Lời cảnh báo từ chính sách hạn chế nhập cư của Ba Lan và Hungary

Cả Thủ tướng Hungary Peter Magyar, người đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 4 vừa qua và người đồng cấp Ba Lan Donald Tusk, người nắm quyền từ năm 2023, đều chịu áp lực dư luận, yêu cầu họ thắt chặt các quy định về người nhập cư. Hồi đầu tháng 6, hàng nghìn người dân Hungary đã xuống đường biểu tình phản đối tân Thủ tướng Peter Magyar vì cho rằng ông đã bí mật thỏa thuận với Brussels và chấp thuận cơ chế phân bổ người di cư bắt buộc của Liên minh châu Âu (EU) để đổi lấy hàng tỷ euro giải ngân từ quỹ châu Âu. Còn tại Ba Lan, vấn đề nhập cư luôn là chủ đề nhức nhối, gây tranh cãi trong đời sống chính trị và kinh tế của nước này. Đây cũng là nguyên nhân khiến các cuộc biểu tình nổ ra trên khắp đất nước Ba Lan hồi năm 2025.

Theo Reuters, trước làn sóng phản đối dữ dội cùng áp lực chính trị liên quan đến vấn đề nhập cư, Chính phủ Ba Lan và Hungary đã lựa chọn giải pháp hạn chế lao động nước ngoài. Ba Lan đã cắt giảm 22% số lượng giấy phép lao động cấp cho công dân ngoài EU vào năm ngoái, trong khi chính phủ mới của Hungary vào tháng 6 đã ngừng cấp thị thực lao động mới cho công dân đến từ Philippines, Georgia và Armenia, xem đây là bước đầu tiên hướng tới việc điều chỉnh lao động nước ngoài.

Các biện pháp trên nhận được sự ủng hộ rộng rãi của người dân hai nước. Khoảng 2/3 số người Ba Lan tham gia cuộc khảo sát do viện thăm dò dư luận IBRiS thực hiện đều nhận định rằng Ba Lan nên tiếp nhận ít người di cư ngoài EU hơn. Tại Hungary, một phân tích được viện Republikon công bố hồi đầu tháng này cho thấy, gần một nửa người dân Hungary không đồng ý tiếp nhận người nhập cư từ các nước kém phát triển hơn và 40% người dân chỉ cho phép số lượng ít người nhập cư vào nước này.

Thế nhưng nghịch lý ở chỗ, Ba Lan và Hungary đều là những quốc gia cần lao động nhập cư để giải quyết bài toán thiếu hụt lao động. Ba Lan hiện đang phụ thuộc vào hơn 1 triệu lao động nước ngoài, trong đó khoảng 2/3 là người Ukraine. Viện kinh tế Ba Lan (PIE) dự báo, với tình trạng siết chặt quy định nhập cư, quốc gia này có thể sẽ thiếu hụt 2,1 triệu lao động vào năm 2035, dẫn tới ngành công nghiệp gặp khó khăn, kéo theo GDP giảm từ 6 đến 8%.

Một báo cáo công bố mới đây của Deloitte, Ipsos và Viện Các vấn đề công cộng cho thấy, lao động ngoài EU đóng góp tới 10,7% sản lượng kinh tế của Ba Lan năm 2025, trong bối cảnh tỷ lệ sinh ở quốc gia này đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai.

Nhiều doanh nghiệp cho biết tình trạng già hóa dân số, thiếu hụt lao động khiến họ ngày càng phụ thuộc vào nguồn nhân lực nước ngoài, đồng thời cảnh báo quy định mới có thể ảnh hưởng tới kế hoạch mở rộng sản xuất. Ông Laszlo Barany-Giám đốc điều hành Tập đoàn Master Good-một trong những thương hiệu hàng đầu về sản phẩm gia cầm tại Hungary cho hay, doanh nghiệp này có thể phải tạm dừng mở rộng các nhà máy sản xuất vì chính sách nhập cư mới khiến họ không thể tuyển được lao động. Tại Ba Lan, các doanh nghiệp liên tục phàn nàn về thời gian xử lý kéo dài, mất tới 6 tháng để được cấp giấy phép lao động cho đối tượng người nước ngoài và mất gần một năm để xin giấy phép cư trú, theo bà Nadia Winiarska, Phó giám đốc Bộ phận lao động tại Liên đoàn các nhà tuyển dụng tư nhân Ba Lan Lewiatan. Điều này khiến lực lượng lao động tay nghề cao chuyển hướng sang các quốc gia châu Âu khác.

Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD) nhận định việc hạn chế lao động nhập cư có thể khiến tăng trưởng kinh tế chậm lại trong khi áp lực từ già hóa dân số sẽ tiếp tục làm gia tăng chi phí an sinh xã hội. Cả Ba Lan và Hungary đều đối mặt với cuộc khủng hoảng dân số đặc trưng bởi tỷ lệ sinh giảm mạnh. Dẫu vậy, lãnh đạo hai quốc gia vẫn giữ quan điểm khá cứng nhắc về lao động nhập cư. Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho rằng, thay vì dựa vào người nhập cư để giải quyết vấn đề dân số, Ba Lan sẽ chọn thực hiện các chính sách hỗ trợ để khuyến khích người dân lập gia đình và sinh con. Theo ông Nawrocki, di cư không giải quyết được các vấn đề dân số của Warsaw.

Với Hungary, thách thức lớn hiện nay là cải thiện nền kinh tế trong bối cảnh thiếu hụt lao động. Thủ tướng Peter Magyar từng cam kết sẽ mở ra “một chương mới” cho đất nước sau nhiều năm kinh tế trì trệ. Nhưng liệu lời hứa này có thể được thực hiện nếu thiếu đi nguồn nhân lực nước ngoài, vốn đóng vai trò quan trọng trong một số ngành nghề cốt lõi của nền kinh tế Hungary.