Độc đáo lễ hội rước ‘ông lợn’ làng La Phù

Khác với các lễ hội khác, trung tâm đám rước luôn là kiệu Thành hoàng làng thì ở La Phù, kiệu lại dành để rước “ông lợn”.

Hàng năm, vào đêm 13 rạng sáng 14 tháng Giêng âm lịch, người dân làng La Phù (xã An Khánh, Hà Nội) lại tổ chức lễ rước "ông lợn".

Hàng năm, cứ đến ngày 13 tháng Giêng, nhân dân làng La Phù lại rộn ràng tổ chức Lễ hội rước "ông lợn"

Lễ rước "ông lợn" làng La Phù là nét đẹp văn hóa tâm linh đã có từ lâu nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức của Thành hoàng làng Tĩnh Quốc Tam Lang dưới thời vua Hùng Duệ Vương thứ 6 đã có công đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ gìn giang sơn bờ cõi.

Khác với nhiều lễ hội khác, kiệu rước thành hoàng là trung tâm đám rước thì ở làng La Phù, kiệu lại dành để rước “ông lợn”

Tương truyền, mỗi khi Tĩnh Quốc Tam Lang tập hợp binh sĩ lên đường đi đánh giặc, ông cho mổ lợn, thổi xôi khao quân. Người dân trong làng khi đó thường mang lợn đến dâng. Sau khi ông “hóa” vào 0h đêm ngày 13, rạng sáng ngày 14 tháng Giêng tại làng La Phù, người dân tôn ông là Thành hoàng làng.

Kiệu của "ông lợn" được khiêng bởi những thanh niên trai tráng

Từ đó, hàng năm, cứ đến ngày 13 tháng Giêng âm lịch, người dân La Phù lại tổ chức lễ hội rước lợn nhằm tái hiện hình ảnh Tĩnh Quốc Tam Lang khao quân cũng như tưởng nhớ công lao to lớn của ông.

"Ông lợn" trong lễ hội được trang trí gồm nhiều vị trí như mũi, mắt, tai, đầu, đuôi...

Theo tục lệ cổ truyền, lợn được dâng tế do các xóm tuyển chọn và nuôi dưỡng chu đáo từ cả năm trước. Mỗi xóm chỉ được chọn một "ông lợn" duy nhất và được chăm sóc cẩn thận. Lợn được cho ăn thức ăn là gạo, cám, trứng, rau sạch... và đặc biệt, người nuôi phải mắc màn quanh năm cho lợn ngủ. Đến ngày hội, "ông lợn" có trọng lượng khoảng 250-270kg là đạt yêu cầu.

Mỗi xóm trang trí “ông lợn” theo một cách khác nhau nhưng phải oai phong, thần thái

Hộ được lựa chọn nuôi lợn phải có nhà cửa cao ráo, sạch sẽ, gia đình không có tang sự. Trước ngày làm lễ, các cụ trong thôn cùng gia đình ông Đám (gia đình đăng cai tổ chức rước "ông lợn" cho xóm) xin “ông lợn” mang về làm thịt.

Khoảng 18h, kiệu rước "ông lợn" bắt đầu được đưa ra đường

Trước khi bày lên kiệu, ông lợn được làm sạch và trang trí. Những người mổ “ông lợn” không được dùng dây trói mà phải dùng tay để giữ, sau đó đặt lên chiếc kiệu và tạo dáng như lúc còn sống. Khi mổ các "ông lợn", phải bóc thật khéo léo lớp mỡ, để làm áo choàng cho các "ông lợn" khi dâng tế.

Mỗi xóm của làng La Phù trang trí “ông lợn” theo một cách khác nhau nhưng phải oai phong, đẹp nhất để mong giật giải của làng.

Đi đầu là đội trống gồm những thanh nữ trẻ trung, xinh đẹp

Dân làng tin rằng, "ông lợn" khi cho lên kiệu để tế lễ có dáng và da càng đẹp thì trong năm ấy sẽ gặp những điều thuận lợi khi làm ăn nên tất cả công đoạn từ chọn, chăm, làm đẹp cho "ông lợn" đều được làm rất chỉnh chu và tâm huyết. "Ông lợn" nào to, oai vệ, trang trí đẹp sẽ đoạt giải của làng.

Khoảng 20 giờ, những "ông lợn" được khiêng đến trước cổng đình để chuẩn bị làm lễ tế

Khoảng 18h tối 13 tháng Giêng, đám rước "ông lợn" của 17 xóm hộ giá, đưa rước kiệu “ông lợn” về đình làng. Tham gia rước kiệu là các thanh niên khôi ngô, khỏe mạnh được chọn lọc trong xóm.

Không khí lễ hội tràn ngập trên khắp đường làng

Lễ rước "ông lợn" kéo dài khoảng 2 giờ. Mỗi đoàn rước sẽ gồm 3 kiệu chính: Bàn lộc, mâm xôi và kiệu "ông lợn". Đến 21h, các "ông lợn" sẽ rước vào đình để thực hiện nghi thức tế lễ. Trong đó, 6 "ông lợn" đẹp nhất được chọn đưa vào cung.

Nghi thức tế được thực hiện từ đêm 13 tháng Giêng đến khoảng 2h sáng 14 tháng Giêng. Khi làm lễ xong, các xóm sẽ rước “ông lợn” trở về nhà ông Đám và chia lộc cho các gia đình.

Lễ hội rước “ông lợn” làng La Phù luôn thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách

Lễ hội rước “ông lợn” La Phù mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian, là dịp để người dân La Phù cũng như du khách cảm nhận sâu sắc hơn về những giá trị văn hoá truyền thống; đồng thời khơi dậy lòng yêu nước, tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân.