Chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu cao nhất

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” xác định xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Trong đó, văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển. Đồng thời, mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô được xác lập: Lấy tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực trung tâm, là yếu tố then chốt tạo đột phá về năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh. Nghị quyết đặt ra yêu cầu tập trung xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao, với các chính sách hỗ trợ đột phá hàng đầu khu vực, phát huy vai trò dẫn dắt quốc gia, từng bước nâng tầm khu vực và quốc tế.

Về xây dựng thể chế đột phá phát triển Thủ đô, Nghị quyết cũng đề cập việc phân cấp, phân quyền triệt để cho thành phố trong các lĩnh vực (trừ các nội dung về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo); tăng thẩm quyền của Chủ tịch UBND các cấp; cho phép thành phố được ban hành văn bản để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; mở rộng quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức bộ máy, quản trị hành chính. Thành phố được quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của thành phố, chế độ công vụ, công chức, viên chức, thu nhập, tiền thưởng, bảo đảm tăng cường phân cấp, phân quyền phải gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Quán triệt tinh thần các định hướng tại Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng theo cách tiếp cận mới, không chỉ dừng lại ở việc sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô năm 2024 mà hướng tới xác lập một hành lang pháp lý mang tính đột phá, tạo nền tảng để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới.

Với quan điểm xuyên suốt là chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”, dự thảo luật đã thiết kế các cơ chế phân cấp, phân quyền toàn diện, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền thành phố trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời thí điểm nhiều cơ chế mới như: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật có tính đặc thù, triển khai các mô hình thử nghiệm có kiểm soát, qua đó mở rộng không gian tự chủ và phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế riêng có của Thủ đô.

Mở ra cơ sở để xây dựng các chính sách đặc thù

Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng không chỉ tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững mà còn hướng tới phát triển toàn diện các giá trị văn hóa, con người, trong đó lấy chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt và lan tỏa của Hà Nội, góp phần đưa Thủ đô phát triển ngang tầm các thủ đô tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.

Để đạt được mục tiêu trên, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép thành phố Hà Nội có dư địa lớn hơn trong quyết định về thu nhập, điều kiện làm việc, sử dụng nhân lực chất lượng cao, tổ chức bộ máy, vị trí việc làm và cả thí điểm các cơ chế công vụ mới. Đáng chú ý, điểm đột phá không chỉ nằm ở ưu đãi, đãi ngộ, mà nằm ở quyền kiến tạo một cơ chế quản trị nhân tài hoàn chỉnh. Cạnh đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng mở ra cơ sở để Hà Nội xây dựng các chính sách đặc thù về thu nhập, điều kiện làm việc, nhà ở, cư trú, môi trường nghiên cứu, hợp tác quốc tế, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là các yếu tố rất quan trọng, bởi với đội ngũ chuyên gia chất lượng cao, điều họ cần không chỉ là đãi ngộ vật chất, mà còn là môi trường chuyên môn đủ tốt để hiện thực hóa ý tưởng và tạo ra sản phẩm có giá trị.

Ngoài ra, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) còn có nhiều quy định rất quan trọng thông qua giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó có nội dung Hà Nội được quy định cơ chế hỗ trợ học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng ở cơ sở nước ngoài; mở rộng liên kết giáo dục với cơ sở nước ngoài; cho phép thành lập cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài; thừa nhận giấy phép hành nghề do nước ngoài cấp trong lĩnh vực y tế do thành phố quản lý; đồng thời xây dựng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, quỹ đổi mới sáng tạo, ưu đãi thuế cho các hoạt động khoa học, công nghệ và cho chuyên gia, nhà khoa học làm việc trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Điểm cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là thiết lập hệ thống cơ chế đặc thù đủ mạnh, đủ mở và đủ linh hoạt để Hà Nội phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới. Từ phân quyền, tự chủ quy hoạch, cơ chế thử nghiệm đến liên kết vùng và chính sách đầu tư, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: Trao quyền thực chất để Thủ đô phát triển tương xứng vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước; xây dựng thành phố hạnh phúc.