Chuyển đổi số tạo động lực xây dựng nền ngoại giao hiện đại trong kỷ nguyên mới

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn. Ảnh: Bộ Ngoại giao

Chuyển đổi số nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị, hợp tác và cạnh tranh giữa các quốc gia, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng của phát triển và là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những động lực chủ yếu để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tạo bước đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thứ trưởng cho biết, bắt đầu từ năm 2026, Bộ Ngoại giao đã quán triệt và tích cực triển khai chủ trương chuyển từ chính sách sang kết quả, tạo ra nhiều hơn giá trị gia tăng cho người dân và doanh nghiệp

Trước hết, Bộ đã tích cực đưa hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành một trong những nội dung quan trọng trong các hoạt động đối ngoại cấp cao và hợp tác quốc tế, tập trung thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ số, hạ tầng số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cũng chủ động theo dõi xu hướng công nghệ, tham gia các diễn đàn quốc tế về quản trị công nghệ và chuyển đổi số, kết nối các đối tác, doanh nghiệp, chuyên gia và đội ngũ trí thức người Việt Nam ở nước ngoài nhằm tranh thủ tri thức, công nghệ và nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Cùng với đó, Bộ Ngoại giao đang từng bước ứng dụng AI trong hoạt động chuyên môn theo nguyên tắc an toàn và hiệu quả.

Chuyển đổi số trong quản trị nội bộ cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Đến nay, 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ ở trong nước và một số thủ tục ở nước ngoài đã được thực hiện trực tuyến, mỗi năm tiếp nhận và xử lý trên 90 nghìn hồ sơ; hơn 90% công văn không có nội dung mật được giải quyết trên môi trường mạng.

Các hệ thống quản lý văn bản, theo dõi nhiệm vụ, quản lý điều ước, thỏa thuận quốc tế cùng việc xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu đối ngoại, góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và chất lượng tham mưu.

Quan trọng hơn, chuyển đổi số đang giúp ngành Ngoại giao phát huy tốt hơn vai trò tiên phong trong kết nối tri thức, công nghệ và nguồn lực quốc tế, qua đó đóng góp thiết thực vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, theo Thứ trưởng.

Hướng tới xây dựng "Bộ Ngoại giao số"

Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV lần đầu tiên khẳng định vai trò trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, trong đó trực tiếp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra nhiều ý kiến chỉ đạo sâu sắc đối với việc triển khai nhiệm vụ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của ngành Ngoại giao.

Thứ trưởng cho biết, thời gian tới ngành Ngoại giao sẽ tập trung triển khai bốn giải pháp trọng tâm nhằm xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và chuyên nghiệp.

Trước hết là đẩy mạnh "Ngoại giao công nghệ", tạo dựng các khuôn khổ hợp tác công nghệ, nhất là về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, khoáng sản chiến lược… kết nối với các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của thế giới, phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Tiếp đó là quyết tâm số hóa toàn diện, hướng tới xây dựng “Bộ Ngoại giao số”. Nền ngoại giao hiện đại đòi hỏi tư duy quản trị và công cụ hiện đại.

Đặc biệt, ngành Ngoại giao quán triệt chủ trương lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, nâng cấp mạnh mẽ các dịch vụ công trực tuyến, nhất là trong lĩnh vực lãnh sự và bảo hộ công dân, đảm bảo sự minh bạch, nhanh chóng và thuận lợi tối đa.

Đồng thời, tham gia định hình các khuôn khổ pháp lý toàn cầu về công nghệ và không gian số, trong đó chủ động đàm phán, tham gia định hình luật chơi mới về dữ liệu, AI. Triển khai vai trò tiên phong của đối ngoại, Việt Nam không chỉ là quốc gia tiếp nhận mà cần chủ động tham gia kiến tạo, nhằm bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia trên không gian mạng.

Cuối cùng là đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng thế hệ “Nhà ngoại giao số”, Thứ trưởng cho rằng công nghệ dẫu tiên tiến đến đâu, yếu tố con người vẫn mang tính quyết định.

Ông cho biết, Bộ Ngoại giao đang rà soát và đổi mới toàn diện chương trình đào tạo cán bộ. Một nhà ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên mới, bên cạnh bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, còn phải được trang bị tư duy về công nghệ, khả năng thích ứng nhanh nhạy và kỹ năng ứng dụng các công cụ số vào công tác nghiên cứu, đàm phán và thông tin đối ngoại.

Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, việc tích hợp sâu rộng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là "chìa khóa" để ngành Ngoại giao phát huy vai trò tiên phong, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế và phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.