Giá vật liệu xây dựng tăng cuối năm, xây nhà có thể đội chi phí bao nhiêu?

Giá vật liệu cuối năm vẫn chịu áp lực tăng

Sau những đợt tăng giá liên tiếp từ đầu năm, thị trường vật liệu xây dựng bước vào những tháng cuối năm 2026 vẫn chưa hạ nhiệt.

Theo Bộ Xây dựng, giá vật liệu thời gian tới có thể tiếp tục tăng do tác động của giá năng lượng, chi phí logistics và diễn biến địa chính trị. Đến ngày 9.11, đã có 31/34 địa phương công bố chỉ số giá xây dựng đến tháng 9 hoặc quý III.2026.

Ảnh minh họa

Diễn biến tại các địa phương cho thấy mức tăng không giống nhau.

Tại Hà Nội, bảng giá vật liệu xây dựng quý III.2026 của Sở Xây dựng ghi nhận giá cát đen tăng đáng kể so với quý trước, trong khi giá đá xây dựng, xi măng tương đối ổn định. Giá cát đen tại một số điểm khảo sát dao động 281.818-365.000 đồng/m3, cát vàng 636.364-700.000 đồng/m3.

Tại Phú Thọ, Sở Xây dựng cho biết từ đầu năm, giá xi măng tăng khoảng 3-5%, thép xây dựng tăng 4-5%, cát tăng 7-12%, trong khi đá xây dựng tăng bình quân 25-40%, tùy mỏ. Gạch đất sét nung tăng khoảng 10-15%.

Đáng chú ý, giá người dân phải trả khi vật liệu được đưa đến công trình có thể khác khá xa giá công bố. Khoảng cách vận chuyển, nguồn cung từng khu vực và chi phí bốc xếp đều được tính vào giá bán.

Nhà đang xây có thể phát sinh thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng

Giá vật liệu tăng không chỉ tác động đến nhà thầu hay các dự án lớn. Với người xây nhà, mỗi lần cát, đá, thép, xi măng tăng giá đều có thể kéo theo một khoản phát sinh trong tổng dự toán.

Báo Nhân Dân từng ghi nhận tại Hà Nội, một căn nhà phố 2-3 tầng có thể phát sinh hàng chục triệu đồng riêng từ phần thép khi giá tăng.

Cùng thời điểm, giá cát, đá, xi măng và gạch cũng đồng loạt tăng, khiến những căn nhà có tổng mức đầu tư khoảng 1 tỉ đồng có thể phát sinh thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.

Tại TP.HCM, tình trạng này cũng được ghi nhận khá rõ. Một chủ thầu cho biết giá vật liệu thay đổi theo tuần, thậm chí theo ngày; giá cát tại thời điểm khảo sát tăng từ 450.000 lên 560.000 đồng/m3, đá xây dựng từ hơn 500.000 lên 750.000-780.000 đồng/m3. Một số loại gạch tăng từ khoảng 1.300 lên 1.800-2.000 đồng/viên.

Với một căn nhà có dự toán 2 tỉ đồng, giả sử phần vật liệu chiếm khoảng 60% chi phí, tương đương 1,2 tỉ đồng, thì mức tăng bình quân 5% của phần vật liệu sẽ làm chi phí tăng khoảng 60 triệu đồng. Nếu tăng 10%, khoản phát sinh lên khoảng 120 triệu đồng.

Tuy nhiên, đây chỉ là phép tính để hình dung mức độ ảnh hưởng. Nhà có kết cấu khác nhau, diện tích khác nhau, mức hoàn thiện khác nhau thì tỉ trọng vật liệu cũng khác. Công trình càng kéo dài, nguy cơ phải mua vật liệu qua nhiều đợt với các mức giá khác nhau càng lớn.

TS. Thái Duy Sâm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, từng nhận định giá vật liệu chịu tác động đồng thời từ cung - cầu, nguồn cung cát, đá, chi phí điện, xăng dầu và vận chuyển. Trong bối cảnh đầu tư công được đẩy mạnh, nhu cầu vật liệu tăng trong khi nguồn cung một số loại còn hạn chế, áp lực lên mặt bằng giá vẫn hiện hữu.

Ở góc độ người xây nhà, điều này có nghĩa là một bảng dự toán được lập từ đầu năm chưa chắc còn phù hợp khi công trình bước vào giai đoạn hoàn thiện vào cuối năm.

Chính sách mới yêu cầu cập nhật giá sát thị trường

Việc giá vật liệu biến động nhanh cũng đặt ra yêu cầu phải cập nhật giá trong công tác lập và quản lý chi phí xây dựng.

Từ 1.7.2026, Nghị định 206/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, trong đó có tổng mức đầu tư, dự toán, giá gói thầu, giá và chỉ số giá xây dựng.

Cùng thời điểm, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 37/2026/TT-BXD, hướng dẫn phương pháp xác định định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật. Thông tư cũng hướng dẫn việc khảo sát, thu thập, công bố thông tin về giá vật liệu xây dựng và xác định chỉ số giá xây dựng.

Tại Hà Nội, UBND TP. Hà Nội mới đây yêu cầu các cơ quan theo dõi sát diễn biến giá, nguồn cung và nhu cầu đối với những vật liệu có nguy cơ tăng giá. Sở Xây dựng được giao phân tích nguyên nhân tăng theo từng chủng loại, kịp thời công bố giá và kiểm tra những trường hợp tăng giá bất thường, trong đó phải làm rõ chênh lệch giữa giá tại mỏ, bãi tập kết và giá giao đến công trình.

Đây là vấn đề không chỉ liên quan đến các dự án lớn. Khi giá công bố chậm hơn diễn biến thực tế, người xây nhà cũng khó dự trù chính xác chi phí. Ngược lại, nếu giá vật liệu được cập nhật sát thị trường, chủ nhà và nhà thầu có cơ sở điều chỉnh kế hoạch mua vật liệu, tiến độ thi công và dự toán.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh giá vật liệu còn biến động, chủ nhà nên thỏa thuận rõ trong hợp đồng về thời điểm chốt giá, khối lượng vật liệu và cách xử lý nếu giá tăng trong quá trình thi công. Với những công trình kéo dài nhiều tháng, một khoản dự phòng cho biến động giá cũng cần được tính ngay từ đầu.

Quan trọng hơn, không nên chỉ nhìn vào giá một loại vật liệu. Một căn nhà sử dụng rất nhiều cát, đá, thép, xi măng và vật liệu hoàn thiện. Chỉ cần một vài nhóm tăng cùng lúc, khoản phát sinh có thể nhanh chóng vượt khỏi dự toán ban đầu.