật số của The Hindu, cho rằng cuộc tranh luận về AI hiện quá tập trung vào chatbot hay tự động hóa, trong khi vấn đề cốt lõi nằm ở giá trị của tri thức gốc do con người tạo ra.

Ông ví tình trạng bùng nổ nội dung AI hiện nay với cuộc siêu lạm phát tại Đức những năm 1920, khi giá trị tiền tệ sụp đổ vì việc in tiền không còn gắn với tài sản thực.

“Hãy thay vàng bằng tri thức gốc của con người, và thay tiền giấy bằng nội dung do AI tạo ra”, Gairola nói.

Theo ông, số lượng bài viết do AI tạo ra trên internet đã vượt lượng nội dung do con người sản xuất từ tháng 11/2024. Nhưng thay vì coi đó hoàn toàn là mối đe dọa, ông cho rằng điều này khiến báo chí gốc trở nên có giá trị hơn.

Gairola nhận định AI là làn sóng công nghệ thứ ba làm thay đổi ngành báo chí, sau internet và mạng xã hội.

Theo ông, internet từng giúp "xã hội hóa" hoạt động xuất bản khi bất kỳ ai cũng có thể đăng tải nội dung mà không cần nhà in hay biên tập viên. Sau đó, mạng xã hội và công cụ tìm kiếm tiếp tục "xã hội hóa" việc phân phối thông tin, nhưng lợi ích kinh tế chủ yếu lại rơi vào tay các nền tảng công nghệ thay vì các tòa soạn.

Giờ đây, AI đang tự động hóa các công việc như tóm tắt, dịch thuật hay sản xuất nội dung cơ bản. Điều này giúp nhà báo có thêm thời gian cho các nhiệm vụ chuyên sâu hơn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi ai sẽ là bên hưởng lợi lớn nhất.

Theo Gairola, các mô hình AI không thể tự hoạt động nếu thiếu dòng chảy liên tục của thông tin mới, đã được kiểm chứng và do con người sản xuất.

“AI không thể tự khám phá sự thật mới. Nó không thể xác minh sự kiện hay trực tiếp chứng kiến điều gì. Nó chỉ có thể tái phối hợp những gì con người tạo ra”, ông nói. Ông gọi đây là “sự phụ thuộc cấu trúc” của AI vào báo chí.

Gairola cũng cảnh báo ngành AI đang tiến gần tới tình trạng “dữ liệu đỉnh điểm” - thời điểm nguồn dữ liệu chất lượng cao do con người tạo ra bắt đầu cạn kiệt.

Khi các mô hình AI ngày càng học từ chính nội dung do AI tạo ra, chất lượng dữ liệu sẽ suy giảm và dẫn tới hiện tượng được gọi là “sụp đổ mô hình”, tức các hệ thống AI dần bị ô nhiễm bởi nội dung tổng hợp kém chất lượng.

Ông cho rằng đây chính là cơ hội để các nhà xuất bản giành lại vị thế mà họ đã đánh mất suốt nhiều thập kỷ trước các nền tảng công nghệ.

“Trong 30 năm qua, công nghệ luôn kiếm tiền từ báo chí. Giờ đây, công nghệ phải giúp báo chí kiếm tiền”, Gairola nói.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò đặc biệt của Ấn Độ trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu nhờ sự đa dạng ngôn ngữ và hệ sinh thái báo chí phong phú.

Theo Gairola, với 32 ngôn ngữ và hàng trăm phương ngữ, các công ty AI không thể xây dựng sản phẩm hiệu quả tại Ấn Độ nếu không được đào tạo bằng nguồn dữ liệu báo chí địa phương chất lượng cao.

Ông kêu gọi các nhà xuất bản tin tức ngừng đàm phán riêng lẻ với các công ty AI và thay vào đó cần nhận thức rõ giá trị tập thể mà họ đang nắm giữ.

“Nếu không có tri thức gốc do con người tạo ra, AI không thể tự duy trì”, ông nói.