Điện Biên nâng cao ý thức giữ rừng gắn với sinh kế bền vững

Đưa thông điệp giữ rừng đến từng bản

Bảo vệ rừng ở Điện Biên không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà còn cần sự chung tay của chính quyền cơ sở và người dân. Tại địa bàn có diện tích rừng lớn, địa hình chia cắt, đời sống một bộ phận người dân còn phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, việc nâng cao nhận thức cộng đồng được xác định là giải pháp quan trọng để hạn chế tình trạng xâm hại tài nguyên rừng, nhất là vào mùa khô.

Theo báo cáo 9 tháng năm 2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên (Sở NN&MT), toàn tỉnh đã tổ chức 689 buổi tuyên truyền về bảo vệ và phát triển rừng, thu hút 41.995 lượt người tham gia; có 34.563 lượt người ký cam kết bảo vệ rừng. Cùng với đó, hệ thống loa truyền thanh tại các bản thực hiện 966 lượt tuyên truyền, với tổng thời lượng 823 giờ. Lực lượng chức năng phối hợp tổ chức 3.751 cuộc tuần tra, kiểm tra rừng, huy động 18.260 lượt người tham gia.

Những con số này cho thấy công tác tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức, từ các buổi phổ biến trực tiếp tại cộng đồng đến truyền thông qua hệ thống loa bản và hoạt động tuần tra thực địa. Nội dung tập trung vào trách nhiệm của người dân trong quản lý, bảo vệ rừng; các quy định về sử dụng đất lâm nghiệp; phòng cháy, chữa cháy rừng và những hành vi bị nghiêm cấm.

Ở cơ sở, trưởng bản, người có uy tín và các tổ chức cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc đưa thông điệp bảo vệ rừng đến từng hộ dân. Khi người dân nắm rõ quy định, hiểu tác hại của việc phá rừng và chủ động báo tin khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, công tác quản lý rừng sẽ có thêm lực lượng hỗ trợ ngay từ địa bàn dân cư.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tuyên truyền cần đi đôi với kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Tính đến ngày 15/9, lực lượng kiểm lâm Điện Biên phát hiện 322 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp; trong đó có 269 vụ phá rừng trái pháp luật. Đáng chú ý, 133 vụ phá rừng nhằm mục đích trồng cà phê, tập trung tại địa bàn Tuần Giáo và Mường Ảng.

Mặc dù các vụ việc được phát hiện và xử lý theo quy định nhưng cũng phản ánh sức ép đối với tài nguyên rừng vẫn hiện hữu, nhất là khi nhu cầu mở rộng diện tích sản xuất tác động trực tiếp đến đất lâm nghiệp. Vì vậy, bên cạnh việc phổ biến quy định, ngành chức năng cần tăng cường nắm địa bàn, kịp thời phát hiện các khu vực có nguy cơ bị xâm lấn, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu.

Bảo vệ rừng gắn với sinh kế bền vững

Một trong những thách thức lớn đối với công tác bảo vệ rừng tại Điện Biên là tình trạng người dân sử dụng lửa trong quá trình sản xuất nương rẫy và nhu cầu chuyển đổi đất để phát triển cây trồng. Nếu thiếu kiểm soát, hoạt động đốt thực bì có thể gây cháy lan, ảnh hưởng đến diện tích rừng tự nhiên và làm suy giảm chất lượng hệ sinh thái.

Theo thống kê của Sở NN&MT, từ ngày đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 4.625 điểm cháy. Trong đó, hơn 3.386 điểm liên quan đến hoạt động đốt thực bì phục vụ canh tác nương rẫy của người dân.

Trước diễn biến phức tạp của nguy cơ cháy rừng, lực lượng chức năng đã huy động hơn 3.456 lượt người tham gia chữa cháy. Tuy nhiên, quá trình ứng cứu gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở, các điểm cháy phân tán, có những đám cháy xuất hiện vào ban đêm.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa ý thức phòng cháy, chữa cháy rừng trong cộng đồng. Người dân cần được hướng dẫn cụ thể về thời điểm, điều kiện và biện pháp kiểm soát khi sử dụng lửa trong sản xuất; đồng thời chủ động thông báo cho chính quyền, lực lượng kiểm lâm khi phát hiện cháy hoặc nguy cơ cháy rừng. Việc huy động lực lượng tại chỗ cũng cần gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn cho người tham gia chữa cháy.

Ông Lường Văn Toàn, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Tủa Chùa chia sẻ: “Để bảo vệ rừng hiệu quả, chúng tôi xác định tuyên truyền, vận động người dân phải đi đôi với tuần tra, kiểm tra địa bàn. Lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương, trưởng bản hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định về bảo vệ rừng, sử dụng lửa an toàn trong sản xuất, chủ động phát hiện và thông báo kịp thời khi có nguy cơ cháy hoặc dấu hiệu phá rừng. Khi cộng đồng nâng cao trách nhiệm và cùng tham gia, công tác bảo vệ rừng sẽ đạt hiệu quả bền vững hơn”.

Bên cạnh tuyên truyền và kiểm soát vi phạm, phát triển sinh kế gắn với bảo vệ rừng là giải pháp có ý nghĩa lâu dài. Vì vậy, công tác quản lý, bảo vệ rừng cần được phối hợp với định hướng phát triển kinh tế địa phương, hướng dẫn sử dụng đất đúng quy hoạch và nâng cao hiệu quả các chính sách hỗ trợ cộng đồng.

Một trong những chính sách góp phần tạo nguồn lực cho người dân tham gia giữ rừng là chi trả dịch vụ môi trường rừng. Theo báo cáo của Sở NN&MT tỉnh Điện Biên, tính đến ngày 15/9, tổng thu tiền dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 116,575 tỷ đồng; tổng số tiền giải ngân đạt hơn 205,454 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để hỗ trợ hoạt động quản lý, bảo vệ rừng và tạo thêm động lực cho các chủ rừng, cộng đồng tham gia giữ gìn tài nguyên thiên nhiên.

Để chính sách phát huy hiệu quả, việc chi trả cần được thực hiện đúng đối tượng, công khai, minh bạch; đồng thời gắn trách nhiệm nhận tiền với kết quả bảo vệ diện tích rừng được giao.

Với sự vào cuộc của ngành Nông nghiệp và Môi trường, lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư, công tác bảo vệ rừng ở Điện Biên đang được triển khai bằng nhiều giải pháp đồng bộ.

Trong những tháng cuối năm, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng theo phương châm “4 tại chỗ”; kiên quyết ngăn chặn, xử lý hành vi phá rừng, lấn chiếm đất rừng, đồng thời phát huy hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.