Chủ tịch Quốc hội: Không thể giám sát vấn đề mới bằng tư duy cũ
Theo Chủ tịch Quốc hội, đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Vì vậy, không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ.
Sáng 30/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động năm giám sát 2026 với chủ đề: “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”. Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh giám sát là một trong những chức năng hiến định của Quốc hội.
Giám sát, theo Chủ tịch Quốc hội, cũng là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Ảnh: P.Thắng
Ghi nhận những kết quả đã đạt được trong thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng theo Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu phát triển của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát.
Ông nêu rõ, đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ.
Lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.
Vì vậy, không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.
Giám sát không chỉ để xem việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà cần phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.
“Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, cải thiện đời sống Nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung làm rõ 4 định hướng.
Đầu tiên là lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, Nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.
Các đại biểu tham dự Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động năm giám sát 2026. Ảnh: Q.Vinh
Thứ hai, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, sửa cái gì, sửa như thế nào, ai sửa, cấp nào chịu trách nhiệm và cấp nào tổ chức triển khai.
“Cần xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.
Định hướng thứ ba là đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.
Thứ tư là siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.
Chúng ta thực hiện giám sát nhiều vụ rất công phu, kỹ lưỡng, tốn nhiều thời gian và công sức nhưng khi có kết luận giám sát thì việc triển khai thực hiện đến đâu, như thế nào lại chưa có hậu kiểm bài bản, chỉ ra được việc phải làm hay việc chưa làm, theo Chủ tịch Quốc hội.
Tinh thần được Chủ tịch Quốc hội quán triệt là “giám sát có trọng tâm; kết luận có địa chỉ; kiến nghị có thời hạn; trách nhiệm được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế”.
Chủ tịch Quốc hội đến tham dự Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động năm giám sát 2026. Ảnh: Q.Phúc
Diễn đàn, theo Chủ tịch Quốc hội, không chỉ để nhìn lại thực tiễn, mà quan trọng hơn là phải hình thành tư duy, định hướng và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV.
Ông đề nghị các đại biểu phát huy cao nhất trí tuệ, trách nhiệm và kinh nghiệm thực tiễn; trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn.
“Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ 3 câu hỏi lớn.
Ông yêu cầu kết quả của Diễn đàn phải được chắt lọc thành những định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Và quan trọng hơn, Chủ tịch Quốc hội mong muốn, Diễn đàn sẽ góp phần hình thành một tư duy giám sát mới cho Quốc hội khóa XVI, đó là giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị quốc gia và cao nhất là phục vụ Nhân dân, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
In bài viết
