Những tiến triển quan trọng sau vòng đầu tiên đàm phán Mỹ - Iran

Đây là vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa các quan chức cấp cao của Mỹ và Iran kể từ khi hai bên ký bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột. Cuộc gặp được xem là bước đi quan trọng nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện về hạt nhân, an ninh khu vực và dỡ bỏ trừng phạt.

Theo Reuters, phái đoàn hai nước do Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu đã có các cuộc thảo luận kéo dài xuyên đêm 21-6 và kết thúc vào rạng sáng 22-6. Tuyên bố chung được hai quốc gia trung gian là Qatar và Pakistan công bố sau đàm phán cho biết, Washington và Tehran đã nhất trí về một lộ trình hướng tới thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.

Ngoài ra, hai bên nhất trí thiết lập một đường dây liên lạc nhằm tránh các sự cố tại eo biển Hormuz, cũng như thành lập một cơ chế điều phối ngăn ngừa xung đột giữa các bên liên quan và Lebanon, dưới sự hỗ trợ của các nước trung gian, nhằm bảo đảm việc tuân thủ thỏa thuận chấm dứt các hoạt động quân sự.

Tuyên bố chung nêu rõ: “Tại Hội nghị cấp cao Lake Lucerne, các cuộc thảo luận đã diễn ra trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng. Những tiến triển đáng khích lệ đã đạt được, bao gồm việc thiết lập một cơ chế cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo”. Như vậy, hai bên chưa ký kết thỏa thuận hòa bình cuối cùng, nhưng đã thống nhất một kế hoạch và thời hạn đàm phán cụ thể để giải quyết các vấn đề còn tồn đọng và tiến tới một thỏa thuận toàn diện hơn.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 22-6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết đã đạt được "tiến triển lớn" trong các cuộc đàm phán với Mỹ thông qua vai trò trung gian của Pakistan và Qatar. Theo đó, các bên đã nhất trí miễn trừ lệnh trừng phạt đối với các mặt hàng xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, dỡ bỏ lệnh phong tỏa, ngừng đóng băng một số tài sản, đồng thời khởi động một kế hoạch tái thiết và phát triển lớn dành cho Iran.

Về phía Mỹ, Phó tổng thống JD Vance khẳng định Iran đã đồng ý để các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) quay trở lại nước này, sau vòng đàm phán đầu tiên.

Cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ tưởng chừng đã đổ vỡ khi vừa chính thức khai mạc vào ngày 21-6, sau các bình luận của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong đó, ông Trump đe dọa tiến hành thêm các cuộc không kích nếu Tehran không thể thuyết phục phong trào Hezbollah tại Lebanon ngừng "gây rắc rối" và nếu Tehran cố gắng đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa. Ông Trump cũng nhắc lại tuyên bố trước đó rằng Mỹ có thể tiếp quản tuyến hàng hải này và thậm chí áp dụng các khoản phí quá cảnh riêng.

Các nguồn tin từ Mỹ và Iran đã đưa ra những mô tả khác nhau về diễn biến đàm phán tại Thụy Sĩ. Hãng thông tấn quốc gia Iran (IRNA) cho biết: "Phái đoàn của Cộng hòa Hồi giáo Iran, sau cuộc gặp với phái đoàn Qatar-một trong các bên trung gian-đã rời khỏi tòa nhà nơi diễn ra đàm phán.

Cùng thời điểm các cuộc đàm phán bắt đầu tại Thụy Sĩ, ông Trump đã đăng một thông điệp trên X, trong đó lặp lại các bình luận và lời đe dọa nhằm vào Iran". Phía Iran cũng nhấn mạnh việc bắt đầu các cuộc thương lượng thực chất về chương trình hạt nhân chỉ có thể diễn ra sau khi những nội dung khác trong bản ghi nhớ được thực thi, bao gồm giải phóng tài sản bị phong tỏa và việc Mỹ cấp các miễn trừ cho phép Iran xuất khẩu dầu mỏ.

Tuy nhiên, một nhà ngoại giao Mỹ tham gia đàm phán khẳng định với hãng tin Reuters rằng phái đoàn Iran chưa từng bỏ ra khỏi phòng họp, vẫn tiếp tục đàm phán đến tận đêm khuya. “Chúng tôi đã trao đổi về eo biển Hormuz, Lebanon, vấn đề hạt nhân và các chi tiết triển khai bản ghi nhớ, cùng nhiều chủ đề khác”, nguồn tin ngoại giao Mỹ cho biết.

Sau khi vòng đàm phán cấp cao đầu tiên kết thúc sáng 22-6, các nhân viên kỹ thuật của hai bên đã ở lại để tiến hành các bước thảo luận tiếp theo. Theo Bộ Ngoại giao Qatar, các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran sẽ tiếp tục trong tuần này tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock bên hồ Lucerne của Thụy Sĩ.