"Dân là gốc" – từ tinh thần Đại hội XIV đến thực tiễn tiếp công dân ở Trung ương

Công dân được tiếp tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

Sau Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra không chỉ là quán triệt tinh thần đó trong nhận thức, mà còn phải cụ thể hóa bằng những cơ chế, cách làm rõ ràng, có khả năng tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân.

Trong hệ thống các thiết chế phục vụ Nhân dân, công tác tiếp công dân giữ vai trò đặc biệt. Đây là kênh để người dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị và khiếu nại, tố cáo theo quy định pháp luật. Thực tiễn hoạt động tiếp công dân ở Trung ương cho thấy, tinh thần “Dân là gốc” chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành trách nhiệm cụ thể của cơ quan Nhà nước và đội ngũ cán bộ thực thi nhiệm vụ.

"Dân là gốc" – nguyên tắc nền tảng trong tổ chức tiếp công dân

Theo ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, tinh thần “Dân là gốc” trong công tác tiếp công dân được thể hiện trước hết ở cách nhìn nhận vai trò của người dân trong quá trình giải quyết công việc. Người dân không chỉ là đối tượng được quản lý, mà là chủ thể có quyền được lắng nghe, được bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định pháp luật.

Ông Phạm Thế Sự cho rằng, khi tiếp công dân, điều quan trọng nhất là phải xuất phát từ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời đặt mình vào vị trí của người dân để hiểu rõ bối cảnh, nguyên nhân phát sinh kiến nghị, phản ánh. Cách tiếp cận này giúp việc tiếp công dân không dừng lại ở hình thức tiếp nhận đơn thư, mà trở thành quá trình trao đổi, hướng dẫn và giải thích trên cơ sở pháp luật.

Theo ông, nếu chỉ tiếp nhận đơn mà không làm rõ nội dung, không giải thích đầy đủ trình tự, thẩm quyền và hướng xử lý, thì dù có đúng quy trình, hiệu quả cũng không cao. Ngược lại, khi người dân được giải thích rõ ràng, được định hướng đúng ngay từ đầu, họ sẽ hiểu và phối hợp tốt hơn trong quá trình giải quyết, qua đó giảm thiểu khiếu kiện kéo dài.

Sau Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra đối với công tác tiếp công dân là phải tiếp tục đổi mới theo hướng thực chất, hiệu quả và gần dân hơn. Theo ông Phạm Thế Sự, tinh thần này thể hiện ở việc không né tránh các vụ việc phức tạp, kéo dài; đồng thời tăng cường trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc phối hợp, xử lý và theo dõi đến cùng.

Ông cho rằng, tiếp công dân không thể tách rời công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo. Nếu tiếp công dân tốt nhưng giải quyết không dứt điểm, hoặc giải quyết nhưng thiếu thông tin, thiếu đối thoại, thì niềm tin của người dân vẫn khó được củng cố. Do đó, tinh thần “dân là gốc” cần được quán triệt xuyên suốt từ khâu tiếp nhận, phân loại, chuyển đơn đến theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận giải quyết.

Theo ông Phạm Thế Sự, một trong những yêu cầu quan trọng sau Đại hội là nâng cao tính minh bạch trong quá trình giải quyết vụ việc. Khi người dân nắm rõ thông tin, hiểu được căn cứ pháp lý của từng bước xử lý, họ sẽ có cơ sở để giám sát và đánh giá hoạt động của cơ quan Nhà nước, qua đó góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Tiếp công dân ở Trung ương – nơi củng cố niềm tin của Nhân dân

Ở cấp Trung ương, công tác tiếp công dân không chỉ có ý nghĩa giải quyết từng vụ việc cụ thể, mà còn đóng vai trò định hướng, dẫn dắt cách làm cho các địa phương. Theo ông Phạm Thế Sự, thông qua tiếp công dân ở Trung ương, nhiều vấn đề bất cập trong cơ chế, chính sách hoặc trong tổ chức thực hiện ở cơ sở có thể được nhận diện, từ đó kiến nghị hoàn thiện pháp luật hoặc chấn chỉnh việc thực thi.

Ông nhấn mạnh, tiếp công dân ở Trung ương không phải để “làm thay” địa phương, mà nhằm bảo đảm các vụ việc được giải quyết đúng thẩm quyền, đúng trình tự và đúng pháp luật. Khi Trung ương thực hiện tốt vai trò hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc, địa phương sẽ có thêm cơ sở để xử lý dứt điểm vụ việc, hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Theo ông Phạm Thế Sự, chính cách làm này góp phần củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống chính trị. Khi người dân thấy rằng kiến nghị, phản ánh của mình được tiếp nhận nghiêm túc, được xem xét ở nhiều cấp và được giải quyết theo đúng quy định, họ sẽ yên tâm hơn và tin tưởng hơn vào sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại Đại hội XIV là yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Theo ông Phạm Thế Sự, đối với công tác tiếp công dân, thước đo này thể hiện rất rõ qua thái độ, trách nhiệm và cách ứng xử của cán bộ tiếp công dân.

Ông cho rằng, cùng một vụ việc, nếu cán bộ tiếp công dân làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, giải thích rõ ràng, ứng xử đúng mực, thì người dân sẽ cảm nhận được sự tôn trọng và chia sẻ, dù kết quả giải quyết có thể chưa đáp ứng ngay mong muốn. Ngược lại, nếu thái độ thiếu trách nhiệm, né tránh hoặc thiếu minh bạch, thì dù quy trình có đúng, người dân vẫn khó hài lòng.

Theo ông, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân là yêu cầu then chốt. Cán bộ tiếp công dân không chỉ cần nắm vững pháp luật, mà còn phải có kỹ năng giao tiếp, khả năng lắng nghe và tinh thần trách nhiệm cao. Đây chính là cầu nối trực tiếp giữa Nhà nước và Nhân dân trong việc thực hiện quyền làm chủ.

Từ tinh thần “dân là gốc” đến hành động cụ thể

Nhìn từ thực tiễn tiếp công dân ở Trung ương, ông Phạm Thế Sự cho rằng tinh thần “dân là gốc” của Đại hội XIV đang từng bước được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực. Đó là việc duy trì tiếp công dân thường xuyên, đúng quy định; tăng cường đối thoại; chú trọng giải thích, hướng dẫn; và theo dõi, đôn đốc giải quyết vụ việc đến cùng.

Theo ông, những việc làm này không chỉ góp phần giải quyết từng vụ việc cụ thể, mà còn tạo nền tảng cho sự ổn định xã hội và đồng thuận trong Nhân dân. Khi người dân tin tưởng vào cách làm của các cơ quan Nhà nước, họ sẽ đồng hành cùng Nhà nước trong quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển mà Đại hội XIV đã đề ra.

Sau Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra đối với toàn bộ hệ thống chính trị là nhanh chóng đưa tinh thần Đại hội vào cuộc sống. Trong đó, công tác tiếp công dân là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Theo ông Phạm Thế Sự, khi công tác này được thực hiện nghiêm túc, thực chất và hiệu quả, tinh thần “dân là gốc” sẽ không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mà trở thành chuẩn mực trong hành động của đội ngũ cán bộ, công chức.

Từ thực tiễn tiếp công dân ở Trung ương, có thể thấy rằng niềm tin của người dân được bồi đắp từng ngày thông qua những việc làm cụ thể, rõ ràng và nhất quán. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để tạo sự đồng thuận xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới mà Đại hội XIV của Đảng đã xác định.