Quảng Trị: Ngư dân “thấp thỏm” khi giá nhiên liệu tăng cao trước thềm vụ cá Nam

Ngư dân tại cảng cá Cửa Việt chuẩn bị nhiên liệu trước chuyến biển mới trong bối cảnh giá dầu tăng cao. Ảnh: Minh Tân

Áp lực chi phí ngay từ cửa biển

Theo số liệu của Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Quảng Trị, quý I/2026, sản lượng khai thác toàn tỉnh ước đạt hơn 25.117 tấn, tăng so với cùng kỳ. Hoạt động khai thác thủy sản trong quý I cơ bản ổn định. Công tác chống khai thác IUU được thực hiện nghiêm túc, đúng tiến độ.

Nhưng thực tế tại các cửa biển cho thấy, áp lực chi phí đang tăng rất nhanh khi giá dầu leo thang. Theo đó, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 45–60% tổng chi phí mỗi chuyến biển. Khi giá dầu tăng, chi phí cũng vì vậy tăng theo.

Với những tàu công suất lớn khai thác xa bờ, mỗi chuyến đi kéo dài 10–15 ngày có thể tiêu tốn hàng nghìn lít dầu. Chỉ cần giá nhiên liệu tăng thêm vài nghìn đồng mỗi lít, tổng chi phí đã đội lên hàng chục triệu đồng, có khi lên đến cả trăm triệu đồng.

Ghi nhận tại khu vực cảng cá Cửa Việt (xã Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị), nhiều chủ tàu cho biết chi phí nhiên liệu đã tăng gấp đôi so với trước. Nếu như trước đây, một chuyến biển sử dụng khoảng 2.000 lít dầu chỉ mất khoảng 40 triệu đồng, thì nay con số này đã lên tới 80-90 triệu đồng.

Chủ tàu Đỗ Hữu Thông (tàu TTH94079) lo lắng: “Trước đây, mỗi chuyến thu khoảng 100 triệu đồng, chủ tàu còn lãi chừng 10 triệu, thuyền viên mỗi người được 3–5 triệu đồng. Nhưng chuyến vừa rồi, dù doanh thu khoảng 110 triệu đồng nhưng chỉ gần như đủ chia lại cho người lao động, mỗi người khoảng 2 triệu đồng, còn chủ tàu không còn đồng nào”.

Theo ông Thông, nhiều chuyến biển hiện nay chủ yếu để “giữ bạn thuyền”. “Không đi thì mất lao động, đi thì có khi lỗ. Nhưng vẫn phải ra khơi để có tiền trả công, nếu nghỉ lâu thì anh em chuyển nghề, lúc cần cũng không gọi lại được”, ông nói.

Thực tế này đang đặt nhiều chủ tàu vào thế tiến thoái lưỡng nan: Không đi thì mất lao động, đi thì đối mặt nguy cơ thua lỗ. Với mỗi chuyến biển kéo dài nửa tháng, cả con tàu gắn với sinh kế của hàng chục lao động. Khi hiệu quả giảm, áp lực không chỉ dồn lên chủ tàu, mà lan sang từng thuyền viên.

Đáng chú ý, các nghề khai thác tiêu tốn nhiều nhiên liệu như lưới kéo đáy, đèn chụp… chịu tác động nặng nề hơn. Nhiều tàu trong nhóm này buộc phải nằm bờ chờ giá nhiên liệu hạ nhiệt, bởi càng đi càng lỗ.

Trước áp lực chi phí, nhiều chủ tàu buộc phải rút ngắn thời gian bám biển, giảm chuyến, thậm chí tạm dừng khai thác. Áp lực cũng lan sang các khâu hậu cần nghề cá, khi giá nhiên liệu, đá lạnh, nhu yếu phẩm đều có dấu hiệu tăng theo. Giá thành sản phẩm vì thế có nguy cơ bị đẩy lên, trong khi thị trường tiêu thụ chưa có dấu hiệu tăng tương ứng.

Triển khai các giải pháp hỗ trợ ngư dân

Vụ cá Nam vốn được xem là “mùa vàng” của ngư dân miền Trung, khi điều kiện thời tiết thuận lợi và nguồn hải sản dồi dào. Những năm bình thường, đây là thời điểm đội tàu tăng chuyến, mở rộng ngư trường để tối đa hóa sản lượng.

Nhưng giá nhiên liệu tăng đã làm thay đổi cách tính toán của ngư dân. Nếu trước đây, yếu tố quyết định là “trúng luồng cá”, thì nay, bài toán được đặt ra ngay từ trước khi rời bến: Chi phí bao nhiêu, giá bán thế nào, và lợi nhuận còn lại là bao nhiêu.

Không ít chủ tàu cho biết, ngay cả khi sản lượng đạt khá, chuyến biển thuận lợi, sau khi trừ chi phí nhiên liệu và các khoản phát sinh, lợi nhuận còn lại không đáng kể. Trong khi đó, rủi ro vẫn hiện hữu, đặc biệt với những chuyến biển dài ngày hoặc gặp thời tiết bất lợi.

Ông Phan Văn Hùng, Chủ tịch Nghiệp đoàn cơ sở nghề cá Cửa Việt cho biết, giá nhiên liệu tăng cao đang đẩy ngư dân vào tình thế khó khăn ngay từ đầu vụ. Chi phí mỗi chuyến biển tăng mạnh khiến nhiều tàu không dám ra khơi như trước.

“Giá dầu bây giờ cao chưa từng thấy. Ngư dân không còn chủ động ra khơi mà phải nghe ngóng, khi có luồng cá rõ ràng mới dám đi, nếu không thì rất dễ lỗ”, ông Hùng cho biết thêm.

Theo thống kê, toàn tỉnh Quảng Trị hiện có hơn 4.600 tàu cá. Khi chi phí nhiên liệu tăng, nhóm tàu lớn từ 15m đến dưới 24m và từ 24m trở lên đang chịu tác động trực tiếp và mạnh nhất.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, trước áp lực giá nhiên liệu tăng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các địa phương ven biển khẩn trương triển khai giải pháp hỗ trợ ngư dân. Bám sát chỉ đạo này, Sở đã ban hành văn bản yêu cầu các đơn vị, địa phương triển khai đồng bộ giải pháp ứng phó, trọng tâm là giữ ổn định hoạt động đội tàu và giảm chi phí đầu vào.

Trong đó, các địa phương ven biển, đơn vị quản lý tàu cá được yêu cầu theo dõi sát tình hình hoạt động, đặc biệt là số tàu giảm chuyến, ngừng khai thác. Đồng thời đánh giá mức độ ảnh hưởng theo từng nhóm nghề, cỡ tàu, ngư trường để kịp thời đề xuất giải pháp phù hợp.

Cùng với đó, định hướng tổ chức lại sản xuất theo chuỗi, gắn khai thác với tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm; khuyến khích chuyển đổi sang nghề ít tiêu hao nhiên liệu, áp dụng giải pháp tiết kiệm nhiên liệu và tối ưu hành trình.

Hệ thống cảng cá, dịch vụ hậu cần được yêu cầu bảo đảm cung ứng nhiên liệu, vật tư với giá hợp lý, giảm chi phí đầu vào cho ngư dân. Tăng cường dự báo ngư trường, cung cấp thông tin nguồn lợi để rút ngắn thời gian tìm kiếm, giảm tiêu hao nhiên liệu. Công tác quản lý nghề cá tiếp tục được siết chặt theo hướng tuân thủ quy định chống khai thác IUU.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, trước áp lực chi phí gia tăng, tỉnh đang ưu tiên các giải pháp giảm chi phí, giữ ổn định hoạt động đội tàu. Về lâu dài, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng nâng cao giá trị, tiết kiệm nhiên liệu và đẩy nhanh chuyển đổi nghề là yêu cầu tất yếu để ngành thủy sản thích ứng bền vững với biến động thị trường.