Thời cơ vàng cho Hà Nội vươn tầm cao mới

Tầm nhìn mới, quyết tâm cao

Nhìn lại lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, có thể khẳng định việc Thăng Long - Hà Nội trở thành kinh đô, thủ đô là thiên định và nhân định, được trời đất, tiên tổ người Việt chọn để gửi gắm khát vọng trường tồn văn hiến, văn minh, anh hùng, tiên phong đưa dân tộc vững tiến trên dòng lịch sử.

Trong Ngày Giải phóng Thủ đô năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Trung ương Đảng, Chính phủ gửi gắm kỳ vọng tái thiết, phát triển “Thủ đô bình yên, tươi đẹp”, là biểu tượng dân tộc anh hùng, để “Cả nước nhìn về Thủ đô ta. Thế giới trông vào Thủ đô ta”.

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị nêu 5 quan điểm phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, tất cả đều khẳng định tầm nhìn mới, quyết tâm chính trị cao, động lực phát triển trăm năm, tiến bước cùng thời đại. Trong đó, nổi bật nhất là quan điểm đầu tiên: “Nghị quyết thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước; trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của cả vùng và cực tăng trưởng của cả nước; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực về một số lĩnh vực: Giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới là thành phố kết nối toàn cầu. Xây dựng và phát triển Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, trực tiếp và thường xuyên là Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô”.

Đây là quan điểm minh triết trong tư duy chiến lược của Đảng, hài hòa giữa lịch sử và hiện đại, giữa bảo tồn và cách mạng, giữa khát vọng và nội lực phát triển, giữa chính trị và kinh tế - văn hóa - quốc phòng - an ninh - đối ngoại; đặc biệt là sự hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân, tất cả cùng hướng tới mục tiêu chung, làm cho Thủ đô Hà Nội thực sự xứng tầm là mô hình đặc biệt xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, truyền cảm hứng cách mạng cho đồng bào cả nước, là niềm tự hào của người dân Việt Nam, là nơi hội tụ lòng người muôn phương, góp phần đáng kể vào tiến bộ, văn minh nhân loại.

Có một điểm nhấn trong kế sách trăm năm của Đảng cần được lĩnh hội, thẩm thấu, quán triệt sâu rộng trong Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân Thủ đô Hà Nội, đó là tư duy mới về kho báu thiêng liêng, vô tận của nền văn hiến, văn minh Đại Việt - Việt Nam suốt chiều dài hàng ngàn năm. Những giá trị đó được tổ tiên truyền nối đời đời sáng tạo, bồi đắp, hun đúc nên hào khí Thăng Long - Hà Nội, vừa cổ xưa, vừa hiện đại, xen lẫn truyền thống hào hùng dân tộc với những mất mát, hy sinh qua bao thăng trầm lịch sử.

Với 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu, đây không chỉ là con số đẹp mà thực chất là sự bao quát vĩ mô, định hướng đúng và trúng sự phát triển đồng bộ, toàn diện, đủ sức mạnh nâng tầm Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Đáng chú ý, nhóm nhiệm vụ, giải pháp thứ tư trong Nghị quyết 02 đã chỉ rõ định hướng về văn hóa Hà Nội: Phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô. Theo đó, một trong những nhiệm vụ cụ thể là: Bảo tồn, phát huy giá trị nghìn năm văn hiến, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, nhân văn và giàu ký ức; gắn kết chặt chẽ giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế, lấy người dân làm trung tâm; chuyển hóa di sản thành tài sản sống, động lực phát triển văn hóa, nghệ thuật, thiết kế và du lịch; gìn giữ và phát huy giá trị con người Hà Nội “thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình”...

Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã sớm có tầm nhìn chiến lược, đi trước một bước về phát triển nền văn hóa Việt Nam thời hiện đại. Năm 1943, Đảng đã ra Đề cương văn hóa Việt Nam, xác định tầm nhìn mới về việc bảo tồn, xây dựng, phát triển một nền văn hóa Việt Nam thời dân chủ nhân dân, mang hồn cốt dân tộc hàng ngàn năm, tỏa sáng, soi rọi đường đi cho đồng bào ta trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và kiến tạo chế độ xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 27-1-2026 của Bộ Chính trị “về phát triển văn hóa Việt Nam” đã khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Phát triển văn hóa phải được đặt ngang hàng với phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, bảo đảm sự phát triển hài hòa, bền vững của đất nước; gắn kết chặt chẽ giữa phát triển văn hóa với xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới”.

Tiên phong, gương mẫu đi đầu

Hơn bất kỳ nơi nào ở Việt Nam, Thủ đô Hà Nội là nơi giàu có nhất các giá trị văn hóa đặc sắc, nhiều về số lượng di tích, lễ hội, ẩm thực, có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước. Để định vị tầm vóc văn hóa Thủ đô Hà Nội, nên chăng cần khái quát ở mấy từ, đó là “hào khí Thăng Long - Hà Nội”. Mỗi di tích, mỗi lễ hội, mỗi sản phẩm truyền thống, mỗi con người, mỗi hàng cây, góc phố... nơi đây đều lưu giữ hồn cốt văn hiến, văn minh, văn hóa Việt Nam.

Văn hóa Thăng Long - Hà Nội là hiện thân của văn minh lúa nước, ra đời và phát triển, thăng hoa ven sông Hồng. Di tích Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long, hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cùng nhiều địa chỉ đỏ khác đều là kho báu độc nhất vô nhị trên lãnh thổ Việt Nam. Việc bảo tồn, phát huy các giá trị độc đáo đó không phải là tìm cách “đóng khung” trong “tủ kính”, mà là đưa các giá trị đó vào đời sống đương đại. Trong triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, gắn với Nghị quyết Đại hội XVII của Đảng bộ Hà Nội, và những tháng đầu triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, gắn với Nghị quyết Đại hội XVIII của Đảng bộ Hà Nội, đã thấy sáng lên niềm tin và hy vọng về khơi thông nguồn lực nội sinh từ văn hóa Thăng Long - Hà Nội.

Văn hóa không tự nó sinh ra, mà là kết tinh trí tuệ, tâm huyết, sự sáng tạo, ý thức gìn giữ, sự cố kết cộng đồng để sinh tồn, phát triển. Văn hiến, văn minh, văn hóa Việt Nam mang tính phổ quát ở các giá trị lớn lao, như lòng yêu nước, thương nòi, ý chí kiên trung chống chọi thiên tai, địch họa, hồn nhiên cùng núi sông cây cỏ, hoa lá, chim muông, lao động cần cù, sáng tạo, tiết kiệm, bao dung, nhân ái, biết ơn cổ nhân, trọng nghĩa, trọng tình. Con người Hà Nội vốn được tự tôn “Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An”. Trong cuộc sống đương đại, các giá trị đó cần được khơi dậy, phát huy, là khuôn mẫu rèn giũa đạo đức trong từng lời nói, việc làm, cách đối nhân xử thế. Con người Thủ đô trong kỷ nguyên mới phải là con người biết trân quý những giá trị truyền thống dân tộc, biết chung sức đồng lòng bảo tồn, phát huy, dám hy sinh lợi ích nhỏ vì lợi ích lớn của quốc gia, dân tộc, làm đẹp diện mạo Thủ đô, nâng cao tầm vóc Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị là tầm nhìn xuyên thế kỷ của Đảng, đặt tiền đề chính trị định hướng, mở đường, nâng tầm đưa Thủ đô Hà Nội lên tầm cao mới. Luật Thủ đô là khung khổ pháp lý vượt trội cho phát triển Thủ đô Hà Nội tầm nhìn trăm năm. Để cả nước trông về Thủ đô Hà Nội, bạn bè thế giới ngưỡng mộ Thủ đô Hà Nội, trước tiên Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân Thủ đô Hà Nội phải tự mình vươn lên, tiên phong, gương mẫu đi đầu trong kỷ nguyên mới. Chí lớn mang hào khí Thăng Long - Hà Nội ắt sẽ mang lại thành công lớn xứng tầm lịch sử dân tộc Việt Nam hùng cường, văn hiến, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc.