Kỳ bầu cử với nhiều điểm mới và chất lượng đại biểu đặt lên hàng đầu

Hiện nay, vận động bầu cử đang bước vào giai đoạn cao điểm. Theo quy định, thời gian vận động bầu cử sẽ kết thúc vào ngày 14/3 - trước 24 giờ so với thời điểm bỏ phiếu (ngày 15/3).

Cuộc bầu cử có nhiều điểm mới

Trao đổi với báo chí, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia cho biết, trong vận động bầu cử lần này có một điểm mới rất quan trọng.

Đó là, các ứng viên có thể vận động trực tiếp, trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp trực tuyến, với yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo điều kiện kỹ thuật và an toàn thông tin, an ninh mạng.

Việc mở rộng hình thức vận động bầu cử, theo bà Yên, là do việc tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri diễn ra trong thời gian ngắn và nhiều địa phương sau sắp xếp, sáp nhập có địa bàn rộng, cấp xã ở miền núi, hải đảo có điều kiện đi lại khó khăn.

Bà Yên cũng cho hay, so với những nhiệm kỳ trước, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 có rất nhiều điểm mới, mà trước hết là ngày bầu cử được ấn định vào Chủ nhật (ngày 15/3) - sớm hơn 2 tháng so với thông lệ.

Theo dự kiến, kết quả bầu cử công bố chậm nhất là ngày 25/3 và ngày 6/4 sẽ khai mạc kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI để thực hiện công tác nhân sự và xây dựng pháp luật. “Như vậy, Quốc hội khóa mới họp ngay khi có kết quả bầu cử", theo lời bà Yên.

Thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử cũng được rút ngắn, giảm từ 70 xuống còn 42 ngày.

Đặc biệt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu nhấn mạnh, kỳ bầu cử lần này đã sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia VNeID để lập, cập nhật danh sách cử tri, nên việc quản lý danh sách cử tri được thuận lợi hơn, tránh chồng chéo, bỏ sót.

Cử tri có thể truy cập VNeID để xem khu vực bỏ phiếu, phạm vi tham gia bầu cử của mình cũng như danh sách và thông tin về những người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp trên toàn quốc.

Ngoài việc đề nghị cấp Giấy chứng nhận để đi bỏ phiếu ở nơi khác (bản giấy), cử tri có thể đề nghị cấp bản điện tử thông qua ứng dụng VNeID mà không phải đến UBND cấp xã nơi mình đã có tên trong danh sách cử tri.

Nhiều ứng cử viên trẻ tuổi, phần lớn có trình độ trên đại học

Theo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, so với nhiệm kỳ trước, cơ cấu và thành phần người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã có một số điều chỉnh cho phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức bộ máy vừa qua.

Cụ thể, số lượng đại biểu ở các cơ quan Trung ương và số lượng đại biểu chuyên trách ở Trung ương tăng khoảng 10 người, từ 207 lên 217 người (43,4%). Đồng thời giảm tương ứng ở địa phương, từ 293 xuống 283 người (56,6%).

Đáng chú ý, bà Tạ Thị Yên cho hay, cơ cấu đại biểu dành cho viện nghiên cứu, trường đại học, học viện và cơ cấu dành cho doanh nghiệp, hiệp hội, nghiệp đoàn về lĩnh vực sản xuất kinh doanh đều tăng lên 10 đại biểu (nhiệm kỳ trước tương ứng là 6 và 7).

Trong cơ cấu lần này cũng bổ sung tỷ lệ hợp lý số đại biểu trẻ, đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, dân tộc thiểu số…

Tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách cũng tăng, đảm bảo ít nhất 40%; đồng thời nâng tỷ lệ đại biểu Quốc hội là nhà khoa học 3-5% trong tổng số đại biểu để bảo đảm chuyên môn hóa cao, tính chuyên nghiệp trong hoạt động Quốc hội.

“Việc này góp phần phản ánh đầy đủ, cân bằng hơn các tầng lớp xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu nói.

Danh sách công bố chính thức 864 ứng cử viên đại biểu Quốc hội vừa qua cho thấy có nhiều người trẻ, gồm 187 người dưới 40 tuổi (21,64%), 384 người từ 40 đến 50 tuổi (44,44%), 259 người trên 50 đến 60 tuổi (29,98%), 26 người trên 60 đến 65 tuổi (3,01%) và 8 người trên 65 tuổi (0,93%).

Trong 864 ứng cử viên, có 593 người có trình độ trên đại học (68,63%), 261 người trình độ đại học (30,21%) và 10 người dưới đại học (1,16%).

“Việc xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp được thực hiện rất chặt chẽ, trên cơ sở thống nhất cao giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhằm bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các tầng lớp Nhân dân”, bà Tạ Thị Yên khẳng định.

Tại sao nâng tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách?

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu nhìn nhận những đại biểu dân cử phải là người có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, tư duy đổi mới và tinh thần trách nhiệm cao.

Thực tế, số lượng và tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách tăng dần qua các khóa Quốc hội như khóa XIV có 167 đại biểu chuyên trách (chiếm 33,80%), khóa XV có 193 đại biểu chuyên trách (chiếm 38,68%).

“Việc tăng số lượng đại biểu chuyên trách được kỳ vọng góp phần tăng chất lượng hoạt động của Quốc hội bởi họ sẽ chuyên tâm làm công tác cho Quốc hội và không bị chi phối, phân tán bởi những công việc khác, phát huy tính độc lập, chuyên nghiệp”, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu.

Tại cuộc bầu cử lần này, Chỉ thị số 46 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tiếp tục đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ “tăng số lượng đại biểu chuyên trách”.

Trong Nghị quyết số 1891 dự kiến số lượng, cơ cấu, thành phần đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng quy định số đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương là 145 người (29%), đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại các đoàn đại biểu Quốc hội là 55 đại biểu (11%). Tổng cộng cả Trung ương và địa phương là 200 đại biểu (40%).

Điều quan trọng nhất hiện nay, theo bà Tạ Thị Yên, là các cấp ủy, chính quyền địa phương cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường tuyên truyền để cử tri tích cực đi bầu, phấn đấu bầu đủ số lượng, bảo đảm cơ cấu nhưng ưu tiên hàng đầu về chất lượng, lựa chọn những người thật sự tiêu biểu về phẩm chất và năng lực.

“Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm lớn lao, thể hiện sự tin tưởng, gửi gắm kỳ vọng vào những đại biểu sẽ đại diện cho Nhân dân tại Quốc hội và HĐND các cấp”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu chia sẻ.