Quản lý dạy thêm, học thêm: Cần giải pháp căn cơ, lâu dài

Thông tư 29 ra đời cách đây hơn một năm đem đến hy vọng lập lại trật tự kỷ cương trong dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn tạm lắng, hoạt động dạy thêm, học thêm lại trở nên rầm rộ trước nhu cầu lớn của xã hội, thậm chí còn có nhiều biến tướng hơn. Không những thế, khi dạy thêm trong trường bị siết chặt, hoạt động bên ngoài có xu hướng gia tăng, phụ huynh phải tốn nhiều chi phí hơn. Liên quan đến việc thực hiện Thông tư 29, tại phiên họp xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 2-2026 diễn ra ngày 2-3 vừa qua, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu vấn đề: Sau khi siết dạy thêm trong trường, phụ huynh phải đưa con ra học ở các trung tâm, phát sinh thêm chi phí thuê lớp, trả tiền giáo viên, đưa đón.

Đầu năm 2025, sau khi giáo viên chủ nhiệm dừng tổ chức dạy thêm, chị Nguyễn Thị Cúc, sống tại Khu đô thị Việt Hưng, phường Việt Hưng, TP Hà Nội bàn bạc cùng 2 phụ huynh khác ở cùng khu, thuê gia sư về dạy tại nhà cho con trai học lớp 4 và con gái lớp 6. Sở dĩ chị chọn thuê gia sư là do không có thời gian đưa đón con đi học tại trung tâm. Chị Cúc cho biết thêm: “Các cháu còn nhỏ và tôi cũng muốn con có thời gian nghỉ ngơi, vui chơi nên chỉ mời thầy kèm thêm môn Toán và Tiếng Anh, mỗi tuần 4 buổi/cháu, tiền học là 200.000 đồng/buổi, tổng học thêm một tháng hết 6,4 triệu đồng. Mức này cao gấp đôi so với học ở các lớp do giáo viên nhà trường dạy”. Cô giáo N.T.V ở xã Tiên Hoa, tỉnh Hưng Yên cho biết: “Trước đây, tôi cũng mở lớp dạy thêm ở nhà, học sinh chủ yếu là người làng, mức thu là 20.000 đồng/buổi/học sinh. Sau khi có Thông tư 29, tôi nghỉ dạy thêm một thời gian cho đến khi có người đứng ra mở trung tâm, mời tham gia. Tôi được biết, mức thu của trung tâm là 50.000 đồng/buổi/học sinh, khá cao so với thu nhập ở nông thôn”.

Nhằm khắc phục những vấn đề này, Bộ GD-ĐT đang hoàn thiện Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 29. Đáng chú ý, dự thảo thông tư đề xuất, việc tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường, các hoạt động giáo dục đáp ứng nhu cầu, sở thích chính đáng của người học nhằm phát triển toàn diện học sinh được thực hiện theo quy định của Bộ GD-ĐT, không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm. Việc bổ sung khoản này nhằm phân định rõ ràng giữa hoạt động dạy thêm, học thêm và những hoạt động giáo dục khác được phép thực hiện trong nhà trường để tường minh hơn về quản lý dạy thêm, học thêm đúng quy định.

Ngoài ra, hiệu trưởng được đề xuất có quyền tăng thời lượng dạy thêm trong nhà trường với các đối tượng học sinh được phép tổ chức dạy thêm theo Thông tư 29, bảo đảm mỗi môn học được tổ chức dạy thêm không quá 2 tiết/tuần, trừ trường hợp đặc biệt và phải phù hợp với kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày. Tuy nhiên, đề xuất này phải được xem xét, quyết định theo đúng thẩm quyền, bảo đảm không mở rộng đối tượng, không làm biến tướng dạy thêm, học thêm. Đồng thời, hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm giải trình đầy đủ về sự cần thiết, tính hợp lý, minh bạch và hiệu quả của việc tổ chức thực hiện theo quy định của Luật Viên chức và các quy định pháp luật có liên quan.

Nội dung quan trọng nữa là giáo viên đang dạy học tại các nhà trường khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường có trách nhiệm báo cáo với hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức dạy thêm, mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm, thời gian tham gia dạy thêm trước khi bắt đầu và cập nhật kịp thời khi có thay đổi đối với các nội dung đã báo cáo. Việc báo cáo được thực hiện nhằm phục vụ công tác theo dõi, quản lý, phòng ngừa xung đột lợi ích; không làm phát sinh thủ tục hành chính, không thay thế giấy phép kinh doanh và không được hiểu là điều kiện cho phép hay không cho phép giáo viên tham gia dạy thêm ngoài nhà trường.

Nhiều ý kiến cho rằng, Bộ GD-ĐT sửa đổi, bổ sung Thông tư 29 là cần thiết. Thế nhưng, để quản lý dạy thêm, học thêm, khắc phục các biến tướng của hoạt động này thì phải có giải pháp căn cơ, lâu dài là giảm áp lực học tập, thi cử, bệnh thành tích trong giáo dục. Trước hết, cần phải nhìn nhận, đánh giá nhà trường, giáo viên, học sinh một cách toàn diện, chính xác, khách quan. Theo đó, thay vì chú trọng “mác” trường điểm, tỷ lệ đỗ đạt..., cần phải nhìn từ góc độ nhà trường có giúp khơi dậy được tính sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của giáo viên không; giáo viên có giúp học sinh say mê, biết cách tìm tòi, sáng tạo, vận dụng kiến thức không... Nếu không chấm dứt được bệnh thành tích trong giáo dục và có các giải pháp đồng bộ từ chương trình dạy học, cách ra đề thi, phương thức tuyển sinh thì dù siết chặt bằng văn bản nào, dạy thêm, học thêm vẫn sẽ tìm cách biến tướng.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng giáo dục Trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) chia sẻ thêm: “Ngành giáo dục rất cần phụ huynh đồng hành. Phụ huynh không nên quá kỳ vọng và gây áp lực lớn với con em mà cần quan tâm đến khả năng của con em để định hướng, phát triển đúng đắn, khai phá tốt thế mạnh của các em. Trong giáo dục hiện nay, chúng ta đừng nghĩ rằng giỏi Toán, giỏi Văn mới là giỏi. Đó chỉ là một năng lực, khía cạnh. Một người có thể giỏi nhiều khía cạnh khác nhau và phụ huynh, giáo viên cần thấy điều đó để giúp học sinh tiến bộ”.