Mở rộng cơ hội sống cho những người mắc bệnh hiểm nghèo

Theo báo cáo của Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), Luật Dược số 105/2016/QH13 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 6-4-2016, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2017. Điều 42 Luật Dược quy định cơ sở kinh doanh dược có quyền “thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho bệnh nhân theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế”.

Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Luật Dược, Vụ Bảo hiểm y tế đã tham mưu, trình Bộ trưởng Bộ Y tế ký ban hành Thông tư số 31/2018/TT-BYT ngày 30-10-2018 quy định thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2019.

Từ khi Thông tư số 31/2018/TT-BYT có hiệu lực đến nay, chương trình hỗ trợ thuốc đã được triển khai tương đối đồng bộ trên phạm vi cả nước. Tính đến hết năm 2025, đã có 18 chương trình hỗ trợ thuốc được phê duyệt và triển khai tại 63 bệnh viện Trung ương và địa phương. Các chương trình này tập trung chủ yếu vào các bệnh lý ung thư, bệnh hiếm, bệnh mạn tính nặng, là những nhóm bệnh có chi phí điều trị cao, sử dụng nhiều thuốc sinh học, biệt dược gốc.

Kết quả đạt được là rất đáng ghi nhận. Tổng số người bệnh đã tham gia các chương trình đạt hơn 6.000 trường hợp. Tổng trị giá thuốc được hỗ trợ lên tới hơn 1.600 tỷ đồng. Đây là những con số có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh chi phí điều trị các bệnh hiểm nghèo ngày càng tăng cao, nhiều loại thuốc mới chưa kịp đưa vào danh mục bảo hiểm y tế hoặc mới chỉ được thanh toán hạn chế. Việc hàng nghìn bệnh nhân được tiếp cận các thuốc này thông qua chương trình hỗ trợ đã góp phần kéo dài thời gian sống, cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng tài chính cho gia đình người bệnh.

Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ thuốc cũng đã giúp các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt là bệnh viện tuyến cuối, tiếp cận sớm với những loại thuốc tiên tiến, nâng cao năng lực điều trị, từng bước tiệm cận với phác đồ điều trị quốc tế. Dữ liệu thực tiễn thu thập được trong quá trình triển khai chương trình cũng là nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác đánh giá hiệu quả điều trị, làm căn cứ cho việc xem xét đưa thuốc vào danh mục thanh toán của bảo hiểm y tế trong tương lai.

Có thể khẳng định, sau hơn 7 năm triển khai, các chương trình hỗ trợ thuốc đã mang lại hiệu quả thiết thực về mặt xã hội, chuyên môn và kinh tế; góp phần chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp, xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, chương trình hỗ trợ thuốc đã thực sự mang ý nghĩa nhân văn cao cả, thiết thực cho người bệnh, giúp giảm giá thành điều trị, tăng tỷ lệ người bệnh tiếp cận điều trị thuốc; đặc biệt đối với các loại biệt dược gốc, thuốc sinh phẩm có chi phí điều trị lớn hàng tỷ đồng/năm/bệnh nhân, chưa được quỹ bảo hiểm y tế chi trả. Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Y tế cũng cho rằng, hiện nay, một số quy định trong thông tư hướng dẫn chương trình hỗ trợ thuốc đang bộc lộ một số bất cập.

Để có thể hỗ trợ nhanh chóng hơn cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong việc tiếp cận các chương trình hỗ trợ thuốc, cùng với quá trình cải cách thủ tục hành chính, Bộ Y tế đã tập trung nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện Thông tư số 31/2018/TT-BYT nhằm hướng dẫn việc triển khai thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh theo đúng quy định của Luật Dược và các nghị định hướng dẫn thi hành cùng các quy định của pháp luật.

Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ. Ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận và xử lý hồ sơ; thiết lập cơ chế điều chỉnh, bổ sung chương trình linh hoạt nhưng có kiểm soát. Mục tiêu là tạo thuận lợi cho các cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong quá trình triển khai, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Mặt khác, cần tăng cường công tác giám sát, hậu kiểm, đánh giá hiệu quả chương trình.

Việc thu thập, phân tích dữ liệu từ các chương trình hỗ trợ thuốc cần được thực hiện bài bản hơn, qua đó phục vụ công tác hoạch định chính sách, đặc biệt là trong việc xem xét cập nhật danh mục thuốc được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán, hướng tới mục tiêu tiếp cận thuốc bền vững và công bằng cho người dân.

Lãnh đạo Vụ Bảo hiểm y tế cho biết, hiện cơ quan chức năng đã cơ bản hoàn thiện dự thảo thông tư sửa đổi theo chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Y tế và đang phối hợp với các vụ, cục liên quan để hoàn thiện hồ sơ, trình lãnh đạo Bộ xem xét, ký ban hành. Việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, vừa bảo đảm quyền lợi người bệnh, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực dược, khám bệnh, chữa bệnh.

Trong bối cảnh nhu cầu điều trị các bệnh lý nặng, bệnh hiếm ngày càng gia tăng, cùng với sự xuất hiện của nhiều thuốc mới có chi phí cao, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ người bệnh, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu chăm sóc, bảo vệ, nâng cao sức khỏe nhân dân.