Tiếp tục nỗ lực để pháp luật thực sự thành chỗ dựa cho phụ nữ

Phát hiện, lên tiếng và tham gia nhiều vụ việc để bảo vệ phụ nữ, trẻ em

Là đơn vị chủ trì thực hiện Đề án 938, qua gần 10 năm triển khai, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam hiện đang xây dựng Báo cáo tổng kết Đề án 938 giai đoạn 2017 - 2027 và dự thảo Đề án giai đoạn 2028 - 2038. Tham gia chương trình phối hợp tổ chức hoạt động khảo sát Đề án 938 tại phường Mường Thanh (tỉnh Điện Biên) do Hội LHPN Việt Nam tổ chức vào tháng 7/2026, bà Đỗ Thị Hoa (67 tuổi, trú Tổ dân phố 11, phường Mường Thanh) cho biết, các nội dung của Đề án 938 phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu của hội viên phụ nữ tại địa phương: “Tôi đã tham gia nhiều hoạt động được triển khai trong khuôn khổ Đề án 938. Các hoạt động có ý nghĩa thiết thực, nhất là trong tuyên truyền, nâng cao nhận thức và hỗ trợ phụ nữ thực hiện tốt những nội dung liên quan đến gia đình, trong đó có phòng, chống bạo lực gia đình”.

Theo bà Hoa, những kiến thức được cung cấp trong các buổi truyền thông, sinh hoạt và hoạt động của Đề án gần gũi với đời sống, phù hợp với điều kiện của hội viên nên có thể áp dụng ngay trong gia đình và cộng đồng. “Trong giai đoạn tiếp theo, tôi mong Đề án 938 tiếp tục được triển khai, đồng thời có thêm kinh phí để tổ chức nhiều hoạt động, chương trình thiết thực hơn cho hội viên phụ nữ”, bà Hoa đề xuất.

Thực tiễn 10 năm tại tỉnh Tây Ninh cũng chứng minh sức sống của Đề án 938. Theo Hội LHPN tỉnh Tây Ninh, gần một thập kỷ qua, hơn 739.000 lượt hội viên, phụ nữ và cha mẹ có con dưới 16 tuổi đã được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng làm cha mẹ và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới, đạt 98,5% kế hoạch. Không dừng lại ở bề nổi, các cấp Hội đã trực tiếp hỗ trợ, cảm hóa hơn 4.400 phụ nữ có nguy cơ vi phạm pháp luật hoặc tái hòa nhập cộng đồng; tư vấn pháp luật cho trên 7.400 lượt người; đồng thời kịp thời lên tiếng, phối hợp can thiệp và giải quyết 82 vụ xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình.

Đặc biệt, trước những hậu quả nặng nề của đại dịch COVID-19, tinh thần nhân văn của Đề án đã được thắp sáng qua Chương trình “Mẹ đỡ đầu” khi 798 trẻ mồ côi tại địa phương đã được đón nhận, chăm sóc và đồng hành, giúp các em từng bước xoa dịu chấn thương tâm lý để vững bước tới trường…

Gỡ “nút thắt” phối hợp

Tuy nhiên, qua gần 10 năm triển khai Đề án 938, thực tiễn cho thấy, tại nhiều địa phương cơ chế phối hợp liên ngành chưa thực sự rõ nét; việc phát hiện sớm, chia sẻ thông tin, hỗ trợ và chuyển gửi phụ nữ, trẻ em gặp khó khăn hoặc có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại vẫn còn khoảng trống.

Tại Hội thảo lấy ý kiến các bên liên quan về hoạt động của Đề án 938 do Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổ chức tháng 7/2026 tại tỉnh Tây Ninh, tính liên ngành thực hiện Đề án 938 đã được mổ xẻ qua góc nhìn của các cơ quan quản lý nhà nước.

Từ góc độ bảo vệ pháp lý, đại diện Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh chia sẻ thực tế: là địa bàn có đường biên giới dài và tốc độ số hóa nhanh, Tây Ninh luôn tiềm ẩn nguy cơ cao về tội phạm mua bán người, xâm hại và lừa đảo trực tuyến. Dù Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước đã bảo vệ thành công 100% (384 vụ việc) cho phụ nữ và trẻ em trong các vụ án hình sự nghiêm trọng, nhưng sự bị động trong phát hiện sớm vẫn là một “nút thắt”. Rào cản lớn nhất lại đến từ tâm lý e ngại dư luận xã hội. Không ít gia đình khi có biến cố đã chọn cách giấu giếm, “đóng cửa bảo nhau” hoặc tự hòa giải. Sự im lặng ấy vô tình đẩy nạn nhân vào thế yếu và làm lỡ mất thời gian vàng quý giá để cơ quan chức năng thu thập chứng cứ số, can thiệp và hỗ trợ kịp thời.

Từ thực tiễn này, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền nhấn mạnh, trước những biến đổi sâu sắc của đời sống gia đình, xã hội, sự phát triển của chuyển đổi số cùng các nguy cơ mới phát sinh đối với phụ nữ và trẻ em, yêu cầu cấp thiết phải đổi mới nội dung và phương thức triển khai Đề án 938. Đề án giai đoạn 2028 - 2038 không thể chỉ kế thừa các nội dung cũ mà cần có bước chuyển mạnh về tư duy, cách tiếp cận và phương thức triển khai. “Cần chuyển từ tuyên truyền, phổ biến kiến thức là chủ yếu sang truyền thông thay đổi nhận thức và hành vi gắn với tư vấn, hỗ trợ, kết nối dịch vụ; từ can thiệp khi vụ việc đã xảy ra sang phòng ngừa từ sớm, từ xa, phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ kịp thời”, theo Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền.

“Đề án mới cần lấy nhu cầu phụ nữ làm trung tâm và phụ nữ là chủ thể giải quyết với nội hàm lớn gồm: Phòng, chống bạo lực - xâm hại - bình đẳng giới; Giáo dục kiến thức làm cha mẹ; An toàn thực phẩm; Khả năng tiếp cận dịch vụ. Đặc biệt, cần bổ sung giải pháp ứng phó với già hóa dân số (hỗ trợ phụ nữ cao tuổi), học tập kinh nghiệm quốc tế, ứng dụng bản đồ số để theo dõi hỗ trợ và đẩy mạnh nguồn lực xã hội hóa”, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, nguyên Trưởng Ban Gia đình - Xã hội, Trung ương Hội LHPN Việt Nam đề xuất.