Pháp luật và cuộc sống: Báo án giả, hại mình, hại xã hội

Tuy nhiên, qua xem xét dấu vết tại hiện trường, đối chiếu với lời khai và các chứng cứ thu thập được, công an phát hiện nhiều chi tiết mâu thuẫn. Sau quá trình đấu tranh, chị O. thừa nhận không hề bị cướp mà do cần tiền tiêu xài nên đã mang tài sản đi bán, lo sợ gia đình phát hiện nên dựng lên câu chuyện bị cướp rồi đến Công an phường Vĩnh Tế trình báo.

Trước đó, ngày 13-2-2025, sợ bị vợ la mắng do tiêu xài quá mức không thể trả nợ, nam shipper N.Đ.K (33 tuổi, ở xã Bù Gia Mập, Đồng Nai) đã chạy xe đến đoạn đường vắng rồi nằm giữa đường, cho xe máy ngã đè lên người, quần áo xộc xệch để tạo hiện trường giả bị hai đối tượng dùng roi điện tấn công, cướp khoảng 17 triệu đồng. Khi đó có người dân đi qua thấy K. nằm đã quay phim, phát trực tiếp lên mạng xã hội nên nam shipper này đã nhận được nhiều sự thương cảm và chia sẻ giúp thông tin để truy tìm “kẻ cướp”.

Ngày 10-6-2025, chị P.T.T (27 tuổi, ở phường Hoàng Quế, tỉnh Quảng Ninh) đã trình báo lực lượng chức năng rằng chị bị hai thanh niên đi xe máy chặn đường, dùng dao đe dọa và cướp mất 7 triệu đồng cùng một điện thoại di động và còn bị đối tượng dùng dao rạch vào tay khi chị chống cự. Qua tổ chức xác minh, khám nghiệm hiện trường và qua đấu tranh, chị T. thừa nhận vì đã tiêu hết tiền lương, không còn tiền đưa chồng như thường lệ nên đã nghĩ ra việc giả bị cướp để đối phó. Chị tự dùng kéo rạch 6 vết vào bắp tay, tắt nguồn điện thoại rồi ném vào bụi cây nhằm tạo hiện trường giả trước khi đến công an trình báo.

Qua những vụ việc trên có thể thấy, người báo án giả không phải là tội phạm chuyên nghiệp, chỉ vì áp lực tiền bạc hoặc các lý do khác mà chọn cách biến mình thành “nạn nhân giả”. Theo điểm c khoản 3 Điều 7 Nghị định số 144/2021/NĐ-CP, người nào “báo thông tin giả, không đúng sự thật đến các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền” có thể bị xử phạt hành chính từ 2 đến 3 triệu đồng. Tuy nhiên, điều đáng nói là họ không nhận thức được rằng khi tiếp nhận một tin báo cướp, công an thường phải lập tức triển khai nhiều tổ công tác xuống hiện trường, khám nghiệm dấu vết, rà soát tuyến đường, trích xuất camera an ninh hàng chục khu vực, lấy lời khai nhân chứng và khoanh vùng vi phạm. Với vụ việc được cho là “có tổ chức”, lực lượng chức năng còn phải tổ chức truy xét, phối hợp với cán bộ địa bàn và nhiều đơn vị nghiệp vụ vì đây là loại tội phạm nguy hiểm. Nghĩa là, báo tin giả, điều lãng phí không chỉ là công sức, chi phí, nhân lực mà còn là thời gian vàng dành cho những vụ án thật. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, nếu việc dựng chuyện nhằm vu khống người khác, gây ảnh hưởng đến danh dự hoặc làm phát sinh điều tra sai lệch, người vi phạm còn có thể bị xem xét xử lý theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.

Báo tin giả chỉ giúp người báo tin trì hoãn vài ngày để đối diện với sự thật nhưng đổi lại là sự mất uy tín với gia đình, bị xử lý trước pháp luật, thậm chí tự đẩy mình vào vòng lao lý. Khi những vụ báo cướp giả ngày càng nhiều, đó còn là hành vi làm tổn hại niềm tin xã hội-xuất hiện tâm lý hoài nghi với cả những nạn nhân thật sự. Không ai tránh khỏi những lúc khó khăn tài chính, nợ nần hay những sai lầm cá nhân, điều quan trọng là mỗi người hãy hiểu để tìm cách giải quyết đúng pháp luật.