Chồng, con hóa thân vào đất nước và ước nguyện cuối của Mẹ Việt Nam anh hùng

2 lần nhận giấy báo tử của chồng và con

Xã Đại Đồng (Nghệ An) có hơn 2.000 liệt sĩ. Trong đó, gia đình bà Nguyễn Thị Nguyệt (SN 1958, trú thôn Phong Phú) thuộc trường hợp đặc biệt khi mẹ chồng và con dâu đều là vợ liệt sĩ.

Mẹ Nguyễn Thị Lan (mẹ chồng bà Nguyệt) năm nay đã bước sang tuổi 93, sức khỏe đã giảm nhưng đang minh mẫn. Mỗi khi có người nhắc đến chồng, con đã hy sinh mẹ lại xúc động nghẹn ngào.

Ngược lại quá khứ, vào tháng 3/1965, khi đang mang thai đứa con thứ 3 ở tháng thứ 6 mẹ Lan tiễn chồng ra trận. Ông Trần Văn Thành - chồng bà lên đường nhập ngũ tại chiến trường Camphuchia. Dù tủi thân nhưng vì việc chung mẹ cố cứng rắn để chồng yên tâm ra trận.

3 tháng sau ngày chồng vác ba lô ra chiến trường thì mẹ Lan một mình vượt cạn, sinh con. Suốt những tháng ngày sau đó, việc một nách 3 đứa con nhỏ, cộng với chăm sóc bố mẹ chồng già yếu khiến cuộc sống của mẹ Lan luôn vất vả. Dù vậy, mẹ vẫn tự động viên bản thân cố gắng làm hậu phương vững chắc để chồng yên tâm ngoài chiến trận.

Năm 1968, sau 3 năm đằng đẵng chờ đợi, mẹ Lan đau đớn khi nhận được giấy báo tử của chồng do đơn vị gửi về. Cầm tờ giấy đó trên tay khiến trái tim người phụ nữ ấy như tan vỡ.

Khi nỗi đau mất chồng chưa nguôi ngoai thì năm 1982, mẹ Lan tiếp tục gạt nước mắt để tiễn người con thứ 2 là Trần Văn Nam (SN 1962) ra chiến trận. Cũng như bố, người con tham gia mặt trận ở Campuchia.

Năm 1985, anh Nam về phép. Mẹ Lan mang trầu cau đến hỏi cưới cô Nguyệt về làm dâu. Sau đám cưới đơn giản, người lính trẻ tiếp tục vác ba lô lên đường để tiếp tục nhiệm vụ gửi gắm người vợ trẻ nơi mẹ hiền.

Mãi 2 năm sau, trong lần về phép lần hai thăm gia đình thì người vợ có tin vui. Ngày tiễn con trai trở lại tiền tuyến thì con dâu cũng đang mang thai khiến mẹ Lan càng thương con dâu vì thấy hình ảnh mình trong đó.

Sau đó, bà Nguyệt sinh con mà không có chồng bên cạnh. Cậu bé được đặt tên Trần Văn Thìn, theo năm tuổi được sinh ra. Mùa hè năm 1988, khi con trai 6 tháng tuổi, bà Nguyệt nhận được tin chồng hy sinh…

Lời hứa ngày đoàn tụ dang dở, một người mẹ thêm lần tiễn con, một người vợ mất chồng khi tuổi đời còn rất trẻ. Chiến tranh đã để lại trong căn nhà ấy những khoảng trống không gì bù đắp nổi.

Hai cuộc đời, một mái ấm

Mất chồng khi còn rất trẻ, bà Nguyệt có nhiều lựa chọn để tìm hạnh phúc mới cho mình. Nhưng nhìn vào mẹ chồng một lần mất chồng, một lần mất con, nhìn vào con trai tội nghiệp chưa một lần được biết mặt bố, bà quyết định ở vậy nuôi con. Anh Thìn lớn lên nhờ tình yêu của mẹ và bà, sự nghiêm khắc của bác và chú ruột.

Năm 1992, hài cốt liệt sĩ Trần Văn Nam đã được quy tập, đưa về quê an táng. Ngày đón chồng trở về, bà Nguyệt không giấu được nước mắt. Đó là giọt nước mắt của người vợ mất đi chỗ dựa, nhưng cũng là niềm an ủi khi người thân yêu được trở về nằm trên đất quê hương.

Dẫu vậy, niềm an ủi ấy không thể khỏa lấp nỗi mong chờ của mẹ Lan. Trong cùng một mái nhà, một người phụ nữ đã được đón chồng về với quê hương, còn người kia vẫn chưa biết người bạn đời của mình đang nằm ở chốn nào.

Theo chia sẻ của gia đình, khi hòa bình lập lại, mẹ Lan đã mấy lần cùng người thân khăn gói đi tìm hài cốt liệt sĩ Trần Văn Thành. Tuy nhiên, giữa mênh mang đất trời, rừng núi và những thông tin ít ỏi nên việc tìm kiếm phần mộ của liệt sĩ Thành trở nên khó khăn.

Nhiều năm qua, vào những ngày lễ, Tết, ngày giỗ, hai người phụ nữ lại cùng nhau sửa soạn mâm cơm, lau dọn bàn thờ, thắp nén hương tưởng nhớ chồng, cha. Một người có thể mang bó hoa ra nghĩa trang, người còn lại chỉ biết hướng về phương Nam xa xôi để cầu mong sự chứng giám.

Khi Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai, gia đình mẹ Lan đã đăng ký lấy mẫu ADN để đối sánh. Mẹ mong rằng những tiến bộ của khoa học và nỗ lực của các cơ quan chức năng sẽ hóa giải mong mỏi suốt đằng đẵng hơn nửa thế kỷ qua.

Năm 2014, mẹ Nguyễn Thị Lan được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Ẩn sau trong danh hiệu cao quý ấy là sự cống hiến thầm lặng, hy sinh của mẹ cho Tổ quốc, cho nền hòa bình của dân tộc.

Theo ông Trần Văn Hưng - Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam xã Đại Đồng, địa phương luôn dành sự quan tâm đối với gia đình mẹ Lan, thường xuyên tổ chức thăm hỏi, động viên, nhất là vào các dịp lễ, Tết và ngày thương binh liệt sĩ. Nhiều đoàn viên, thanh niên, học sinh đã về nhà mẹ để tìm hiểu truyền thống cách mạng, về sự hy sinh của hai liệt sĩ và những người phụ nữ ở hậu phương.