Khói thuốc lá - nỗi ám ảnh trong các chung cư mini

Tan làm, nhiều người, nhiều gia đình trở về nhà với mong muốn được nghỉ ngơi trong một không gian yên tĩnh, thoáng sạch. Nhưng với không ít người, không gian sống đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi phải "ngậm ngùi" chấp nhận mùi thuốc lá phảng phất ngoài hành lang, nồng lên trong thang máy, hoặc từ ban công từ phòng bên cạnh bay sang.

Ở môi trường sống có mật độ cư trú dày đặc như TP Hà Nội, điều này không khó để nhận thấy. Chị Nguyễn Thị Hồng Tươi (23 tuổi, quê Hưng Yên), đang thuê trọ tại một chung cư mini ở đường Nguyễn Khánh Toàn, phường Cầu Giấy, Hà Nội, cho biết có nhiều hôm đi làm về, chị phải đóng kín cửa ban công dù thời tiết đã nóng bức chỉ vì mùi thuốc lá quá nồng.

“Không ít ngày tôi đang nấu cơm thì mùi thuốc lá từ ngoài ban công bay vào, rất khó chịu. Tôi vốn không chịu được mùi thuốc lá nên thấy ngột ngạt. Đọc nhiều tin tức, tôi cũng biết không chỉ hút trực tiếp mà ngửi mùi thuốc lá cũng rất độc hại, nhưng ở chung cư thì nhiều người sống sát nhau, mùi bay sang khó biết từ đâu. Không thể đi gõ từng phòng để hỏi nên nhiều lúc chỉ biết nhăn mặt chịu đựng”, chị Tươi chia sẻ.

Cũng theo chị Tươi, mùi thuốc còn xuất hiện cả trong những không gian chung của chung cư như cầu thang bộ, thang máy hay tầng gửi xe.

“Có hôm vừa bước vào thang máy đã thấy mùi thuốc nồng nặc. Mình không biết nên góp ý thế nào cho phải, để vừa giữ hòa khí, vừa bảo vệ không gian sống cho mình”, chị Tươi bộc bạch.

Thực tế, điều khiến nhiều người cảm mệt mỏi không chỉ là một vài lần phải ngửi thấy mùi thuốc lá, mà là cảm giác không gian sống của mình bị xâm lấn lặp đi lặp lại. Ở những nơi cư trú chật hẹp, dùng chung lối đi, cầu thang, thang máy, chỉ một người hút thuốc ở khu vực chung hoặc ở vị trí khói dễ tạt sang nhà bên cạnh cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều người khác.

Không dừng ở sự khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày, khói thuốc lá kéo theo những nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm tại Việt Nam có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 ca do hút thuốc chủ động và 18.800 ca do hút thuốc thụ động.

Con số này cho thấy, người không trực tiếp hút thuốc cũng dễ trở thành nạn nhân của khói thuốc ở chính môi trường sống và sinh hoạt hằng ngày của mình. Trong không gian khép kín như các tòa nhà chung cư, nơi các căn hộ gần nhau, mọi người cùng dùng thang máy, hành lang, cầu thang bộ, tầng hầm, tác động của khói thuốc càng không thể xem là chuyện riêng của một cá nhân. Và những người dễ bị ảnh hưởng nhất vẫn là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và đặc biệt là người mắc bệnh về hô hấp.

Về mặt pháp lý, quy định hiện hành đã nêu khá rõ trách nhiệm của người hút thuốc. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định công dân có quyền được sống, làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá; đồng thời người hút thuốc có nghĩa vụ không hút tại địa điểm có quy định cấm hút thuốc và không hút thuốc trong nhà khi có trẻ em, phụ nữ mang thai, người bệnh, người cao tuổi.

Bên cạnh đó, Thông tư 11/2023/TT-BYT cũng quy định, tại các địa điểm cấm hút thuốc phải đặt biển báo ở vị trí dễ quan sát như cửa ra vào, sảnh, thang máy, hành lang có mái che, cầu thang bộ, nhà để xe, nhà vệ sinh; đồng thời không được có gạt tàn, đầu mẩu hay tàn thuốc tại các khu vực này.

Ngoài ra, Nghị định 117/2020/NĐ-CP cũng quy định rõ, người hút thuốc tại địa điểm có quy định cấm có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đến 500.000 đồng; người quản lý địa điểm cấm hút thuốc mà không có biển cấm hoặc không tổ chức thực hiện quy định cấm hút thuốc có thể bị phạt từ 3 – 5 triệu đồng.

Quy định là vậy, nhưng từ giấy tờ đến thực tế vẫn còn một khoảng cách khá xa. Ở nhiều tòa chung cư mini hiện nay tại Hà Nội, nội quy cấm hút thuốc ở khu vực chung chưa được nhắc đến đúng mức. Có nơi treo biển cấm, nhưng biển chỉ treo cho có. Người đi qua nhìn thấy, người vi phạm cũng nhìn thấy, nhưng việc hút thuốc vẫn diễn ra.

Một thực tế khác là phần lớn chung cư mini hiện nay không có ban quản lý đúng nghĩa. Nhiều tòa nhà do cá nhân xây dựng để cho thuê nên khi xảy ra vi phạm, người thuê cũng không biết phải phản ánh với ai, càng không có cơ chế xử lý rõ ràng. Tất cả đều lại quay về ý thức tự giác của từng người, thế nhưng dường như không phải ai cũng có ý thức bảo vệ không gian chung của mọi người, và nghiêm túc chấp hành theo quy định của pháp luật.

Từ thực tế này, thiết nghĩ với loại hình chung cư mini - nơi mật độ cư trú cao, không gian sống khép kín, cần có những quy định và cách thức quản lý rõ ràng hơn để bảo đảm quyền được sống trong môi trường không khói thuốc của mọi người dân. Chủ tòa nhà cần có trách nhiệm xây dựng nội quy cấm hút thuốc tại các khu vực chung như hành lang, cầu thang bộ, thang máy, tầng để xe; đồng thời đặt biển báo đúng quy định, dễ nhìn, dễ nhận biết.

Bên cạnh đó, cũng cần công khai đầu mối tiếp nhận phản ánh để người thuê có nơi kiến nghị khi quyền lợi bị ảnh hưởng, thay vì rơi vào tình trạng bức xúc nhưng không biết nói với ai.

Về lâu dài, cơ quan chức năng và chính quyền cơ sở cũng nên tăng cường kiểm tra, hướng dẫn đối với loại hình nhà ở này, bởi chung cư mini hiện nay đang là nơi sinh sống của số lượng lớn người lao động, sinh viên và các hộ gia đình trẻ.