World Cup và “học thuyết kinh tế” Taylor Swift

World Cup 2026 đang tạo ra sự cuồng nhiệt trên khắp nước Mỹ. Nhưng nó cũng bị đặt nhiều dấu hỏi, liệu các cổ động viên có thực sự hài lòng khi đến dự giải đấu này, khi lượng vé máy bay, khách sạn thấp hơn so với kỳ vọng ban đầu. Các thành phố đăng cai liên tục gặp áp lực doanh thu bởi hàng trăm triệu USD đã chi ra từ tài trợ, thuế... đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Con số tăng thêm 9 tỷ USD tổng sản phẩm trong nước (GDP) mà Mỹ dự đoán đưa ra là chỉ số bao gồm cả hàng hóa và dịch vụ sản xuất tại Mỹ trong suốt giải đấu. Còn trên toàn cầu, ước tính của FIFA, World Cup sẽ thúc đẩy GDP tăng tới 21,1 tỷ USD.

Một phân tích về chuyến lưu diễn Eras Tour của Action Network vào tháng 12-2024 cho thấy, chuyến lưu diễn của Taylor Swift đã thúc đẩy GDP tăng thêm 4,3 tỷ USD cho chặng đầu tiên và 680 triệu USD cho chặng thứ hai, tổng cộng là 4,9 tỷ USD. Tuy nhiên, một trong những điểm khác biệt chính giữa World Cup 2026 và Eras Tour là nguồn gốc du khách đến xem sự kiện. Với 48 quốc gia tham gia tranh tài tại World Cup, du khách từ khắp nơi trên thế giới đến Hoa Kỳ để xem các trận đấu và nghỉ dưỡng. Từ đó, họ tạo ra tác động kinh tế lớn hơn vì họ sẽ ở lại khách sạn lâu hơn, đồng nghĩa với việc họ sẽ chi tiêu nhiều hơn cho ăn uống và các chi phí khác. Còn các buổi hòa nhạc của ca sĩ Mỹ, thường là dân địa phương, hoặc cách nơi biểu diễn khoảng 300km.

Quy mô có vẻ khác biệt, nhưng hãy nhìn vào doanh số bán vé, tức là nguồn tiền. Eras Tour của Taylor Swift bán được hơn 2 tỷ USD tiền vé trên toàn thế giới, phá vỡ kỷ lục doanh thu bán vé cho một tour diễn hòa nhạc. Kỷ lục trước đó thuộc về Coldplay với tour diễn Music of the Spheres World Tour (1 tỷ USD). Tất cả các đêm diễn trong Eras Tour đều hết vé và giá vé bán lại trên thị trường chợ đen dao động từ vài trăm USD, vé đắt nhất lên đến hơn 20.000USD.

Hiện tại, World Cup không gặp vấn đề về việc bán vé. FIFA và Tổng thống Donald Trump đã ca ngợi doanh số bán vé là chưa từng có. Điều đó là sự thật. Họ đã bán được 6 triệu vé, nhiều hơn các kỳ World Cup trước đây, nhưng nhiều trận khán đài vẫn trống rất nhiều. “Điều FIFA làm sai nhưng Taylor Swift lại làm đúng chính là sự tận tâm trong việc thấu hiểu và đồng cảm với người hâm mộ”. Misty Heggeness, Phó giáo sư kinh tế và quan hệ công chúng tại Đại học Kansas chia sẻ. “Taylor Swift ưu tiên trải nghiệm của người hâm mộ, vì vậy họ sẵn sàng trả tiền cho điều đó”. Thực tế là World Cup 2026 bán được nhiều vé là do có nhiều đội tham dự.

Một trong những mối lo ngại của World Cup là giá vé khiến nhiều người không muốn đến xem các trận đấu. Ban đầu, một số chỗ ngồi được chào bán với giá 140USD, nhưng sau đó, vé trận chung kết lên tới 32.970USD, tăng không tưởng so với mức giá 1.600USD cho trận chung kết World Cup 2022 tại Qatar.

Giá vé cao là một phần lý do khiến nhiều ghế trống tại các sân vận động. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã bảo vệ giá vé, cho rằng mức giá mà FIFA đưa ra tương đương với các sự kiện thể thao khác. FIFA cũng bác bỏ những hình ảnh lan truyền trên mạng về những chỗ ngồi trống, nói rằng mọi người đã rời chỗ ngồi để xem ở khu vực hành lang.

Về doanh số bán vé, số người mua vé cho Eras Tour trên toàn thế giới nhiều hơn số người mua vé World Cup. Khoảng 10 triệu vé đã được bán cho Eras Tour trên toàn thế giới, trong đó có hơn 4 triệu vé tại Hoa Kỳ.

Có 76 trận đấu World Cup tại Mỹ và có 62 buổi biểu diễn của Eras Tour cũng tại đây. Dựa trên số liệu thô, World Cup 2026 dự kiến sẽ tạo ra GDP gấp 2,2 lần so với Eras Tour. Nhưng tác động thực sự của World Cup đối với GDP của Mỹ sẽ chỉ được biết sau khi giải đấu kết thúc, nhưng World Cup có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với chuyến lưu diễn Eras Tour. Đối với Eras Tour, Taylor Swift chịu trách nhiệm chi trả toàn bộ chi phí tổ chức. Nhưng đối với World Cup, người dân, doanh nghiệp, chính phủ đang góp phần chi trả cho giải đấu. Chính phủ đã chi hơn 5 tỷ USD, bao gồm 625 triệu USD cho an ninh. Các thành phố đăng cai cũng đã chi hàng trăm triệu USD và không có gì bảo đảm rằng họ sẽ thu hồi được số tiền đó. Còn Taylor Swift thì lãi ròng hiển nhiên.

Khi đó, bài toán kinh tế của FIFA chưa chắc đã hơn “học thuyết kinh tế” của Taylor Swift.