Nuôi dưỡng đam mê Toán học trong thời đại AI

Nhiều học sinh đang “hát toán”

Ngày hội toán học mở do Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán tổ chức nhiều năm qua thu hút đông đảo học sinh. Nhiều chuyên gia nhìn nhận, dạy môn Toán học cần dạy tư duy, vì Toán học là logic, hệ thống. Thế nhưng hiện nay học sinh lại học theo kiểu tư duy đối phó, "sôi kinh nấu sử", học sinh được giải nhiều bài khó lắt léo nhưng nặng về kỹ thuật mà ít đề cao tư duy. Nhiều học sinh có thể được điểm 9, 10 trong các bài thi nhưng lại không trả lời được những câu hỏi đơn giản về bản chất Toán học. Đề bài chỉ thay đổi một chút hay các bài toán trong cuộc sống là các em không giải được.

Để người học “chịu tư duy” mới chính là mục đích của môn Toán học. “Trẻ nhỏ xíu đã đếm từ 1 đến 10 nhưng thực ra trẻ chưa tư duy với môn Toán học mà đang "hát toán". Tương tự, cách học hiện nay khiến phần lớn học sinh mới “hát Toán” mà chưa gắn với tư duy trừu tượng”, TS Hoàng Anh Đức, Trường Đại học RMIT nhận định. Tương tự, PGS, TS Tôn Thân, nguyên Trưởng phòng Toán - Tin, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam bày tỏ: “Điểm số cao nhưng kết quả ảo. Chương trình mới thay đổi và không coi sách giáo khoa là pháp lệnh, nhưng thực tế nhiều giáo viên vẫn coi đó là pháp lệnh. Vì thế, chúng ta cần thay đổi để văn hóa dạy và học môn Toán học được thực chất. Cần bồi dưỡng cho giáo viên phương pháp dạy học trên cơ sở đừng bắt học sinh “uống” mà phải làm học sinh “khát” kiến thức”.

Học toán trong thời đại AI

Vậy giáo viên có thể làm những gì tốt nhất cho học sinh trong thời đại ngày nay? TS Trần Việt Hùng, nhà sáng lập STEAM for Vietnam lý giải: “Thực tế AI là tạo sinh nên bản chất sinh ra không phải để tính toán. Nó chỉ giả vờ tư duy dựa trên những gì nó được dạy nên nhiều khi sai. Nhưng khả năng viết lách của AI lại rất tốt, có thể được tận dụng để giáo viên đỡ mất thời gian soạn bài, chấm thi, ra bài... Có một điều cần lưu ý là học sinh dễ lơ là khi học với AI nên cần một rào cản tránh cho học sinh sa đà vào những nội dung ngoài bài học thì lại cần thầy cô kiên nhẫn hơn”.

TS Trần Nam Dũng, Phó hiệu trưởng Trường Phổ thông năng khiếu, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, Tổng chủ biên môn Toán sách Chân trời sáng tạo, cho rằng: “Có những bài giảng học sinh "à", "ồ" là điều đến giờ chỉ có thầy cô giáo có được mà AI chưa thể làm. Vì thế, trong thời đại ngày nay, chúng ta không bài trừ AI mà giáo viên phải là người hướng dẫn học sinh cách tư duy, khơi gợi cảm hứng và tôn trọng hành trình học của học sinh”.

TS Nguyễn Phụ Hoàng Lân, Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) bổ sung: “Thầy cô giỏi biết cách biến phức tạp thành đơn giản; giúp học sinh biết vận dụng để giải quyết những bài khó hơn. Giáo viên phải hướng tới gợi mở và tư duy bậc cao bằng cách hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi đúng cho máy và tư duy đánh giá xem câu trả lời của AI là sai hay đúng, đúng đến đâu, sai ở chỗ nào...”.

Để học sinh yêu toán, hiểu toán, có văn hóa và tư duy logic trong giải toán đã khó nên khi trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, nhiều người lo lắng việc dạy và học toán sẽ mất dần ý nghĩa. Tuy nhiên, theo PGS, TS Nguyễn Vũ Lương, Trường THPT Chuyên Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội: “Đây là lo lắng quá đà, không có cơ sở. Rõ ràng máy tính phải nhanh hơn con người, cũng như rõ ràng cần cẩu khỏe hơn con người vậy. Chúng ta không nên đi tìm hiểu làm thế nào để con người khỏe hơn cần cẩu, cũng như không nên đi tìm hiểu làm thế nào để chúng ta nhớ nhanh, nhớ nhiều như máy tính. Như vậy, suy nghĩ và mục đích của ta đều sai. Cái chúng ta cần là rèn tư duy. Mục đích cuối cùng phải là năng lực giải quyết các vấn đề để cuộc sống của con người tốt hơn. Vì thế học sinh phải hiểu được sự logic, liên kết của các vấn đề và được tạo cảm hứng để tìm hiểu về nó”.