Pháp luật và cuộc sống: Bầu cử - quyền và nghĩa vụ của cử tri

Theo luật sư Lê Văn Lên, Giám đốc Hãng luật Capital, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, trước hết cần khẳng định, bầu cử vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của cử tri. Điều 27 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND. Việc thực hiện các quyền này do luật định”.

Mặt khác, thông qua bầu cử, công dân trực tiếp bỏ phiếu bầu người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình, thay mặt mình thực hiện quyền lực nhà nước, góp phần quản lý, phát triển đất nước. Vì vậy, thực hiện bầu cử là nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân đối với Tổ quốc.

Dưới góc độ pháp lý, Điều 69 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND 2015 (được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 83/2025/QH15) quy định: Mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội và bỏ một phiếu bầu đại biểu HĐND tương ứng với mỗi cấp HĐND. Cử tri phải tự mình đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu cử thay, trong trường hợp ốm đau, già yếu, khuyết tật không thể đến phòng bỏ phiếu thì tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở, chỗ điều trị của cử tri để cử tri nhận phiếu bầu và thực hiện việc bầu cử; nếu cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu; trường hợp cử tri vì khuyết tật không tự bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu...

Bởi vậy, cũng theo luật sư Lê Văn Lên, những trường hợp có đủ điều kiện, sức khỏe nhưng lại nhờ người khác bầu cử hộ là hành vi vi phạm pháp luật. “Không chỉ vi phạm pháp luật và có thể góp phần khiến kết quả bầu cử sai lệch, khi nhờ người khác bầu cử hộ cũng đồng nghĩa với việc cử tri đã tự đánh mất quyền bầu cử thiêng liêng của mình, đồng thời không thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm, thể hiện sự thờ ơ, vô cảm đối với tương lai của đất nước. Bởi vậy, mỗi cử tri hãy tích cực đi bầu cử, sáng suốt lựa chọn những đại biểu xứng đáng nhất.

Cùng với đó, các tổ bầu cử cũng cần phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động hướng dẫn cử tri thực hiện bầu cử đúng quy định, đồng thời kiểm soát chặt chẽ nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện vi phạm”, luật sư Lê Văn Lên nhấn mạnh.