Siết chặt và minh bạch hóa trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp

Trước hết, Nghị định đã làm rõ và mở rộng phạm vi đối tượng phải thực hiện trách nhiệm tái chế. Theo đó, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì thuộc danh mục quy định phải thực hiện nghĩa vụ tái chế với tiêu chí cụ thể, minh bạch hơn. Danh mục này được xác định chi tiết theo từng nhóm ngành hàng như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, phân bón hay vật liệu xây dựng. Đồng thời, Nghị định cũng quy định rõ các trường hợp được miễn trừ, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong quá trình áp dụng trước đây.

Một điểm mới quan trọng là việc quy định cụ thể tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với từng loại sản phẩm, bao bì. Khác với trước đây chỉ mang tính định hướng, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP đưa ra các mức tỷ lệ rõ ràng, kèm theo lộ trình điều chỉnh theo chu kỳ. Tỷ lệ này sẽ được rà soát, điều chỉnh định kỳ 3 năm một lần và bảo đảm mỗi lần điều chỉnh cộng thêm không quá 10%. Điều này tạo áp lực nhưng cũng định hướng dài hạn cho doanh nghiệp trong việc đầu tư công nghệ và hệ thống tái chế.

Không chỉ dừng lại ở số lượng, Nghị định còn bổ sung quy định về quy cách tái chế bắt buộc. Điều này đồng nghĩa với việc hoạt động tái chế không chỉ cần đạt tỷ lệ theo quy định mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nhất định, bảo đảm chất lượng và hiệu quả môi trường. Đây là bước chuyển từ “tái chế hình thức” sang “tái chế thực chất”.

Bên cạnh đó, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP cũng tăng cường tính linh hoạt trong thực hiện nghĩa vụ tái chế. Doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều hình thức như tự tổ chức tái chế, thuê đơn vị có chức năng hoặc hợp tác với các tổ chức trung gian. Đáng chú ý, phần khối lượng tái chế vượt mức yêu cầu có thể được bảo lưu cho các năm tiếp theo, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất-kinh doanh. Ngoài ra, Nghị định còn bổ sung các chính sách hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp tái chế, bao gồm hỗ trợ đơn vị tái chế hoặc đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế. Điều này cho thấy cách tiếp cận không chỉ mang tính bắt buộc mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái tái chế bền vững.

Nghị định số 110/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 25-5-2026. Có thể thấy, so với các quy định trước đây, Nghị định này đã cụ thể hóa toàn diện cơ chế EPR, từ xác định đối tượng, tỷ lệ, quy cách tái chế đến cơ chế tài chính và hỗ trợ thực hiện. Những điểm mới này không chỉ góp phần nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm tác động tiêu cực đến môi trường và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.