Luật Thủ đô năm 2026: Trọng dụng nhân tài, mở khóa nguồn lực phát triển

Không chỉ dừng ở khu vực công, các chính sách còn mở rộng tới chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nhân lực công nghệ số và hệ sinh thái khởi nghiệp. Đây được xem là “chìa khóa” để Hà Nội khai mở nguồn lực phát triển trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt.

Không chỉ thu hút, mà còn phải giữ chân nhân tài

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Thủ đô năm 2026 là việc dành riêng Điều 25 quy định về cơ chế thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, HĐND thành phố được trao quyền quy định các chính sách đặc thù về thu nhập, tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, cư trú và điều kiện làm việc cần thiết đối với nhân lực chất lượng cao làm việc trên địa bàn.

Đáng chú ý, luật mở đường cho việc xây dựng cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng, người có chuyên môn cao trong những lĩnh vực ưu tiên phát triển của Thủ đô. Đây là điểm được nhiều chuyên gia đánh giá có ý nghĩa đặc biệt, bởi lâu nay bài toán “trải thảm đỏ” cho nhân tài vẫn gặp khó do thiếu hành lang pháp lý đủ mạnh.

Không ít trường hợp, những chuyên gia giỏi, người Việt Nam ở nước ngoài hay nhà khoa học quốc tế mong muốn đóng góp cho Hà Nội nhưng cơ chế tiếp nhận, đãi ngộ còn chưa đủ hấp dẫn. Trong khi đó, khu vực tư nhân hoặc các trung tâm công nghệ lớn trên thế giới sẵn sàng trả mức thu nhập cao cùng môi trường làm việc linh hoạt.

Các đại biểu Quốc hội khi thảo luận về Luật Thủ đô (sửa đổi) đã cho rằng, nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu “thu hút nhân tài” mà không có cơ chế đủ mạnh về thu nhập, môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp thì rất khó tạo chuyển biến thực chất. Hà Nội cần có cơ chế cạnh tranh thực sự trong thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là ở những lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, quy hoạch đô thị, giao thông thông minh hay quản trị đô thị hiện đại. Những lĩnh vực này không chỉ cần người giỏi mà còn cần cơ chế làm việc đủ linh hoạt để phát huy năng lực.

Điểm đáng chú ý là Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ hướng tới “chiêu hiền đãi sĩ” trong khu vực công mà còn đặt nền móng cho việc phát triển nhân lực công nghiệp công nghệ số và nguồn nhân lực trong các lĩnh vực trọng điểm khác. Điều này cho thấy cách tiếp cận mới: Nhân tài không chỉ là cán bộ quản lý hay nhà khoa học trong cơ quan nhà nước, mà còn bao gồm lực lượng khởi nghiệp sáng tạo, kỹ sư công nghệ, chuyên gia quốc tế và đội ngũ trí thức trẻ.

Song song với chính sách thu hút, Luật cũng cho phép sử dụng ngân sách thành phố để đầu tư cho giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; hỗ trợ nâng cao trình độ chuyên môn ở trong nước và nước ngoài; hiện đại hóa các trường cao đẳng chất lượng cao đạt chuẩn khu vực, quốc tế. Đây được xem là giải pháp mang tính căn cơ nhằm “ươm mầm” nhân lực thay vì chỉ đi tìm nguồn lực có sẵn.

Tạo hệ sinh thái sáng tạo để người tài cống hiến

Nếu Điều 25 tạo cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao, thì Điều 26 của Luật Thủ đô năm 2026 lại mở thêm “đường băng” để nhân tài có môi trường phát huy năng lực.

Theo đó, Hà Nội được áp dụng nhiều cơ chế ưu đãi với các dự án công nghệ cao, công nghệ số, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Những doanh nghiệp, tổ chức tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được hưởng ưu đãi về thuế, tiền thuê đất, hỗ trợ mặt bằng sản xuất, kinh doanh tại các trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố.

Đặc biệt, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực khoa học và công nghệ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 5 năm kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế. Các cá nhân, tổ chức có thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng được miễn thuế theo quy định.

Đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt làm việc tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo hay tổ chức khoa học công nghệ trên địa bàn thành phố, luật quy định miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Đây được xem là cơ chế khuyến khích đáng kể nhằm thu hút đội ngũ chuyên gia chất lượng cao.

Nhiều chuyên gia cho rằng, sức hấp dẫn của nhân tài không chỉ đến từ thu nhập mà còn nằm ở môi trường làm việc, khả năng hiện thực hóa ý tưởng và cơ hội tạo ra giá trị mới. Vì vậy, việc Hà Nội đồng thời thiết kế cả cơ chế thu hút lẫn hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được đánh giá là bước đi phù hợp.

Các lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ được luật xác định khá rõ, gồm công nghệ số, công nghệ thông tin và truyền thông, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ chế tạo – tự động hóa, công nghệ môi trường, giảm phát thải carbon, ứng phó biến đổi khí hậu. Đây đều là những ngành có khả năng tạo ra tăng trưởng nhanh, giá trị gia tăng cao và đóng vai trò quyết định trong cấu trúc kinh tế đô thị tương lai.

Ở góc độ phát triển nguồn lực lâu dài, nhiều ý kiến cũng cho rằng, Hà Nội cần tận dụng tốt mạng lưới trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, kết nối các chuyên gia quốc tế, nhà khoa học, doanh nhân công nghệ vào các chương trình phát triển của Thủ đô. Khi có cơ chế đủ hấp dẫn, Hà Nội hoàn toàn có cơ hội trở thành điểm đến của tri thức và đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Tuy nhiên, để những quy định tiến bộ của luật đi vào cuộc sống, vấn đề quan trọng không chỉ là ban hành chính sách mà còn nằm ở khâu thực thi. Những tiêu chí lựa chọn nhân tài cần minh bạch, tránh hình thức; môi trường làm việc phải thực sự khuyến khích sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; đồng thời có cơ chế đánh giá bằng hiệu quả công việc thay vì nặng về thủ tục hành chính.

Luật Thủ đô năm 2026 mở ra một cánh cửa mới cho Hà Nội trong cuộc cạnh tranh nhân lực chất lượng cao. Điều quan trọng hơn là làm sao để những người tài cảm thấy được trọng dụng, được trao cơ hội cống hiến và nhìn thấy tương lai của mình gắn với tương lai phát triển của Thủ đô.

“Luật Thủ đô đã trao cho HĐND thành phố Hà Nội được quyền quy định các chính sách thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp mà cả doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.
Bao gồm 4 nhóm chính sách: Các chính sách về tiền lương, thu nhập, tiền thưởng và các chế độ đãi ngộ khác; các chính sách về nhà ở, cư trú và các điều kiện làm việc cần thiết; cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng, người có chuyên môn, trình độ cao trong các lĩnh vực ưu tiên phát triển Thủ đô; chính sách phát triển nguồn nhân lực số và các lĩnh vực trọng điểm. Đây thực sự là các chính sách đột phá, vượt trội hiện nay trong phát triển nguồn nhân lực để phục vụ yêu cầu phát triển Thủ đô “Văn hiến, văn minh, hiện đại”.

TS Trần Anh Tuấn, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ