Học nghề để thay đổi cách làm
Với đặc thù là xã vùng cao, đời sống người dân Tả Lèng (Lai Châu) chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, phương thức sản xuất của một bộ phận người dân vẫn dựa nhiều vào kinh nghiệm, khiến năng suất và hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng.
Từ thực tế đó, xã Tả Lèng xác định đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn lao động, tạo sinh kế và góp phần giảm nghèo bền vững.
Xã hiện có 13 bản với hơn 12.700 nhân khẩu, gồm các dân tộc Mông, Dao, Kinh. Tỷ lệ hộ nghèo còn 11,68%, hộ cận nghèo 5,76%. Vì vậy, việc giúp người dân có thêm kiến thức, kỹ năng nghề, đồng thời tiếp cận những mô hình sản xuất phù hợp được địa phương xác định là nhiệm vụ cần thiết.
Lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở xã Tả Lèng.
Hằng năm, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn khảo sát nhu cầu học nghề của người dân, đồng thời nắm bắt nhu cầu của thị trường lao động để lựa chọn ngành nghề đào tạo. Nội dung đào tạo được định hướng gắn với thế mạnh sản xuất, quy hoạch phát triển kinh tế và nhu cầu việc làm tại địa phương.
Đáng chú ý, các lớp học nghề từng bước chuyển từ cách đào tạo nặng về lý thuyết sang chú trọng thực hành. Người học được hướng dẫn trực tiếp kỹ thuật sản xuất, chăm sóc cây trồng, vật nuôi và có thể áp dụng kiến thức ngay tại gia đình.
Từ đầu tháng 7/2026 đến nay, xã Tả Lèng đã tổ chức 3 lớp đào tạo nghề ngắn hạn cho 90 lao động nông thôn. Trong đó có 2 lớp kỹ thuật trồng nấm tại bản Chù Lìn và Mào Phô, 1 lớp kỹ thuật chăn nuôi gà tại bản Mào Phô.
Mỗi lớp kéo dài 2 tháng, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Với nghề trồng nấm, học viên được hướng dẫn từ cách lựa chọn nấm thương phẩm, chuẩn bị nguyên liệu đến quy trình trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch và bảo quản.
Việc lựa chọn nghề trồng nấm cũng xuất phát từ yêu cầu thực tế. Nấm rơm có thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, nguyên liệu sản xuất có thể tận dụng từ rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp sẵn có. Đây là mô hình phù hợp với điều kiện sản xuất của nhiều hộ dân, không đòi hỏi diện tích lớn nhưng có thể tạo thêm nguồn thu.
Tham gia lớp đào tạo nghề trồng nấm tại bản Mào Phô, anh Giàng A Phổng, sinh năm 2000, nhận thấy rõ sự khác biệt giữa sản xuất theo kinh nghiệm và sản xuất có kỹ thuật.
“Trước đây gia đình chủ yếu sản xuất nông nghiệp theo kinh nghiệm. Qua những nội dung được giảng viên hướng dẫn, tôi đã hiểu thêm về kỹ thuật và quy trình trồng nấm rơm. Tôi kỳ vọng sau khi hoàn thành khóa học sẽ áp dụng kiến thức được học để thử nghiệm trồng nấm tại gia đình, tạo thêm hướng phát triển kinh tế và tăng thu nhập”, anh Phổng chia sẻ.
Câu chuyện của anh Phổng cho thấy giá trị của đào tạo nghề không chỉ nằm ở một khóa học hay một chứng nhận. Quan trọng hơn, người học có thêm kiến thức để tự tin thay đổi cách làm, mạnh dạn thử nghiệm những mô hình sản xuất mới phù hợp với điều kiện gia đình.
Hướng tới tạo việc làm ổn định
Thực tế cho thấy, đào tạo nghề chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với việc làm, sinh kế và thị trường. Đây cũng là hướng Tả Lèng đang tập trung thực hiện.
Theo địa phương, cùng với tổ chức các lớp đào tạo, công tác tuyên truyền chính sách về đào tạo nghề và giải quyết việc làm được đẩy mạnh. Đối tượng được quan tâm là lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách và thanh niên dân tộc thiểu số.
Ông Hoàng Văn Phưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Tả Lèng, cho biết thời gian tới địa phương tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ tạo sinh kế; khuyến khích người dân chuyển đổi diện tích sản xuất kém hiệu quả sang cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao.
Các lớp đào tạo nghề giúp người dân nắm vững kỹ thuật chăm sóc cây trồng.
Cùng với đó, xã định hướng thu hút doanh nghiệp, thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác để liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đây được xem là khâu quan trọng nhằm giải quyết bài toán đầu ra, giúp người dân yên tâm đầu tư sản xuất sau khi được đào tạo.
Tả Lèng cũng định hướng xây dựng sản phẩm OCOP, tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá nông sản; đồng thời mở thêm các lớp đào tạo ngắn hạn về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt ứng dụng công nghệ và một số nghề phi nông nghiệp phù hợp nhu cầu thị trường.
Bên cạnh tạo việc làm tại chỗ, địa phương chú trọng kết nối, đưa lao động đến làm việc tại các doanh nghiệp, tư vấn và giới thiệu việc làm, xuất khẩu lao động; triển khai các chính sách hỗ trợ người lao động làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Những giải pháp này bước đầu tạo chuyển biến trong chất lượng nguồn nhân lực. Từ đầu năm 2026 đến nay, Tả Lèng đã giải quyết việc làm cho 160 lao động. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 61,1%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 23%.
Từ những lớp học nghề, người dân có công việc ổn định để phát triển sinh kế bền vững.
Nhìn từ thực tế Tả Lèng, đào tạo nghề đang được đặt trong một chuỗi liên kết rộng hơn: từ khảo sát nhu cầu, lựa chọn nghề, tổ chức đào tạo đến tạo việc làm, hỗ trợ sinh kế và tìm đầu ra cho sản phẩm. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở khu vực nông thôn, miền núi.
“Khi người dân được học nghề đúng nhu cầu, có cơ hội áp dụng kiến thức vào sản xuất và tiếp cận thị trường, đào tạo nghề sẽ không chỉ giúp “biết nghề” mà còn tạo động lực để người lao động chủ động phát triển kinh tế gia đình” – ông Hoàng Văn Phưởng nhận định.
Với Tả Lèng, mục tiêu cuối cùng của những lớp học nghề không chỉ là hoàn thành số lượng học viên. Quan trọng hơn là sau mỗi khóa học, người dân có thêm một lựa chọn sinh kế, biết cách làm hiệu quả hơn và từng bước nâng cao thu nhập. Đó cũng là nền tảng để địa phương nâng cao chất lượng nguồn lao động, giảm nghèo bền vững và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
In bài viết
