Nhà ở xã hội cho thuê: Trụ cột mới cho an cư

Tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều đô thị lớn, giá nhà ở thương mại liên tục duy trì ở mức cao. Nguồn cung căn hộ vừa túi tiền người lao động ngày càng khan hiếm, trong khi các dự án mở bán mới chủ yếu tập trung ở phân khúc trung, cao cấp. Không ít người lao động dù có việc làm ổn định vẫn phải dành phần lớn thu nhập cho tiền thuê nhà. Trong bối cảnh đó, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc từ nay đến năm 2030, nhà ở cho thuê phải được xác định là một trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và những nơi giá nhà vượt xa thu nhập của người dân có ý nghĩa rất quan trọng. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt để giảm áp lực nhà ở mà còn thể hiện sự chuyển đổi căn bản trong tư duy phát triển nhà ở xã hội, từ chỗ chủ yếu hướng tới bán nhà sang bảo đảm quyền có chỗ ở ổn định cho người dân.

Anh Nguyễn Văn Minh, phường Phú Lương (Hà Nội), cho biết: "Gia đình tôi đã được thuê nhà ở xã hội tại Dự án Khu nhà ở xã hội Phú Lãm, phường Phú Lương và được mua lại sau 5 năm thuê. Trước đây, vợ chồng tôi và hai con sống trong căn phòng thuê chật hẹp, mỗi lần chủ nhà tăng giá hoặc thông báo lấy lại phòng, chúng tôi đều rất bị động. Khi được thuê nhà ở xã hội, gia đình tôi có chỗ ở ổn định hơn, chi phí thuê hằng tháng phù hợp với thu nhập, không phải chịu áp lực dồn một khoản tiền lớn ngay từ đầu. Điều quý nhất là mình có cảm giác yên tâm. Có nơi ở ổn định, con cái có chỗ học hành, vợ chồng cũng tập trung làm việc hơn". Theo bà Phạm Thị Miền, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, giá nhà tại các thành phố lớn tăng cao do nhiều nguyên nhân, trong đó có sự lệch pha cung-cầu, chi phí đất đai, chi phí đầu tư và tâm lý coi nhà ở như tài sản tích lũy. Trong khi đó, nhu cầu thực về chỗ ở của người dân, nhất là nhóm thu nhập thấp và trung bình, lại rất lớn. Phát triển nhà ở xã hội cho thuê là hướng đi phù hợp, bởi người lao động không phải bỏ ra một khoản tiền quá lớn ngay từ đầu. Thay vào đó, họ có thể trả tiền thuê theo tháng với mức hợp lý.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch Thường trực Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho rằng, chỉ đạo xác định nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược là “trúng và đúng” với thực tiễn hiện nay. Nếu chỉ phát triển nhà ở xã hội để bán thì chưa đủ, cần có thêm quỹ nhà ở xã hội cho thuê với giá thuê hợp lý, thủ tục tiếp cận minh bạch, đối tượng thụ hưởng rõ ràng.

Từ thực tiễn đó, để nhà ở xã hội cho thuê trở thành trụ cột đúng nghĩa, cần đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, quy hoạch đô thị phải dành quỹ đất phù hợp cho loại hình này, nhất là tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, vùng ven đô có đông lao động nhập cư. Cùng với đó, cần có chính sách ưu đãi đủ mạnh về đất đai, tín dụng, thuế, thủ tục đầu tư để khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng nhà ở cho thuê dài hạn. Mặt khác, Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo, điều tiết và giám sát. Nhà ở xã hội cho thuê phải đến được với đúng người có nhu cầu thật, giá thuê phải phù hợp với thu nhập, hợp đồng thuê cần ổn định, đủ lâu dài để người dân yên tâm sinh sống.

Trao đổi với chúng tôi, bà Lê Tuyết Hoa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Giải pháp công nghệ dịch vụ bất động sản POMA cho rằng: "Nhà ở xã hội cho thuê cần được thiết kế như một hệ sinh thái chỗ ở chứ không chỉ là những căn hộ giá thấp. Người lao động cần một nơi ở có hạ tầng cơ bản, kết nối giao thông thuận tiện, dịch vụ thiết yếu, trường học, y tế, không gian sinh hoạt cộng đồng. Khi đó, nhà ở cho thuê mới thực sự giúp người dân ổn định cuộc sống lâu dài. Cần ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành, xét duyệt và giám sát nhà ở xã hội cho thuê. Việc số hóa dữ liệu người thuê, hợp đồng, giá thuê, tình trạng căn hộ sẽ giúp hạn chế tình trạng trục lợi chính sách, cho thuê lại sai quy định hoặc phân bổ không đúng đối tượng".

Thay đổi quan niệm đã tồn tại qua nhiều thế hệ là việc không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Tuy nhiên, khi nhà ở xã hội cho thuê được xác lập là trụ cột chiến lược, bài toán an cư đã có thêm một hướng đi nhân văn, thực tế và bền vững hơn.