Thứ hương thơm gây thương nhớ ở Hà Nội có thể khiến nhiều người choáng váng, buồn nôn
Cơ quan Đăng ký chất độc và bệnh tật Hoa Kỳ (ATSDR) ghi nhận mùi trong môi trường có thể đi kèm các biểu hiện như đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, nghẹt mũi, cay mắt và kích ứng họng. Tuy nhiên, đây là những phản ứng được ghi nhận với mùi môi trường nói chung, không có nghĩa hoa sữa gây hại cho tất cả mọi người.
Mỗi mùa hoa sữa, cùng một con phố có người thấy thơm nồng nàn, người lại phải nhanh chóng đi qua vì đau đầu, buồn nôn. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, phản ứng này phụ thuộc vào cường độ mùi, thời gian tiếp xúc, mức độ nhạy cảm và tình trạng sức khỏe của từng người.
“Cần phân biệt phản ứng với mùi hương, dị ứng phấn hoa và ngộ độc. Đây là những vấn đề khác nhau, không thể chỉ dựa vào cảm giác mùi nồng đến choáng để kết luận bị ngộ độc”, bác sĩ Hoàng nói.
Vì sao ngửi mùi hoa sữa có thể gây đau đầu, buồn nôn?
Bác sĩ Hoàng cho biết, mũi không chỉ đảm nhiệm chức năng nhận biết mùi. Một số chất có tính kích ứng còn tác động lên các nhánh cảm giác của dây thần kinh sinh ba ở vùng mũi, gây cảm giác cay, rát hoặc khó chịu. Trong khi đó, hệ khứu giác có liên hệ với các mạng lưới thần kinh xử lý cảm giác, cảm xúc và đau trong não.
Điều này phần nào lý giải vì sao cùng tiếp xúc với một mùi hương, mỗi người có phản ứng khác nhau. Đặc biệt, người mắc chứng đau nửa đầu (migraine) có thể nhạy cảm với mùi hơn bình thường. Cơn đau không chỉ gây đau đầu mà còn có thể đi kèm buồn nôn, sợ ánh sáng, sợ tiếng động và khó dung nạp mùi.
Một tổng quan hệ thống năm 2025, tổng hợp 58 nghiên cứu với 22.299 bệnh nhân migraine, ước tính khoảng 47,8% có tình trạng ác cảm hoặc nhạy cảm với mùi; khoảng 40,1% báo cáo cơn migraine liên quan đến tác nhân mùi. Các số liệu này phản ánh nhóm bệnh nhân migraine và nhiều loại mùi khác nhau, không phải tỷ lệ người đau đầu do hoa sữa.
Mùi nồng có thể là yếu tố khởi phát cơn đau ở người nhạy cảm. Tuy nhiên, cũng có trường hợp cơn migraine đã bước vào giai đoạn báo trước, khiến người bệnh trở nên nhạy cảm với mùi hơn. Vì vậy, mùi hoa sữa được nhận thấy ngay trước cơn đau chưa chắc là nguyên nhân duy nhất.
Tương tự, buồn nôn và chóng mặt có thể xuất hiện khi tiếp xúc với mùi môi trường hoặc đi kèm migraine. Chỉ dựa vào những biểu hiện này không thể kết luận người bệnh bị tụt huyết áp, thiếu máu não hay ngộ độc.
Một điểm cần lưu ý là ngưỡng nhận biết mùi, ngưỡng gây kích ứng và ngưỡng gây độc không giống nhau. Cảm giác mùi nồng không phải thước đo trực tiếp của độc tính.
Người mắc hen, migraine cần lưu ý gì?
Người mắc hen phế quản cần chú ý nếu tiếp xúc với mùi mạnh thường đi kèm ho, tức ngực, khò khè hoặc khó thở. Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), khí phế thũng cũng có thể nhạy cảm hơn với các yếu tố trong môi trường. Tuy nhiên, không thể mặc định hoa sữa là nguyên nhân của mọi đợt bệnh trở nặng.
Với người mắc migraine, cần chú ý nếu mùi nồng thường xuyên xuất hiện trước các cơn đau đầu. Người có tiền sử dị ứng phấn hoa nên theo dõi các biểu hiện như hắt hơi, ngứa mũi, ngứa mắt và chảy nước mắt.
Một nghiên cứu tại miền Đông Ấn Độ khảo sát 140 bệnh nhân dị ứng hô hấp ghi nhận 40 người, tương đương 28,57%, có kết quả thử nghiệm lẩy da dương tính với chiết xuất phấn hoa Alstonia scholaris (cây hoa sữa). Tuy nhiên, nghiên cứu được thực hiện trên nhóm bệnh nhân đã có bệnh dị ứng hô hấp, không đại diện cho dân số nói chung. Vì vậy, không thể suy ra gần 30% người dân Hà Nội dị ứng hoa sữa từ kết quả này.
Cần phân biệt dị ứng phấn hoa với phản ứng khó chịu trước mùi hương. Trong dị ứng qua trung gian IgE, dị nguyên có thể kích hoạt tế bào mast giải phóng histamin và các chất trung gian gây phản ứng miễn dịch. Trong khi đó, đau đầu hoặc nôn nao khi ngửi mùi mạnh chưa đủ để xác định một người bị dị ứng.
Phụ nữ mang thai cũng có thể nhạy cảm hơn với một số mùi, đặc biệt khi bị ốm nghén. Tuy nhiên, hiện không có cơ sở để khẳng định ngửi hoa sữa gây hại cho thai nhi hoặc tất yếu làm tình trạng nôn nghén nặng hơn.
Rời khỏi nơi có mùi nồng khi bắt đầu khó chịu
Khi xuất hiện cảm giác đau đầu, nôn nao hoặc kích ứng, bác sĩ Hoàng khuyến cáo nên rời khỏi khu vực có mùi đậm, tìm không gian thông thoáng, dễ chịu hơn và nghỉ ngơi.
Người nhạy cảm có thể thay đổi tuyến đi bộ, tránh đứng lâu dưới tán cây đang nở rộ hoặc tạm đóng cửa phía có nguồn mùi khi hương hoa tràn vào nhà. Không nên dùng nước hoa hay xịt phòng để át mùi nếu bản thân nhạy cảm với hương liệu, bởi mùi bổ sung có thể làm tăng cảm giác khó chịu.
Người có bệnh nền cần tiếp tục điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý tăng liều thuốc hoặc dùng thuốc chống dị ứng chỉ vì đau đầu khi ngửi hoa sữa. Việc ghi lại thời điểm tiếp xúc, địa điểm, thời gian xuất hiện triệu chứng và mức độ cải thiện sau khi rời nguồn mùi cũng có thể giúp bác sĩ đánh giá tình trạng.
Nếu xuất hiện khó thở rõ rệt, khò khè tăng nhanh, đau đầu dữ dội bất thường hoặc triệu chứng thần kinh mới, người bệnh cần được đánh giá y tế kịp thời, thay vì mặc định nguyên nhân là mùi hoa sữa.
Ngày 14/10, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng giao Sở Xây dựng phối hợp các địa phương rà soát tuyến phố, khu dân cư có mật độ hoa sữa dày, đề xuất đánh chuyển một phần cây và trồng loài thay thế phù hợp.
Hà Nội hiện có khoảng 14.400 cây hoa sữa, tập trung tại các tuyến như Nguyễn Du, Trần Duy Hưng, Trung Hòa, Trung Kính, Duy Tân, Nguyễn Chí Thanh, Quán Thánh, Lê Văn Lương và Lê Quang Đạo.
Phương án điều chỉnh căn cứ khảo sát mật độ, tình trạng cây, mức độ ảnh hưởng và ý kiến người dân. Thành phố yêu cầu ưu tiên bảo tồn cây khỏe, hàng cây lâu năm có giá trị cảnh quan, văn hóa; không chặt hạ hoặc đánh chuyển đồng loạt. Cây được di dời phải có nơi tiếp nhận và phương án chăm sóc phù hợp.
Năm 2019, Hà Nội từng đánh chuyển nhiều cây hoa sữa từ khu dân cư về khu xử lý chất thải rắn Nam Sơn để giảm mật độ.
In bài viết
