El Nino đe dọa mùa màng châu Á, dấy lên lo ngại về an ninh lương thực

Từ các vùng sản xuất ngũ cốc ở Ấn Độ, vành đai lúa mì của Úc đến những cánh đồng lúa tại Đông Nam Á và các đồn điền dầu cọ ở Indonesia, nắng nóng kéo dài cùng lượng mưa thấp hơn bình thường đang gây sức ép lên sản xuất nông nghiệp. Nông dân tại nhiều nơi buộc phải thu hẹp diện tích gieo trồng hoặc đối mặt nguy cơ giảm năng suất.

Khó khăn càng gia tăng khi nhiều nông dân vẫn đang chịu tác động từ tình trạng giá phân bón và nhiên liệu tăng cao do những bất ổn địa chính trị trong khu vực.

Giá lúa mì thế giới đã tăng khoảng 20% kể từ đầu năm 2026, chủ yếu do lo ngại hạn hán tại các vùng sản xuất trọng điểm của Mỹ. Trong khi đó, giá gạo tại các trung tâm xuất khẩu lớn ở Đông Nam Á đã tăng khoảng 15% chỉ trong một tháng do chi phí sản xuất leo thang và lo ngại nguồn cung bị thắt chặt.

Các chuyên gia khí tượng dự báo một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận có thể hình thành vào cuối năm nay, mang đến thời tiết nóng và khô cho phần lớn châu Á, đồng thời gây mưa lớn tại châu Mỹ. Biến đổi khí hậu được cho là đang làm các tác động này trở nên nghiêm trọng hơn.

Chris Hyde, nhà khí tượng học của công ty dữ liệu vệ tinh SkyFi, cho biết những dấu hiệu hạn hán ban đầu đã xuất hiện tại nhiều khu vực ở châu Á thông qua các dữ liệu quan sát từ vệ tinh.

Nhiều nước châu Á đối mặt nguy cơ giảm sản lượng

Tại Ấn Độ, cơ quan khí tượng đã tiếp tục hạ dự báo về mùa mưa kéo dài 4 tháng, vốn cung cấp khoảng 70% lượng mưa hằng năm của nước này.

Các thương nhân nông sản nhận định nhiệt độ cao kéo dài đang gây bất lợi cho việc gieo trồng các loại cây vụ hè như lúa, đậu nành, ngô, mía và các loại đậu. Ngoài nguy cơ mùa mưa đến muộn, giới chuyên gia còn lo ngại lượng mưa thấp và hạn hán kéo dài sau đó.

Tại Đông Nam Á, hạn hán đang tác động đến sản xuất lúa gạo và dầu cọ.

Ở Thái Lan, nhiều nông dân lo ngại nguồn nước không đủ cho vụ lúa thứ hai trong năm. Trong khi đó, Philippines chuẩn bị bước vào vụ lúa chính trong tháng 6 và tháng 7, còn Việt Nam và Indonesia đang triển khai vụ mùa thứ hai.

Cơ quan khí tượng Indonesia cho biết nhiều khu vực trên đảo Java cùng một số vùng ở Sumatra, Kalimantan và Sulawesi đã không có mưa trong hơn 10 ngày, trong khi lượng mưa tháng 6 được dự báo ở mức trung bình hoặc thấp.

Giá gạo tăng dù nguồn cung chưa thiếu hụt

Dù Ấn Độ vẫn duy trì lượng dự trữ gạo lớn sau nhiều vụ mùa bội thu, giá gạo quốc tế vẫn đang tăng.

Các thương nhân cho rằng thị trường đang phản ứng trước nguy cơ nguồn cung bị ảnh hưởng bởi El Nino. Một số ý kiến lo ngại Ấn Độ có thể áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu nếu mùa mưa diễn biến bất lợi và đe dọa sản xuất trong nước.

Tại Thái Lan, đơn vị nghiên cứu KKP Research thuộc Ngân hàng Kiatnakin Phatra cho rằng lượng nước tích trữ trong các hồ chứa hiện vẫn có thể giúp giảm bớt một phần tác động của hạn hán.

Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo nguồn cung phân bón mới là yếu tố đáng lo ngại hơn. Theo ước tính, nếu xảy ra thiếu hụt phân bón nghiêm trọng, sản lượng lúa có thể giảm từ 15% đến 20% trong kịch bản xấu nhất.

Úc lo ngại năng suất lúa mì giảm

Tại Úc, những cơn mưa gần đây đã giúp cải thiện điều kiện gieo trồng lúa mì sau giai đoạn khô hạn. Tuy nhiên, nông dân vẫn lo ngại El Nino sẽ ảnh hưởng tới năng suất trong các tháng tới.

Cơ quan khí tượng Úc dự báo nhiều khu vực nông nghiệp thuộc các bang New South Wales và Queensland sẽ nhận lượng mưa thấp hơn bình thường từ 20 đến 40 mm trong ba tháng tới.

Một số nông dân cho biết diện tích gieo trồng năm nay vẫn thấp hơn đáng kể so với kế hoạch do điều kiện thời tiết bất lợi kéo dài.

Trong khi đó, các chuyên gia nhận định El Nino có thể tác động ít hơn tới Trung Quốc và khu vực Biển Đen, đồng thời làm gia tăng lượng mưa tại châu Mỹ.

Dù vậy, giới khí tượng lưu ý rằng mối liên hệ giữa El Nino và lượng mưa mùa hè tại Mỹ không phải lúc nào cũng rõ ràng, nên vẫn còn nhiều bất định đối với triển vọng sản xuất nông nghiệp toàn cầu trong thời gian tới.