Phụ huynh không còn phải 'nhắm mắt' đăng ký lớp tăng cường, hết thời 'không ép nhưng ai cũng học'

Bộ Giáo dục và Đào tạo mới đây ban hành Thông tư về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh ở trường phổ thông, từ lớp 1 đến 12. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11.

Đây là lần đầu Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chi tiết, phân biệt rõ hai nhóm hoạt động giáo dục ngoài chương trình chính khóa: giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu học sinh.

Không được thu tiền các tiết học tăng cường

Theo thông tư, hoạt động giáo dục tăng cường là những nội dung trường tổ chức ngoài thời lượng chính khóa nhằm tăng thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh.

4 nhóm nội dung được xác định gồm giáo dục toàn diện như đạo đức, lịch sử, văn hóa, thể chất, an toàn giao thông; khoa học công nghệ và năng lực số; thực hành, trải nghiệm, STEM; ngoại ngữ và kỹ năng.

Khi tổ chức, trường phải bảo đảm nội dung tăng cường có tính liên thông với chương trình chính khóa, phù hợp với lứa tuổi và ưu tiên thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức vào thực tế.

Học sinh có thể học tại lớp, phòng thí nghiệm, câu lạc bộ hoặc thông qua các hoạt động dã ngoại, tham quan. Người tổ chức, giảng dạy có thể là giáo viên, chuyên gia, huấn luyện viên, nghệ sĩ, nghệ nhân...

Bộ Giáo dục và Đào tạo lý giải đây là những kiến thức cơ bản, nền tảng và cần thiết mà mọi học sinh cần được tiếp cận bình đẳng. Kinh phí tổ chức được lấy từ nguồn chi thường xuyên của nhà trường và các nguồn hợp pháp khác.

Quy định này được đưa ra trong bối cảnh nhiều năm qua các chương trình liên kết, tăng cường tại trường phổ thông phát triển mạnh, từ tiếng Anh với giáo viên nước ngoài, STEM, robotics, tin học đến kỹ năng sống.

Không ít phụ huynh phản ánh dù được thông báo là "tự nguyện", họ vẫn cảm thấy khó từ chối khi phần lớn học sinh trong lớp đăng ký hoặc các tiết học được tổ chức ngay trong thời gian biểu của trường.

Cấm kiểu "không bắt buộc nhưng cả lớp đều học"

Thông tư mới cũng đặt ra ranh giới với nhóm hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh.

Đây là những nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phục vụ sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân của học sinh. Bốn nhóm chính gồm văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, hướng nghiệp; năng lực số và trí tuệ nhân tạo; ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế hoặc học ngoại ngữ mới; giáo dục kỹ năng.

Khác với hoạt động tăng cường, nhóm này chỉ được tổ chức khi học sinh, phụ huynh tự nguyện đăng ký. Học sinh không nhất thiết phải học theo đơn vị lớp chính khóa và nhà trường được thu học phí, nhưng phải công khai, minh bạch.

Đặc biệt, trường không được ép buộc hoặc vận động phụ huynh đăng ký các chương trình này.

Các tiết học theo nhu cầu cũng không được xếp xen kẽ với chương trình chính khóa và chương trình giáo dục tăng cường. Nhà trường không được cắt giảm hoặc chuyển nội dung vốn thuộc chương trình tăng cường sang nhóm hoạt động theo nhu cầu để thu tiền.

Kết quả của các chương trình này cũng không được sử dụng để thay thế điểm số của chương trình chính khóa.

Phụ huynh: "Không bắt buộc" đôi khi vẫn rất khó từ chối

Anh Nguyễn Đức Hùng, một phụ huynh ở Hà Nội cho biết từng gặp tình trạng giáo viên chủ nhiệm mong muốn toàn bộ học sinh trong lớp tham gia các chương trình tiếng Anh với giáo viên nước ngoài, trải nghiệm và hoạt động liên kết.

Theo anh, điều khiến phụ huynh khó xử là nếu không đăng ký thì chưa rõ con sẽ được bố trí học tập như thế nào trong thời gian các bạn khác tham gia.

"Thông báo là không bắt buộc nhưng nếu 90-100% học sinh trong lớp đều học thì phụ huynh rất khó đứng ngoài", anh Hùng kể.

Anh cho rằng việc quy định rõ hoạt động nào trường được thu, hoạt động nào không sẽ giúp phụ huynh dễ lựa chọn hơn và hạn chế tình trạng "tự nguyện" trên giấy nhưng khó từ chối trên thực tế.

Một phụ huynh khác cho rằng học các chương trình tăng cường ngay tại trường thường thuận tiện và chi phí thấp hơn so với đưa con đến trung tâm hoặc thuê gia sư. Tuy nhiên, nếu không có nguồn kinh phí ổn định, các trường có thể khó duy trì hoạt động và cơ sở vật chất cũng không được khai thác hiệu quả.

Trong khi đó, anh Đồng Văn Bảo ở Bắc Ninh mong muốn kiểm soát chặt hơn chất lượng của các chương trình thu tiền.

Theo anh, một số lớp tăng cường không có cơ chế kiểm tra, đánh giá rõ ràng nên phụ huynh khó biết sau một năm con đạt được gì. Tâm lý "phần lớn học sinh trong lớp đều đăng ký" cũng có thể khiến những gia đình ban đầu không có nhu cầu vẫn phải cho con tham gia.

"Không bắt buộc nhưng nếu con mình không học còn các bạn đều học thì phụ huynh rất dễ nhắm mắt đăng ký", anh Bảo nói.

Anh cho rằng nếu được tổ chức theo nhu cầu, các chương trình này cần có mục tiêu, chất lượng và cách đánh giá rõ ràng để phụ huynh biết mình đang trả tiền cho nội dung gì.

Tách rõ hai loại hoạt động để tránh thu sai

Thông tư mới tạo ra một ranh giới khá rõ: Nội dung tăng cường mang tính nền tảng, mọi học sinh được tiếp cận bình đẳng và nhà trường không được thu tiền; nội dung mở rộng theo sở thích, năng khiếu, định hướng cá nhân có thể thu phí nhưng phải dựa trên đăng ký tự nguyện và công khai.

Cùng với đó, trường không được dùng thời khóa biểu chính khóa để gây sức ép khiến học sinh phải tham gia các lớp có thu tiền.

Quy định này được kỳ vọng hạn chế tình trạng các hoạt động giáo dục ngoài chương trình chính khóa bị trộn lẫn, khiến phụ huynh khó phân biệt đâu là nội dung nhà trường có trách nhiệm bảo đảm, đâu là dịch vụ họ có quyền lựa chọn.

Từ ngày 15/11, các trường phổ thông sẽ phải tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu học sinh theo những nguyên tắc mới này.