Châu Á vận dụng “công thức thời Covid-19” ứng phó khủng hoảng nhiên liệu

Từ làm việc từ xa, hạn chế di chuyển đến điều chỉnh hành vi tiêu dùng, các biện pháp tưởng chừng chỉ dành cho khủng hoảng y tế nay đang được tái sử dụng như một công cụ hữu hiệu để giảm áp lực lên thị trường nhiên liệu.

Theo các chuyên gia năng lượng, đặc thù của châu Á là phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu thô. Khi chuỗi cung ứng bị “nghẽn mạch”, mọi cú sốc đều nhanh chóng lan tỏa tới sản xuất, giao thông và đời sống dân sinh. Trong bối cảnh đó, việc giảm cầu trở thành giải pháp cấp thiết không kém việc tìm kiếm nguồn cung mới.

Một điểm đáng chú ý là nhiều chính phủ không lựa chọn các biện pháp hoàn toàn mới, mà quay lại những kinh nghiệm đã được kiểm chứng trong đại dịch.

Làm việc từ xa từng là giải pháp tình thế trong Covid-19 nay được xem là giải pháp giúp giảm nhu cầu đi lại và tiêu thụ nhiên liệu. Dù chưa triển khai đồng loạt, nhiều quốc gia đã đặt phương án này vào danh sách ưu tiên.

Song song với đó, các biện pháp tiết kiệm năng lượng cũng được khuyến khích rộng rãi. Tại Hàn Quốc, chính phủ phát động chiến dịch kêu gọi người dân thay đổi thói quen sinh hoạt như rút ngắn thời gian sử dụng nước nóng, sạc thiết bị vào giờ thấp điểm, hạn chế tiêu thụ điện không cần thiết. Đây là cách tiếp cận tương tự thời kỳ giãn cách, khi từng hành vi cá nhân góp phần tạo nên hiệu quả chung.

Một số quốc gia khác đi xa hơn khi áp dụng các biện pháp hành chính. Philippines rút ngắn tuần làm việc trong khu vực công, Pakistan tạm đóng cửa trường học và khuyến khích làm việc tại nhà. Sri Lanka thậm chí thiết lập ngày nghỉ cố định giữa tuần nhằm giảm nhu cầu đi lại và tiêu thụ nhiên liệu.

Tại Đông Nam Á, Singapore và Thái Lan đồng loạt đưa ra khuyến nghị tăng nhiệt độ điều hòa, hạn chế công tác nước ngoài và thúc đẩy phương tiện giao thông điện.

Điểm khác biệt so với giai đoạn Covid-19 là lần này, các biện pháp tiết giảm được triển khai song song với các gói hỗ trợ kinh tế nhằm tránh tác động tiêu cực tới đời sống người dân. Nhật Bản dự kiến chi hàng trăm tỷ yên để trợ giá xăng, giữ ổn định mặt bằng giá trong nước. Đây được xem là bước đi nhằm “hạ nhiệt” tâm lý thị trường, tránh hiệu ứng dây chuyền sang các lĩnh vực khác.

Ở khu vực châu Đại Dương, New Zealand triển khai hỗ trợ trực tiếp cho các hộ thu nhập thấp, trong khi Australia mạnh tay xử lý hành vi đầu cơ, tích trữ nhiên liệu. Việc kết hợp giữa kiểm soát thị trường và hỗ trợ xã hội cho thấy cách tiếp cận toàn diện hơn so với các cuộc khủng hoảng trước.

Bên cạnh việc giảm cầu, một số quốc gia cũng chủ động tăng nguồn cung bằng cách xả kho dự trữ chiến lược và tạm thời nới lỏng tiêu chuẩn nhiên liệu. Đây là giải pháp ngắn hạn nhưng cần thiết để “mua thời gian” trong lúc thị trường chưa ổn định.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng những biện pháp này chỉ mang tính tình thế. Về dài hạn, khủng hoảng hiện nay tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp bách về đa dạng hóa nguồn năng lượng và đẩy nhanh chuyển đổi sang các nguồn thay thế.