Hơn 51.000 học sinh TPHCM không có suất vào lớp 10 công lập: Còn nhiều “hướng đi”

Trường THPT Ernst Thalmann (Trường THPT Ten Lơ Man, phường Bến Thành) là 1 trong 176 trường THPT công lập tại TPHCM. Ảnh: Thu Huyền

Theo dự kiến, tỷ lệ trúng tuyển vào lớp 10 công lập tại TPHCM duy trì khoảng 70%, đồng nghĩa với việc hơn 51.000 học sinh sẽ phải tìm kiếm những hướng đi khác. Con số này không chỉ tạo áp lực cho học sinh và phụ huynh, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tổ chức lại hệ thống giáo dục, đặc biệt là công tác phân luồng sau THCS.

Áp lực tuyển sinh và bài toán phân luồng

Chị Tôn Thị Thuận, trú tại phường Tân Đông Hiệp, TPHCM (trước sáp nhập là phường Tân Bình, TP Dĩ An, tỉnh Bình Dương) cho biết: Gia đình chị có con gái lớn đang học lớp 9, sắp tới sẽ tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10.

Theo chị Thuận, học lực của con gái chị ở mức trung bình, nên khó có thể tự tin “chắc suất” thi đỗ vào lớp 10 công lập. “Gia đình chúng tôi hướng cho cháu thi vào Trường THPT Dĩ An, và động viên cháu cố gắng học chăm chỉ, ôn thi thật tốt để đạt kết quả như ý muốn”, chị Thuận chia sẻ.

Trong nhiều năm qua, kỳ thi vào lớp 10 tại TPHCM luôn được xem là một trong những kỳ thi có tính cạnh tranh cao. Tuy nhiên, quy mô của năm học 2026-2027 đã khiến áp lực này trở nên rõ rệt hơn. Số lượng thí sinh tăng nhanh, trong khi việc mở rộng thêm trường công lập gặp nhiều hạn chế về quỹ đất, cơ sở vật chất và nguồn nhân lực.

Việc duy trì tỷ lệ tuyển sinh khoảng 70% không phải là một con số ngẫu nhiên, mà nằm trong định hướng phân luồng học sinh sau THCS. Theo đó, không phải tất cả học sinh đều cần tiếp tục theo con đường THPT truyền thống, mà có thể lựa chọn các hướng đi khác phù hợp hơn với năng lực và định hướng nghề nghiệp.

Tuy nhiên, trên thực tế, tâm lý của phần lớn phụ huynh vẫn mong muốn con mình được trúng tuyển vào hệ công lập. Nhiều phụ huynh xem việc không đỗ lớp 10 công lập là một “thất bại”, từ đó tạo áp lực lớn cho học sinh. Điều này khiến quá trình phân luồng gặp không ít khó khăn, dù hệ thống giáo dục đã có nhiều lựa chọn đa dạng hơn trước.

Ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM cho biết, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 dự kiến tổ chức vào các ngày 1 và 2/6/2026 với 3 bài thi tự luận gồm Toán, Ngữ văn (120 phút/môn), Ngoại ngữ (Ngoại ngữ 1 đang học tại trường, thời gian thi là 90 phút).

Phương thức tuyển sinh được thực hiện theo 2 hình thức đó là thi tuyển và xét tuyển. Trong đó, thi tuyển áp dụng cho các THPT công lập trên địa bàn TP, tổ chức theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo, đảm bảo cân đối giữa số lượng thí sinh đăng ký và chỉ tiêu được giao cho từng đơn vị. Xét tuyển áp dụng cho các trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và một số trường THPT đặc thù (như THCS-THPT Thạnh An, THPT Võ Thị Sáu - Côn Đảo, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú).

Đa dạng “hướng đi” và yêu cầu thay đổi nhận thức

Theo ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM, hiện tại trên địa bàn TP, ngoài 176 trường THPT công lập còn có hệ thống 47 trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên thực hiện chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông được công nhận tương đương với chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Thực tế cho thấy, không thi đỗ vào trường công lập không đồng nghĩa với việc cánh cửa học tập bị khép lại. Ngược lại, học sinh hiện nay có nhiều lựa chọn hơn bao giờ hết, từ trường THPT tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên đến các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Các trường tư thục tại TPHCM ngày càng được đầu tư về chất lượng giảng dạy, cơ sở vật chất và chương trình học. Một số trường triển khai chương trình tích hợp hoặc liên kết quốc tế, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận môi trường học tập hiện đại. Trong khi đó, hệ thống giáo dục thường xuyên cũng đang đổi mới theo hướng linh hoạt, kết hợp giữa học văn hóa và đào tạo kỹ năng. Cùng với đó, giáo dục nghề nghiệp đang trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc. Việc học nghề sớm giúp học sinh rút ngắn thời gian đào tạo, sớm tham gia thị trường lao động và có thu nhập ổn định.

Đối với công tác tư vấn lựa chọn trường đối với học sinh sắp bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10, ông Hồ Tấn Minh cho biết, trường THCS có trách nhiệm tư vấn để học sinh lựa chọn trường gần nơi cư trú, thuận tiện di chuyển, phù hợp với năng lực học tập và điều kiện gia đình.

Hệ thống tuyển sinh của TPHCM hỗ trợ tính toán khoảng cách từ nơi ở hiện tại theo VNeID đến từng nguyện vọng đăng ký và đưa ra cảnh báo phù hợp. Trường hợp khoảng cách vượt mức quy định (trên 10km đối với địa bàn TPHCM và Bình Dương trước khi sáp nhập; trên 13km đối với địa bàn Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi sáp nhập). Trường THCS có trách nhiệm làm việc trực tiếp với phụ huynh học sinh (lập biên bản đính kèm hồ sơ) để tư vấn và thông báo rõ quy định không được thay đổi nguyện vọng sau thời hạn điều chỉnh hoặc sau khi có kết quả trúng tuyển; học sinh và phụ huynh có trách nhiệm cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đăng ký nguyện vọng và chịu trách nhiệm với quyết định lựa chọn của mình.

Về phía phụ huynh, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng gia đình cần cởi mở hơn trong việc định hướng cho con, thay vì đặt nặng một con đường duy nhất là vào trường công lập.

Theo chị Tôn Thị Thuận (phường Tân Đông Hiệp, TPHCM), gia đình chị vẫn hy vọng con gái sẽ đỗ vào Trường THPT Dĩ An (trường công lập) trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 sắp tới. “Tuy nhiên, nếu kết quả không như ý muốn thì đối với chúng tôi cũng không phải là thất bại lớn, gia đình sẽ hướng cho cháu theo học tại trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc học nghề”, chị Thuận chia sẻ.