Văn hóa giao thông từ hành động nhường đường

Phóng viên (PV): Thưa luật sư, ông đánh giá thế nào về hành vi của người điều khiển ô tô không nhường đường ngay cho xe cấp cứu trong vụ việc xảy ra tại Tuyên Quang?

Luật sư Trần Quyết: Xe cứu thương chỉ được hưởng quyền ưu tiên khi đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu và phát tín hiệu ưu tiên theo đúng quy định. Trong trường hợp xe cứu thương đang chở người bệnh đi cấp cứu, đã bật đèn, còi ưu tiên nhưng phương tiện phía trước vẫn không giảm tốc độ, không đi sát về bên phải hoặc có hành vi cản trở khiến xe cứu thương không thể vượt lên thì người điều khiển phương tiện có dấu hiệu vi phạm quy định về nhường đường cho xe ưu tiên.

Qua hình ảnh được công bố trong vụ việc tại Tuyên Quang, xe cấp cứu đã nhiều lần phát tín hiệu xin đường nhưng ô tô chạy phía trước vẫn tiếp tục di chuyển trong một quãng đường dài khoảng 2km. Mặc dù Công an tỉnh Tuyên Quang đã xác minh và kết luận bệnh nhân tử vong do tình trạng bệnh quá nặng, chưa có căn cứ xác định việc bị cản đường là nguyên nhân dẫn đến tử vong, tuy nhiên hành vi không nhường đường vẫn phải được xem xét và xử lý độc lập.

PV: Những phương tiện nào được quyền ưu tiên và người tham gia giao thông phải xử lý ra sao khi gặp các phương tiện này?

Luật sư Trần Quyết: Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định các loại xe ưu tiên gồm xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ; xe quân sự, xe công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp; xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê, xe làm nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp; đoàn xe có xe cảnh sát giao thông dẫn đường và một số trường hợp khác theo luật định.

Khi các phương tiện này phát tín hiệu ưu tiên, người và phương tiện tham gia giao thông phải giảm tốc độ, đi sát lề đường bên phải hoặc dừng lại để nhường đường, không được gây cản trở. Nhường đường không chỉ đơn giản là dừng xe. Người điều khiển phương tiện cần nhanh chóng quan sát phía trước, phía sau và hai bên; giảm tốc độ; bật tín hiệu chuyển hướng nếu cần thiết; sau đó đi sát về phía bên phải theo chiều lưu thông hoặc dừng sát lề đường tại vị trí an toàn.

PV: Hành vi không nhường đường cho xe ưu tiên bị xử phạt như thế nào, thưa luật sư?

Luật sư Trần Quyết: Theo quy định tại điểm b khoản 6 Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, người điều khiển ô tô không nhường đường hoặc gây cản trở xe được quyền ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ bị phạt tiền từ 6 triệu đồng đến 8 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, người điều khiển phương tiện còn bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe theo quy định tại khoản 15 Điều 6 của Nghị định này. Trường hợp hành vi gây tai nạn giao thông hoặc dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, cơ quan chức năng sẽ căn cứ diễn biến, hậu quả thực tế để xem xét trách nhiệm tương ứng.

Chế tài nghiêm khắc là cần thiết để bảo đảm tính răn đe. Mức phạt từ 6 triệu đồng đến 8 triệu đồng và trừ 4 điểm giấy phép lái xe cho thấy pháp luật đánh giá hành vi cản trở xe ưu tiên là hành vi nguy hiểm. Tuy nhiên, tiền phạt không thể là giải pháp duy nhất. Một người nhường đường chỉ vì sợ bị phạt chưa hẳn đã có văn hóa giao thông. Văn hóa giao thông chỉ thực sự hình thành khi mỗi người hiểu được vì sao phải nhường đường và tự giác thực hiện ngay cả khi không có lực lượng chức năng hoặc camera giám sát. Nhường đường cho xe cứu thương nói riêng, xe ưu tiên nói chung trước hết là nghĩa vụ pháp lý. Nhưng cao hơn, đó còn là trách nhiệm đạo đức và sự sẻ chia giữa con người với con người.

PV: Trân trọng cảm ơn luật sư!