Mở hướng mới cho chăm sóc người cao tuổi

Liên kết hệ thống dịch vụ chăm sóc dài hạn

Phóng viên (PV): Theo ông, Việt Nam có thể học hỏi những kinh nghiệm nào từ mô hình chăm sóc dài hạn cho NCT của Nhật Bản để xây dựng hệ thống phù hợp với điều kiện trong nước?

Ông Nakamura Shintaro: Việt Nam cần căn cứ vào tình hình thực tế của đất nước để thiết kế mô hình chăm sóc dài hạn NCT phù hợp. Tuy nhiên, dù được tổ chức theo mô hình nào, chăm sóc dài hạn NCT cũng cần được nhìn nhận là một hệ thống bao gồm nhiều loại hình dịch vụ khác nhau. Điều quan trọng là phải xây dựng được cơ chế kết nối và phối hợp giữa các dịch vụ này. Thông thường, khi đề cập đến dịch vụ y tế, chúng ta thường nghĩ tới những hoạt động liên quan trực tiếp đến một bệnh lý cụ thể, chẳng hạn như khám bệnh, chẩn đoán hoặc điều trị. Trong khi đó, chăm sóc dài hạn có phạm vi rộng hơn, không chỉ bao gồm chăm sóc y tế mà còn có các dịch vụ hỗ trợ NCT trong sinh hoạt hằng ngày. Ví dụ, có thể phát triển các dịch vụ khám bệnh và phục hồi chức năng tại nhà. Đối với NCT có tình trạng sức khỏe nghiêm trọng, cần được hỗ trợ ở mức độ cao hơn, các dịch vụ có thể bao gồm hỗ trợ ăn uống, tắm rửa và thực hiện những hoạt động sinh hoạt thiết yếu khác. Đối với NCT chưa có tình trạng sức khỏe quá nghiêm trọng, có thể chỉ cần những hình thức hỗ trợ đơn giản hơn, như có người giúp đi mua sắm hoặc đi dạo cùng. Như vậy, các dịch vụ chăm sóc dài hạn có thể bao gồm nhiều hoạt động khác nhau, từ chăm sóc y tế, phục hồi chức năng đến hỗ trợ sinh hoạt thường ngày.

Khi xây dựng chính sách chăm sóc dài hạn, Việt Nam cần có cách tiếp cận tổng thể, chú trọng sự kết hợp giữa các nhóm dịch vụ này. Việc chăm sóc NCT cần được tổ chức theo hướng các dịch vụ có thể bổ trợ, kết nối với nhau và đáp ứng nhu cầu thực tế của từng người.

Kịp thời ban hành chính sách giảm gánh nặng chăm sóc gia đình

PV: Nhìn lại kinh nghiệm của Nhật Bản, có ý kiến cho rằng một số chính sách chăm sóc NCT có thể đã được triển khai muộn so với nhu cầu thực tế. Theo ông, việc ban hành chính sách chăm sóc dài hạn có ý nghĩa như thế nào đối với NCT và gia đình họ?

Ông Nakamura Shintaro: Trên thực tế, việc đánh giá một chính sách được triển khai muộn hay không còn phụ thuộc vào góc nhìn của mỗi người. Tuy nhiên, nếu các chính sách này được đưa ra thảo luận và xem xét sớm hơn, có lẽ sẽ có nhiều người được hưởng lợi hơn. Đặc biệt, tôi muốn đề cập đến chính sách bảo hiểm chăm sóc NCT của Nhật Bản.

Trước khi ban hành chính sách này, vào năm 1994, chúng tôi đã tiến hành một cuộc khảo sát đối với những người trực tiếp thực hiện công việc chăm sóc NCT tại gia đình. Những kết quả này phản ánh gánh nặng đáng kể mà công việc chăm sóc NCT có thể tạo ra đối với các thành viên trong gia đình, đặc biệt là những người trực tiếp đảm nhận trách nhiệm chăm sóc. Sau khi hệ thống bảo hiểm chăm sóc NCT được ban hành, áp lực về tinh thần trong quá trình chăm sóc của nhiều người vẫn chưa thể hoàn toàn được giải tỏa. Tuy nhiên, xét từ góc độ cá nhân, tôi cho rằng nếu hệ thống bảo hiểm chăm sóc NCT được triển khai sớm hơn nữa, có lẽ nhiều gia đình đã không phải chịu áp lực quá lớn trong quá trình chăm sóc người thân cao tuổi. Đây là một trong những bài học mà chúng tôi rút ra khi nhìn lại quá trình xây dựng và triển khai chính sách chăm sóc NCT tại Nhật Bản.

Thúc đẩy hợp tác y tế và an sinh xã hội

PV: Trong thời gian tới, Nhật Bản có định hướng ưu tiên hoặc chương trình hỗ trợ nào về an sinh xã hội và y tế nhằm tăng cường chăm sóc sức khỏe NCT tại Việt Nam, thưa ông?

Ông Nakamura Shintaro: Tôi được biết, hiện nay, JICA đã cử chuyên gia sang làm việc tại Bộ Y tế Việt Nam. Nếu phía Bộ Y tế có những mong muốn, nguyện vọng hoặc đề xuất về các nội dung cần được hỗ trợ, hai bên có thể trao đổi thông qua chuyên gia của chúng tôi.

Trên cơ sở những trao đổi đó, hai bên có thể cùng xây dựng ý tưởng hoặc đề xuất hợp tác. Nếu các đề xuất có tính khả thi, hoàn toàn có thể xem xét để triển khai thực hiện. Việc JICA cử chuyên gia sang làm việc tại Bộ Y tế cũng cho thấy sự quan tâm của tổ chức đối với những vấn đề mà Việt Nam đang phải đối mặt, trong đó có già hóa dân số, hệ thống bảo hiểm y tế và các chính sách bảo hiểm, chăm sóc sức khỏe. Điều này thể hiện sự quan tâm của JICA đối với Việt Nam, đồng thời cho thấy mong muốn thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực có ý nghĩa đối với công tác chăm sóc sức khỏe người dân.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!