Dự thảo Luật An toàn thực phẩm: Chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn chuỗi giá trị thực phẩm
Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hướng tới chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ, ứng phó bị động sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, phòng ngừa từ sớm thông qua phân tích nguy cơ.
TS. Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế). Ảnh: Anh Minh
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, TS. Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) làm rõ những điểm mới trong tư duy quản lý an toàn thực phẩm, vai trò của phân tích nguy cơ và các điều kiện cần thiết để triển khai phương thức quản lý này trong thực tiễn.
Phóng viên: Thưa TS. Chu Quốc Thịnh, Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hướng tới đổi mới tư duy quản lý an toàn thực phẩm như thế nào? Việc phân tích nguy cơ có vai trò gì trong quá trình chuyển đổi này, thưa ông?
TS. Chu Quốc Thịnh: Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, diễn ra từ ngày 17/10 đến ngày 20/11/2026.
Dự thảo luật hướng tới đổi mới tư duy quản lý an toàn thực phẩm, chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ, ứng phó bị động sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ và phòng ngừa từ sớm thông qua phân tích nguy cơ.
Theo đó, việc kiểm soát an toàn thực phẩm được thực hiện từ khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, thu hái đến chế biến, sản xuất, kinh doanh và đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Các nguy cơ như tồn dư thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và tác nhân gây ô nhiễm được kiểm soát tại từng “mắt xích” của chuỗi cung ứng.
Việc phân tích nguy cơ được thực hiện theo hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế CODEX, gồm ba nội dung: đánh giá nguy cơ, quản lý nguy cơ và truyền thông nguy cơ.
Trong đó, đánh giá nguy cơ là việc xác định các mối nguy, yếu tố không bảo đảm an toàn tại từng mắt xích trên cơ sở bằng chứng khoa học và cơ sở dữ liệu về an toàn thực phẩm. Đây là hoạt động độc lập với quản lý nguy cơ và truyền thông nguy cơ.
Tôi cho rằng, kết quả đánh giá nguy cơ là căn cứ để cơ quan quản lý điều chỉnh các biện pháp quản lý, gồm xây dựng, ban hành quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm; kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu; truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm; thực hiện hậu kiểm đối với thực phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Hiện nay, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) giao Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy định về phân tích nguy cơ về an toàn thực phẩm theo các hướng dẫn của tổ chức quốc tế; chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổ chức thực hiện phân tích nguy cơ đối với an toàn thực phẩm.
Phóng viên: Để triển khai phân tích nguy cơ trong thực tiễn, theo ông cần những điều kiện gì? Bộ Y tế và Cục An toàn thực phẩm đã có những hoạt động nào để chuẩn bị cho việc triển khai phương thức quản lý này, thưa ông?
TS. Chu Quốc Thịnh: Để triển khai phân tích nguy cơ, cần có cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông, gồm thông tin về vòng đời sản phẩm; cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; tổ chức thử nghiệm phục vụ quản lý nhà nước; kết quả thanh tra, kiểm tra, giám sát; ngộ độc thực phẩm.
Cơ sở dữ liệu thông tin an toàn thực phẩm được quản lý tập trung, thống nhất. Bộ Y tế có trách nhiệm tổ chức xây dựng, quản lý và phát triển cơ sở dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật của hệ thống thông tin an toàn thực phẩm trên cơ sở cập nhật, tích hợp thông tin, dữ liệu toàn ngành an toàn thực phẩm; kết nối, chia sẻ thống nhất với hệ thống thông tin, dữ liệu của UBND các cấp và hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung quốc gia.
Hiện, Bộ Y tế đã thành lập Trung tâm Đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm thuộc Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (NIFC) để triển khai một số hoạt động đánh giá nguy cơ theo hướng dẫn quốc tế.
Bộ Y tế cũng đã tổ chức nhiều cuộc họp, hội thảo tham vấn để học tập kinh nghiệm về đánh giá nguy cơ, quản lý nguy cơ và truyền thông nguy cơ với các quốc gia như Canada, Ireland, Australia, New Zealand cũng như tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia có tập quán sinh hoạt, sử dụng thực phẩm tương đồng với Việt Nam.
Ngày 14/10 vừa qua, Cục An toàn thực phẩm cũng đã ký kết Biên bản ghi nhớ về triển khai phân tích nguy cơ an toàn thực phẩm với NIFC.
Đại diện Cục An toàn thực phẩm và Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia ký kết Biên bản ghi nhớ về triển khai phân tích nguy cơ an toàn thực phẩm. Ảnh: Anh Minh
NIFC cũng ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với Trung tâm Đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm quốc gia Trung Quốc (CFSA) và trao Biên bản ghi nhớ hợp tác với Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia Seoul (SeoulTech), Hàn Quốc.
Theo tôi, việc triển khai phân tích nguy cơ vào thực tế sẽ giúp chủ động ngăn ngừa các sự cố không bảo đảm an toàn thực phẩm. Khi phát hiện mắt xích có nguy cơ cao, cơ quan chức năng tiến hành truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm.
Cơ quan quản lý sẽ chủ động đánh giá, dự báo các mối nguy không bảo đảm an toàn thực phẩm về hóa lý, vi sinh và chất gây dị ứng có thể xảy ra.
Tôi cho rằng, việc triển khai phân tích nguy cơ giúp tối ưu hóa nguồn lực, ngăn chặn thực phẩm không an toàn ngay từ gốc và chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ đầu, góp phần bảo vệ sức khỏe Nhân dân.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông!
In bài viết
