Kiến tạo đô thị hạnh phúc, đưa Thủ đô bứt phá

Đột phá để nâng chất lượng môi trường sống

Trong giai đoạn phát triển mới, thành phố Hà Nội đang tiếp tục tập trung xây dựng một Thủ đô xanh, thông minh, đáng sống, kiến tạo đô thị hạnh phúc. Trong các chỉ tiêu nhiệm kỳ 2025-2030 được Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định, hàng loạt chỉ tiêu xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, đáng sống đã được đặt ra liên quan đến hoàn thành hệ thống xử lý nước thải, giải quyết vấn đề ngập úng nội đô, tăng diện tích cây xanh đô thị 10-12m²/người, tạo không gian xanh công cộng; chuyển đổi các tuyến xe buýt sang năng lượng sạch, thực thi vùng phát thải thấp trọng tâm tại đô thị trung tâm…

Đặc biệt, sự đồng bộ giữa Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, cùng với Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm đã tạo thành những định hướng, thể chế vững chắc để Hà Nội không chỉ có điều kiện bứt phá trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ mà còn có khả năng giải quyết hiệu quả các thách thức, điểm nghẽn tồn tại lâu nay.

Quán triệt sâu sắc phương châm hành động: “Hà Nội đã nói là làm - làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”, nhiều giải pháp đã và đang được thành phố Hà Nội tập trung triển khai để giải quyết các thách thức đô thị như: Tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình đa trung tâm, xử lý các vấn đề môi trường, ngập úng, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Thành phố ưu tiên bảo vệ môi trường, tăng diện tích cây xanh, mặt nước; xây dựng hành lang xanh theo quy hoạch, giảm phát thải khí nhà kính, tham gia thị trường carbon, tiến tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050; xử lý triệt để ô nhiễm, cải thiện chất lượng không khí nội đô; thực hiện vùng phát thải thấp...

Nhìn lại thời gian qua có thể thấy, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Thường trực Thành ủy và nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả nổi bật: Từ việc hồi sinh sông hồ, mở rộng không gian cây xanh, đến triển khai lộ trình giao thông sạch, quyết liệt trong giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường, ngập úng ở đô thị…

Trong đó, thành phố đã triển khai hàng loạt chương trình cải tạo, chỉnh trang đô thị gắn với bảo vệ môi trường. Nhiều cơ sở gây ô nhiễm được di dời hoặc xử lý triệt để; các nhà máy xử lý chất thải rắn Châu Can và Núi Thoong đi vào vận hành; hệ thống quan trắc môi trường tự động được khai thác nhằm kiểm soát chất lượng không khí và nguồn nước. Các hồ nước được quan tâm chăm sóc, góp phần điều hòa khí hậu, làm dịu mát thành phố trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh.

Những dòng sông như: Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ, Sét đang từng bước được cải tạo, phục hồi, trả lại dòng chảy trong xanh, đồng thời đảm nhiệm vai trò thoát nước khi thành phố bị úng ngập. Bên cạnh đó, hệ thống công viên, vườn hoa như: Thống Nhất, Thủ Lệ, Cầu Giấy, Nghĩa Đô, Hòa Bình, Yên Sở... được mở rộng, cải tạo theo hướng không rào chắn, kết hợp với các công viên và hồ điều hòa mới sẽ trở thành những “lá phổi xanh”, không gian công cộng thân thiện để người dân vui chơi, rèn luyện sức khỏe, bồi đắp đời sống tinh thần. Đồng thời, những thành quả này không chỉ làm thay đổi diện mạo đô thị mà còn khẳng định khát vọng xây dựng Thủ đô xanh - sạch - văn minh - hiện đại, xứng đáng là nơi đáng sống.

Điểm nhấn quan trọng nữa là Hà Nội dự kiến triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực Hoàn Kiếm trong thời gian tới. Đây không chỉ là giải pháp hạn chế phương tiện phát thải cao, mà còn là bước đi đầu tiên trong lộ trình xây dựng giao thông xanh, giao thông công cộng và đô thị bền vững. Từ thí điểm tại phường Hoàn Kiếm, mở rộng ra phường Cửa Nam và toàn Vành đai 1 trong các giai đoạn tiếp theo, Hà Nội đang hướng tới mục tiêu không chỉ giảm ô nhiễm mà còn kiến tạo một môi trường sống văn minh, hiện đại và đáng sống hơn cho người dân Thủ đô.

Theo TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Hội Không khí sạch Việt Nam, vùng phát thải thấp là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm ô nhiễm từ các phương tiện giao thông và đã được nhiều thành phố trên thế giới áp dụng hiệu quả. Việc Hà Nội triển khai vấn đề này cho thấy quyết tâm rất rõ trong việc thúc đẩy giao thông xanh và phát triển đô thị bền vững.

Tạo động lực cho phát triển

Đảng bộ thành phố xác định, đột phá về hạ tầng không chỉ là yêu cầu phát triển mà còn là đòi hỏi để nâng cao chất lượng sống của người dân. Cụ thể, phát triển hệ thống hạ tầng hiện đại, thông minh và kết nối: Đầu tư hệ thống giao thông đồng bộ, kết nối đa dạng với tầm nhìn dài hạn về mạng lưới giao thông tích hợp liên vùng, quốc tế, các tuyến đường cao tốc, đường quốc lộ, đường vành đai, các nút giao thông cửa ngõ, hệ thống cầu qua sông Hồng, sông Đuống, đường sắt đô thị kết nối đô thị vệ tinh với vùng trung tâm và các tỉnh lân cận; hệ thống logistics liên kết các hành lang, vành đai kinh tế. Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và khai thác, phát triển không gian ngầm. Các tuyến đường vành đai, hệ thống đường sắt đô thị cùng nhiều công trình hạ tầng khác đang từng bước được triển khai, tạo động lực mới cho sự phát triển của Thủ đô. Việc hoàn thiện hệ thống giao thông không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Để giải đáp dần bài toán úng ngập, Hà Nội đã chủ động triển khai 10 dự án chống ngập cấp bách, tổng vốn đầu tư gần 5.600 tỷ đồng. Đây được xem là bước “chạy nước rút” nhằm giải quyết nhanh các điểm úng ngập cục bộ trước mùa mưa bão năm 2026 đang đến. Đến nay, các dự án đang tiếp tục bứt tốc với quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm hiệu quả tiêu thoát nước. Trong đó, sau nhiều ngày đêm thi công, nhiều công trình đã cơ bản hoàn thành các hạng mục, sẵn sàng vận hành thử trước mùa mưa năm 2026 - thời điểm được kỳ vọng sẽ đánh dấu bước chuyển rõ rệt trong bài toán chống ngập của Thủ đô. Với việc thành phố bứt tốc hoàn thành bảo đảm tiến độ các dự án chống ngập cấp bách, nhiều người dân chia sẻ sự tin tưởng và kỳ vọng khi các dự án này hoàn thành và đi vào hoạt động sẽ khắc phục được tình trạng úng ngập nội đô, trước nay luôn là nỗi ám ảnh an toàn giao thông mỗi khi mùa mưa bão về.

Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, một đô thị đáng sống không nằm ở thành phố hiện đại mà ở môi trường sống an toàn, trong lành, giao thông thuận tiện, người dân được tiếp cận dịch vụ dễ dàng. Trong đó, để nâng cao chất lượng môi trường sống, giải quyết những thách thức, bên cạnh các giải pháp về quản lý nhà nước, ý thức của cơ quan, đơn vị và sự tham gia của toàn thể người dân đóng vai trò rất quan trọng. Không gian xanh không chỉ là công viên lớn, mà còn hiện diện trong từng gốc cây, từng thói quen nhỏ hằng ngày. Từ những tuyến phố tự quản, những con ngõ xanh, đến các khu dân cư “xanh - sạch - đẹp”…, có thể nói sức mạnh cộng đồng chính là chìa khóa mở rộng không gian xanh.

Trên tinh thần toàn bộ hệ thống chính trị và người dân cùng vào cuộc để tạo dựng một Thủ đô Hà Nội không chỉ hiện đại mà còn gắn liền với giá trị bền vững và thân thiện với môi trường, nhiều chương trình đã được triển khai từ chính các khu dân cư. Các chương trình “Cuối tuần xanh”, mô hình phân loại rác tại nguồn, các chiến dịch “Hồi sinh sông hồ Hà Nội”, “Ven hồ không rác”, “Cây xanh - Hơi thở Hà Nội”, “Đường hoa tự quản”, “Ngõ phố văn minh”... đã tác động mạnh mẽ đến thói quen, hành vi của người dân. Qua đó, ý thức cộng đồng đã thay đổi, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà đã trở thành chủ thể tham gia, trực tiếp trồng cây, chăm hoa, giữ gìn vệ sinh môi trường, góp phần tạo nên hình ảnh một Thủ đô thân thiện, văn minh.

Với những giải pháp đã và đang triển khai, Hà Nội không chỉ đang hiện thực các mục tiêu trong xây dựng Hà Nội trở thành đô thị hiện đại, thông minh, kết nối và hạnh phúc. Trong đó, để Hà Nội phát triển bền vững, hiện đại và hạnh phúc, việc hoàn thiện phương thức quản lý và tổ chức không gian đô thị, lấy con người và hạ tầng làm trọng tâm, phát huy bản sắc văn hóa để hình thành bản lĩnh và sức sống của Thủ đô là một hướng đi được người dân đồng thuận và cùng tham gia. Đồng thời, với thể chế, quy hoạch đã có, đang góp phần bảo đảm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới, thực sự kiến tạo một đô thị hạnh phúc, giải quyết thách thức, nâng cao chất lượng sống của người dân và đưa Thủ đô phát triển bứt phá.