Hà Nội siết kỷ luật, kỷ cương bằng kiểm tra, giám sát chủ động

Kiểm tra, giám sát - công cụ sắc bén trong kiểm soát quyền lực

Ngày 7-4-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW của Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng.

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, điểm cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW là xác định kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng nhất của Đảng, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền. Đồng thời là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm các chủ trương, đường lối được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn.

Một điểm mới mang tính nền tảng là yêu cầu “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”, không khoán trắng cho ủy ban kiểm tra. Mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng, từng đảng viên phải nhận thức rõ trách nhiệm trong tự kiểm tra, tự giám sát; người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác này tại địa phương, cơ quan, đơn vị. Cách tiếp cận này nhằm kiểm soát quyền lực ngay từ cơ sở, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý, không để vi phạm tích tụ kéo dài.

Đặc biệt, Nghị quyết số 05-NQ/TW chuyển mạnh tư duy từ “phát hiện, xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa, cảnh báo sớm”. Việc tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu giúp phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm, kịp thời ngăn chặn từ khi mới manh nha, không để hình thành sai phạm lớn; tạo môi trường chính trị lành mạnh để cán bộ yên tâm công tác, phát huy năng lực, trách nhiệm.

Không dừng ở chức năng kiểm tra, giám sát, Nghị quyết số 05-NQ/TW còn nhấn mạnh vai trò “kiến tạo”. Kiểm tra, giám sát phải góp phần phát hiện, bảo vệ, nhân rộng những nhân tố tích cực, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là sự kết hợp giữa “xây” và “chống”, giữa kỷ luật nghiêm minh và khuyến khích đổi mới, sáng tạo.

Bảo đảm “6 rõ, 1 xuyên suốt” trong kiểm tra, giám sát

Ngay sau khi kết thúc Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức hội nghị triển khai các Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, trong đó có Nghị quyết số 05-NQ/TW.

Mục đích xuyên suốt trong dự thảo Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TW là cụ thể hóa nghị quyết, tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức, trách nhiệm và hành động của cấp ủy, tổ chức Đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng.

Trọng tâm của chương trình là nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, xử lý kịp thời vi phạm; góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ và tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển của thành phố. Việc tổ chức thực hiện được yêu cầu theo nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ hiệu quả; mỗi việc có một đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt; lấy kết quả thực chất làm thước đo, gắn với đánh giá, xếp loại tổ chức Đảng và cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Điểm mới đáng chú ý là yêu cầu phương thức kiểm tra hiện đại, dựa trên dữ liệu, có khả năng phân tích, cảnh báo sớm, đáp ứng yêu cầu quản trị một đô thị lớn với khối lượng công việc lớn, nhiều lĩnh vực nhạy cảm. Một khâu đột phá được xác định là xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên đối với tổ chức Đảng, đảng viên; từng bước hình thành phương thức giám sát trên dữ liệu, giám sát theo dấu hiệu rủi ro, bảo đảm ủy ban kiểm tra các cấp có đủ thẩm quyền, điều kiện, công cụ để tiếp cận thông tin toàn diện, kịp thời phát hiện, cảnh báo, ngăn ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Song song với đó là yêu cầu đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị công nghệ thông tin, bảo đảm 100% cơ quan kiểm tra các cấp làm việc trên môi trường số; xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính, chuyên nghiệp, có tư duy đổi mới, phương pháp làm việc khoa học.

Kiểm tra, giám sát đi liền với nhiệm vụ thực tiễn

Trước đó, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã tổ chức 12 đoàn kiểm tra đối với 40 Ban Thường vụ Đảng ủy xã, phường và đảng viên là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền. Nội dung kiểm tra tập trung vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nghiên cứu, quán triệt, học tập, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố...

Thực tiễn kiểm tra tại cơ sở cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát đã trở thành việc làm thường xuyên trong phương thức lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội. Nhiệm vụ triển khai đến đâu, kiểm tra, giám sát đi liền đến đó, bảo đảm sự đồng bộ, nền nếp và hiệu quả.

Tại cơ sở, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hạ Bằng Nguyễn Mạnh Hồng cho biết, Đảng ủy đã tổ chức 5 cuộc kiểm tra, giám sát chuyên đề đối với 19 tổ chức Đảng và 8 đảng viên; chỉ đạo ủy ban kiểm tra và cấp ủy cơ sở tổ chức 68 cuộc kiểm tra, giám sát chuyên đề đối với 82 lượt tổ chức Đảng và 41 đảng viên. Qua kiểm tra, các tổ chức Đảng và đảng viên nhận ra thiếu sót, khuyết điểm để chấn chỉnh kịp thời, phòng ngừa sai phạm, đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân thực hiện tốt nhiệm vụ.

Trong khi đó, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất Lê Minh Đức cho biết, qua kết quả kiểm tra của Đoàn công tác Thành ủy, địa phương xác định nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu. Xã tập trung giám sát thường xuyên việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, triển khai Chỉ thị số 24-CT/TU gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW. Năm 2025, Ban Thường vụ Đảng ủy kiểm tra 3 đảng ủy cơ sở; thực hiện giám sát chuyên đề đối với 3 tổ chức Đảng và 3 đảng viên; Ủy ban kiểm tra kiểm tra tài chính đảng tại 5 chi bộ và giám sát 2 tổ chức Đảng.

Từ tinh thần đổi mới căn bản của Nghị quyết số 05-NQ/TW đến Chương trình hành động cụ thể của Thành ủy và những chuyển động rõ nét tại cơ sở, có thể thấy công tác kiểm tra, giám sát ở Hà Nội đang được nâng lên tầm mới. Đây chính là nền tảng quan trọng để Đảng bộ Thủ đô thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn phát triển mới.