Nga nêu nguyên tắc giảm thiểu nguy cơ chiến tranh hạt nhân

Sputnik ngày 26-1 đưa tin, trong một cuộc trả lời phỏng vấn, ông Dmitry Medvedev nhấn mạnh, đối với Nga, cốt lõi của cách tiếp cận nhằm giảm thiểu nguy cơ chiến tranh hạt nhân, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, chính là tập hợp các nguyên tắc nền tảng phải tuân thủ trong các mối quan hệ giữa các cường quốc hạt nhân. Những nguyên tắc được đề cập ở trên được phía Nga xem là “quan trọng nhất”. “Việc giảm thiểu các rủi ro chiến lược của chiến tranh hạt nhân sẽ được bảo đảm nếu tất cả các cường quốc hạt nhân đều tuân thủ những nguyên tắc đó. Kiểm soát vũ khí, trong mọi trường hợp, chỉ đóng vai trò thứ yếu. Đây là một công cụ giúp các bên củng cố lập trường của mình trên thực tế trong quá trình thực thi những thỏa thuận đã đạt được... Nhưng tự bản thân các cơ chế này không thể trở thành phương thuốc chữa bách bệnh”, ông Dmitry Medvedev tuyên bố.

Sputnik lưu ý, phát biểu của ông Dmitry Medvedev được đưa ra trong bối cảnh Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START)-văn kiện kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng còn hiệu lực giữa Nga và Mỹ-sẽ hết hạn vào ngày 5-2 tới đây. New START được ký năm 2010, có hiệu lực từ năm 2011 và được gia hạn thêm 5 năm vào năm 2021. Khác với các hiệp ước trước đây, New START quy định giới hạn cụ thể đối với số lượng đầu đạn, tên lửa đạn đạo liên lục địa và máy bay ném bom chiến lược được triển khai. Đây là công cụ duy nhất giúp Nga và Mỹ duy trì cơ chế kiểm chứng lẫn nhau, tạo ra sự minh bạch và tin cậy chiến lược tối thiểu giữa hai bên.

Hồi tháng 9-2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất gia hạn New START thêm một năm vì lợi ích của việc không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu và góp phần thúc đẩy đối thoại với Washington về một hiệp ước thay thế, nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump sẵn sàng làm điều tương tự. Vào tháng 10 năm ngoái, trả lời câu hỏi của TASS, Tổng thống Mỹ Donald Trump đánh giá đề xuất của người đồng cấp Nga là “một ý tưởng hay”. Tuy nhiên, cho đến nay, Washington vẫn chưa đưa ra phản ứng chính thức nào đối với đề xuất của Moscow.

TASS ngày 26-1 dẫn lời Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho biết, ban đầu phía Mỹ đánh giá tích cực đề xuất của Tổng thống Vladimir Putin nhưng sau đó đã thể hiện “sự thờ ơ hoàn toàn”. Vì vậy, phía Nga đi đến kết luận rằng Mỹ không cần New START. “Washington cần xem xét khả năng lựa chọn một con đường hợp lý và có trách nhiệm hơn. Không còn nhiều thời gian cho đến ngày 5-2 nhưng hiệp ước vẫn chưa hết hiệu lực”, ông Sergei Ryabkov nhấn mạnh.

Nếu New START hết hiệu lực mà không có thỏa thuận mới thay thế, thế giới sẽ bước vào giai đoạn không có bất kỳ ràng buộc pháp lý nào về số lượng vũ khí hạt nhân giữa Nga và Mỹ. Theo niên giám 2025 của Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), ước tính thế giới còn khoảng 12.240 đầu đạn hạt nhân thuộc sở hữu của 9 quốc gia, gồm: Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Israel và Triều Tiên, trong số này hầu hết thuộc về Mỹ (5.177 đầu đạn hạt nhân) và Nga (5.459 đầu đạn hạt nhân).