Hà Nội thể hiện mạnh mẽ vai trò dẫn dắt và lan tỏa động lực phát triển

Giữ vai trò đặc biệt quan trọng, việc xây dựng, hoàn thiện nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, việc sửa đổi Luật Thủ đô và Quy hoạch tổng thể Thủ đô là bước đi tất yếu, nhằm hoàn thiện thể chế vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

1. Thủ đô và đất nước đang bước vào những ngày đầu, tháng đầu trong giai đoạn bản lề (2026-2030) của kỷ nguyên mới. Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng như Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố, đều nhấn mạnh một trong những đột phá chiến lược là xây dựng, hoàn thiện thể chế.

Bên cạnh đó, giai đoạn bản lề của kỷ nguyên mới cũng đặt ra những yêu cầu rất cao về tốc độ tăng trưởng cũng như việc thực hiện các mục tiêu đột phá tại Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và 9 nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị về phát triển các lĩnh vực: Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngoại giao, pháp luật, kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, giáo dục, y tế, năng lượng, văn hóa.

Song song, Thủ đô và cả nước đã tổ chức lại không gian và sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Công cuộc “sắp xếp lại giang sơn” không chỉ mang ý nghĩa cải cách thể chế và quản trị địa phương theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, mà còn là động lực kinh tế quan trọng, góp phần mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng GRDP trong kỷ nguyên mới.

Trước bối cảnh mới và những yêu cầu mới đặt ra, việc thành phố Hà Nội khẩn trương nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024 đồng bộ với việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm sẽ tạo nền tảng chính trị, pháp lý vững chắc để giải quyết các điểm nghẽn, quản trị rủi ro và kiến tạo phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Đặt trong tổng thể, việc hoàn thiện trụ cột thể chế và quy hoạch trở thành lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế, đồng thời tạo thế và lực để Hà Nội thể hiện vai trò trung tâm, đầu tàu, tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển, xứng đáng với niềm tin yêu của cả nước và bạn bè quốc tế.

2. Thành phố Hà Nội xác định yêu cầu xây dựng và hoàn thiện các trụ cột thể chế và quy hoạch phát triển phải bảo đảm tính đồng bộ với tầm nhìn 100 năm và xa hơn. Phân tích rõ hơn những yêu cầu này, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về tính cấp bách của vấn đề cũng như sự phù hợp trong bối cảnh phát triển mới của Thủ đô và đất nước.

Yêu cầu thứ nhất là định vị, chức năng của Thủ đô. Đây là quan điểm và yêu cầu tối quan trọng, thể hiện vai trò Thủ đô là trái tim của cả nước. Trên quan điểm này, Hà Nội đặt ra yêu cầu xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm lớn về kinh tế. Hà Nội quyết tâm dẫn đầu cả nước, vươn tầm khu vực và quốc tế về văn hóa, khoa học, giáo dục, y tế và trở thành Thủ đô kết nối toàn cầu.

Đáng chú ý, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là trung tâm của mọi định hướng phát triển, là nguồn lực nội sinh, căn cốt hình thành bản lĩnh, trí tuệ, nền tảng để phát triển Thủ đô trở thành “đại đô thị sáng tạo, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu”. Nói cách khác, thành phố sẽ được tái cấu trúc theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, thành phố phát triển sáng, xanh, sạch, đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Yêu cầu thứ hai đặt ra là quan điểm về xây dựng thể chế và quản trị. Hà Nội đặt ra yêu cầu xây dựng Quy hoạch tổng thể dài hạn, tầm nhìn 100 năm và sửa đổi Luật Thủ đô nhằm xác lập thể chế đặc thù, vượt trội, ưu việt, đủ thẩm quyền và năng lực giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, Vùng Thủ đô. Thành phố kiên định thực hiện phân cấp, phân quyền tối đa, toàn diện, gắn với cơ chế, chính sách đặc thù để Thủ đô chủ động huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho xây dựng và phát triển với phương châm “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Yêu cầu thứ ba là về quan điểm xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của Thủ đô. Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đảng bộ Thủ đô đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo theo 4 trục là Đảng, HĐND, UBND và Mặt trận.

Để quản trị một siêu đô thị, Đảng bộ, chính quyền Hà Nội chuyển từ lãnh đạo bằng mệnh lệnh hành chính sang mô hình lãnh đạo hiện đại, đó là: “Đảng bộ số - Chính quyền kiến tạo - Doanh nghiệp tiên phong - Xã hội đồng thuận”, một mô hình lãnh đạo mới, phù hợp với đặc thù Thủ đô và có khả năng lan tỏa ra cả nước. Trên hết là thành phố đặt ra yêu cầu rất cao là xây dựng hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở trong sạch, vững mạnh, nêu gương, hành động, trách nhiệm; thật sự tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu trong giai đoạn cách mạng mới.

Yêu cầu thứ tư là Hà Nội không chỉ thực hiện vai trò là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia mà còn là cực tăng trưởng trung tâm đầu não trong không gian vùng, liên vùng và quốc gia. Vì vậy, đòi hỏi Hà Nội có không gian đủ rộng, tiềm năng và cơ hội phát triển đủ lớn để tạo sự đột phá trong phát triển kinh tế với mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới.

Đây cũng là những mục tiêu phải hiện thực hóa, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn, tương xứng với Thủ đô của một nước phát triển thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; có sức lan tỏa để thúc đẩy, dẫn dắt sự phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Thủ đô, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước cùng phát triển.

Yêu cầu thứ 5 là phù hợp triển khai thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại địa giới hành chính các tỉnh, thành phố, triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đặc biệt, việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô nhằm thống nhất với điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, điều chỉnh quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, quy hoạch kết nối các tỉnh lân cận sau sắp xếp trong cấu trúc Vùng Thủ đô và các quy hoạch ngành, lĩnh vực có liên quan. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện trụ cột thể chế và quy hoạch cũng đặt yêu cầu rất cao trong việc xử lý bằng được các điểm nghẽn của Thủ đô liên quan tới hạ tầng giao thông và ùn tắc giao thông, ngập úng, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm.

Tựu trung, việc Hà Nội đang tập trung cao nhất các nguồn lực để hoàn thiện các trụ cột thể chế và quy hoạch nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của phát triển Thủ đô và đất nước trong kỷ nguyên mới. Đặc biệt, Thủ đô Hà Nội sẽ phát huy mạnh mẽ vai trò dẫn dắt và lan tỏa động lực phát triển cho cả vùng và đất nước. Các trụ cột chiến lược khi được hoàn thiện và đi vào thực tiễn sẽ giúp Hà Nội duy trì tốc độ tăng trưởng cao 2 con số trong nhiều năm liền, đồng thời bảo đảm vị thế đi đầu về chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sử dụng nguồn lực, năng lực cạnh tranh quốc tế và phát triển bền vững.